İş Hayatına Yeni Atılacaklara - II -

Üniversiteden mezun oldunuz ve bir iş buldunuz. Zaman içinde bölümünüzdeki iş arkadaşlarınızı ve yöneticinizi tanımaya başlayacaksınız. Temel olarak bölümünüzde şu tiplerin bir kombinasyonuna rastlarsınız:

1. Kifayetsiz Muhteris (Genç arkadaşlar için yetersiz ama hırslı kişi diye çevirelim)
2. İyiniyetli ve Çalışkan
3. Saf ve Ezik
4. Hırslı ve Zeki

Kifayetsiz Muhteris'ten uzak durun. Bunların sürekli şikayet etmeleri ve herşeyi eleştirmeleri bulaşıcı ve sinir bozucudur. Patronun Yalakası (ifade için özür dilerim) genellikle bunlardan çıkar. Bu tipler genellikle kendilerine yandaş ararlar ve yapışkandırlar. Vebadan kaçar gibi bunlardan kaçın. Benim açıdan en gıcık çalışan tipi daha evvel anlattığım gibi budur.

Hırslı ve Zeki olanın sizi kullanmaya kalkması çok muhtemeldir. Bu kişiye karşı temkinli olmakta fayda vardır. Özellikle sizin kendisiyle rekabet edebileceğinizi hissederse, sizi yakınında ve kontrol altında tutmaya çalışacaktır. Sizinle yakın dost gibi algılansa da farklı ortamlarda kendinin üstünlüğüne vurgu yapmaya özen gösterecektir.

Diğer iki tip ise size işi öğretmeye de, iyi iş arkadaşı olmaya da uygundurlar.

Bölümünüzde kıyasıya bir rekabet yaşanıyorsa ve yöneticiniz de bunu körüklüyorsa, akıntıya kapılmadan öğrenebileceğinizin azamisini öğrenmeye bakın. Böyle bir yerde yükselmeye, terfi etmeye çalışmak beyhudedir. Edindiğiniz tecrübeyi başka bir bölüm ya da şirkette kullanabilirsiniz. Akıllı bir yönetici rekabeti değil takımdaşlığı destekler. Uyumlu ve iyi bir takım kurmak ve onlarla çalışmak kendi başarısının garantisidir. Fakat, tüm yöneticiler bu yolu seçmezler; bu da onların kompleksleri ve zaafları ile ilgilidir.

Şimdiki gençlerin en büyük sorunu rekabet olayına fazla erken girmeye kalkmalarıdır. Biz (ben ve birkaç yönetici arkadaşım) buna "Süratle Genel Müdür Olma Sendromu" deriz. Çok iyi bir okuldan çok iyi bir derece ile mezun olmanız temel olarak hiçbirşey ifade etmez. Önemli olan şirkete değer katmanızdır. Bu da ancak çalışmak ve verilen işi hakkıyla ve düzgün yapmakla mümkündür. Öncelikle iyi bir takım oyuncusu olduğunuzu kanıtlamalısınız. Yeni mezun gençlerden bazılarının önemli sorunlarından biri de kendilerini çok zeki bulmalarıdır. Bu konuda hayal kırıklığına uğramaları kaçınılmaz.

Üstelik 60-65 yaşından evvel emekli olamayacağınızı biliyorsunuz. 30 yaşında Genel Müdür Yardımcısı oldunuz diyelim, sonraki 35 yıl ne yapacaksınız? Yukarı çıktıkça, seçenekler azalacak ve kendinizi tuzağa düşmüş hissedeceksiniz, iş ve özel hayat dengeniz de şaşacak. Bunları da düşünerek hareket etmenizi öneririm.

İş hayatınızın ilk 2-3 senesinde rekabet ile hiç işiniz olmamalı. Ancak çalıştığınız şirkette iyi, nazik ve çalışkan birisi olduğunuza dair bir repütasyon edinmelisiniz.

Diyelim ki, işe başladığınız bölümde büyük bir çekişme ve huzursuzluk yaşanıyor. İnsanlar kamplara ayrılmış ve birbirlerinden hoşlanmadıklarını açıkça belli ediyorlar. Bu durumda hangi tarafı tutacaksınız? Yanıt basit: Hiçbirini... Çaylak olmanın avantajını kullanıp, herkese eşit mesafede durmalısınız. Dedikodu çarkına asla kapılmayın. Zaman içinde bölümdeki sağlam kişilikleri ayırıp, onlarla yakınlaşırsınız elbet ama en başta muhakkak nötr kalın. Unutmayın yegane hedefiniz bölümde yapılan tüm işleri hakkıyla öğrenmek. İnsanlar sizi taraf olmaya zorlayabilir. Bu tür bir durumda kalırsanız, bu durumdan hoşlanmadığınızı açıkça ifade edin ve eğer fikrinizi muhakkak söylemeniz gerekiyorsa duygusal davranmayın, objektif olun. Birileri bozulsa da doğrudan yana olmak her zaman iyidir.

İşyerindeki sosyal ortamınız sadece çalıştığınız bölüm ile sınırlı değildir. Girişken olun ve diğer bölümlerle de iyi ilişkiler kurmaya ve arkadaş edinmeye bakın. Huzursuz bir bölümde taraf seçmek zorunda kalmaktansa, başka bölümlerden arkadaşlar edinip, onlarla sosyalleşmekte fayda vardır. Hem iş hayatınız ille de başladığınız bölümde sürecek değil. Etrafta çeşitli fırsatlar olabilir ve siz iş ortamında ne kadar çok arkadaş edinirseniz, o kadar bu fırsatlardan haberdar olabilirsiniz. Üstelik işin bütününü anlamak, şirketin iş yapış şeklini kavramak sizin lehinizedir.

İş Hayatına Yeni Atılacaklara - I -

Bir önceki yazıma sevgili Eko-Mühendis bir yorum bırakmış. O yorumdan yola çıkarak iş hayatına yeni atılacaklarla kendi fikirlerimi paylaşayım dedim.

Öncelikle şirketteki çaycı, odacı, temizlikçi gibi kişilerle iyi ilişkiler kurun, isimlerini öğrenin. Her zaman onlara karşı nazik ve güleryüzlü olun. Hatırlarını sormayı, işinizi gördüklerinde teşekkür etmeyi asla unutmayın, onlara emir verir gibi konuşmayın ve üstten bakmayın. Bu kişiler üzerinde bırakacağınız intiba kısa sürede tüm şirkete yayılacaktır.

Yöneticiniz ile ölçülü bir mesafede olmaya gayret edin. Bu mesafe sizin için değil onlar için konulması gereken bir mesafedir. Samimiyetin verdiği taşkınlıkla, herkesin içinde size ters laf etmelerini bu şekilde engellersiniz. İşteki ilk gününüzde yöneticinizle karşılıklı oturun ve onun çalışanlarda nasıl özellikler aradığını açıkça sorun. Siz de kendisine kendi taleplerinizi söyleyin. Örneğin, sizden iş istenirken en azından siz kendisine ve tarzına alışana kadar ilk birkaç ay, işin güzel tariflenmesini, beklenenlerin tam olarak ortaya konmasını, size yapılacak eleştirinin de mümkün mertebe başbaşayken yapılmasını istediğinizi pekala söyleyebilirsiniz.

İş arkadaşlarınızla bir süre mesafeli kalın ama bu süre zarfında onlara da kibar, güleryüzlü ve nazik davranın. Zaman içinde daha kafa dengi kimler var zaten ortaya çıkacaktır. Sizin işiniz yoksa ama iş arkadaşlarınızdan biri çok yoğunsa, içtenlikle yardım teklif edin. Sizden daha evvel işe girmiş kişilere, onların deneyimine saygınız olduğunu ve kendilerinden çok şey öğrenmeyi umduğunuzu söyleyebilir, hissettirebilirsiniz. İlk işine yeni başlayan biri rekabetten evvel işiyle ilgili öğrenebileceği her detayı öğrenmeye çalışmalıdır. Ukala bir yeni yetme olmaktan ziyade hevesli bir çaylak olmak daha iyidir.

Size verilen işi kendinizi vererek yapın. Yöneticinize gönderdiğiniz soft copy bir dosya sadece doğru bilgileri içermekle kalmamalı, görsel olarak da düzgün ve çıktı ayarları yapılmış olmalıdır. Böylece yöneticiniz çıktı almak istediğinde, doğrudan vakit kaybetmeden bu işi bitirebilir. Önemsiz bir detay gibi görünse de bu tür ufak şeyler size puan kazandırır. Yazdığınız yazılarda imla kurallarına dikkat edin ve yazım hataları yapmayın. Yaptığınız işe emek verdiğiniz, baştan savmadığınız anlaşılır olmalı. Zaman içinde işle ilgili deneyim kazandıkça, uygun gördüğünüz ekstra bilgileri veya yorumları da ayrıca ekleyebilir, sizden beklenenden daha fazlasını vermeye hazır ve hevesli olduğunuzu gösterebilirsiniz. Size yapılan uyarıları mutlaka gözönüne alın. Aynı hatayı tekrar etmemeye bakın.

Bir kişinin görüntüsü ve kişisel bakımına gösterdiği özen de fevkalade önemlidir. Ütülü ve temiz kıyafetler, temiz saçlar, dişler ve tırnaklar... Bazı okurlar "yuh artık, bu zamanda bunları kim bilmez?" diye düşünebilir ama inanın bana işyerimde ter kokan genel müdür yardımcısı da gördüm, yeteri kadar sık yıkanmadığı, muhtemelen her gün çamaşır değiştirmediği, deodorant kullanmadığı için iş arkadaşlarının arkasından konuştuğu leş gibi kokan kişiler de...
Koku konusu temizlikle ilgiliyse çözmesi gayet kolay ama hormonal bir sorun nedeniyle de olabilir. O zaman da bunun çaresi ilgili doktora görünmekle bulunabilir. Ama bana sorarsanız yurdum insanı %99 oranında kişisel bakımına ihtimam göstermemektedir. Su, sabun ve deodorant üçlüsü her sabah görüştüğünüz en yakın dostlarınız olmalıdır.

İş ortamında rekabet ve iş arkadaşları arasında çekişme ile başetme konusuna bir sonraki yazıda değineceğim. Bu arada bu konulara okurlardan da yorumlar gelirse sevinirim.

En gıcık çalışan tipi...

20 yıllık iş hayatımın bir bölümünde yöneticilik yaptım ve gıcık çalışan tipini şöyle tanımlarım:

1. Temel olarak mutsuz bir karakterdir.
2. Başkasına verilen görevi daha cazip bulur. Başkalarının başarısını, iyi çalışmalarına değil, onlara verilen görevlere bağlar.
3. Yetersiz olduğu konuların farkında değildir. (Mesela uluslararası firmada İngilizce bilmeden müdür olmayı düşler).
4. Sıklıkla işe geç gelir ve erken çıkmak için de bahane üretir.
5. Diğer bölümlerin de aynı şirket için çalıştığını düşünmez, onlarla rekabet etmeye çabalar. Derdi başkalarının açığını yakalayıp, gol atmaktır ama kendisine gol atılmasını etik dışı olarak niteler.
6. İşleri yapmaktan ziyade savuşturma eğilimindedir.
7. İnsiyatif kullanmaktan özenle kaçınır ve "şöyle yapmayı düşündüm ne dersin?" şeklinde fikir sormaktansa, kolaya kaçıp doğrudan "ne yapayım?" diye sorar. Ama yine de bir gün müdür olacağını hayal eder.
8. Daima bölüm arkadaşlarını kıskanır ve huzursuzluk çıkartmaktan kaçınmaz. Yöneticisine durmadan başkalarını şikayet eder.
9. Dedikoducudur. İş arkadaşlarının özel hayatları da ilgi alanları arasındadır.
10. Eskaza yapmayı başardığı işleri övünç vesilesi yapar, durmadan böbürlenir.

Sabırlı biri değilseniz bu kişileri yönetmek gerçek bir işkencedir. Bölümde huzuru korumaya çalışmak diğer çalışanlara kötü huyların bulaşmasını önlemek için hayli maharetli olmalısınız.

Ivır zıvır, incik boncuk...

Sizin de evinizde her dolapta ve çekmecede ıvır zıvırlar, atmaya kıyamadığınız ya da fırsat bulup da atamadığınız lüzumlu lüzumsuz tuhaf şeyler var mı? Ya da banyoda dibinde azıcık kalmış şampuanlar, saç kremleri, losyon ve sabunlar? Kilerinizde tam bir yemek yapmaya yetmeyecek kadar kalmış pirinç, bulgur, bakliyat?

Evde esaslı bir bahar temizliği gerekiyor...

Benim ev işleriyle ilgili aksiyon alabilmem için genellikle şu dört aşamadan geçmem gerekiyor:

1. Aşama: Evdeki düzensizlik ve karmaşayı fark etme ve uzunca bir süre umursamama.
2. Aşama: Düzensizliğin iyice rahatsızlık vermeye başlaması ama işin gözde büyümesi.
3.Aşama: Oflaya puflaya hiç olmazsa birini bitirme amacıyla mutfak ya da banyodan başlama ve iyiniyetle az kalmış şeyleri tüketmeye çalışma. Sarfedilen minimum efora rağmen gurur duyma.
4. Aşama: Annemin ziyarete gelmesi ve bitmez tükenmez enerjisiyle beni zorla işe dahil etmesi ve bir çırpıda tüm işlerin halledilmesi.

Bu hafta anneme gidiyorum, dönüşte büyük ihtimalle benimle Istanbul'a gelir. Bu yılın 4. Aşaması yakındır yani...

Yükselme ve Daha Çok Kazanma Rehberi

Eğer ağzında gümüş kaşıkla doğanlardan değilseniz, başınızı sokacak bir yuvanızın, karnınızı doyuracak yemeğinizin olması için çalışmak zorundasınız demektir.

Tabii, her yeni çıkan elektronik oyuncağa sahip olmak, her mevsim gardrop yenilemek, müstakil evde oturmak ve her daim son model otomobiller kullanmak istiyorsanız daha da çok çalışmalısınız.

Hatta belki daha da ileri gidip ruhunuzu insafsız bir patrona satmalı, yükselmek ve daha fazla kazanmak uğruna rakiplerinizi acımasızce elimine etmek için üçkağıtçı, riyakar bir kişilik haline gelmelisiniz. Çalışkan insanları ezmeli, onların başarılı eylemlerini kendinize mal etmenin bir yolunu bulmalısınız. Çalışıyor gözükmenin en iyi yöntemlerinden biri de gerekli gereksiz uzun saatler ofiste kalmaktır. Becerebiliyorsanız, herkesten önce gelin ve kalabalıkça bir gruba mail atın ki, herkes sizin ne kadar erken ofiste olduğunuzu görsün. Sonra bir de geç vakit çıkmadan evvel mail atın. Maili attığınız grubun içinde üstünüzün, onun üstünün ve hatta mümkünse bizzat patronun olmasına dikkat edin. Böylece ertesi gün "Size dün gece 00:15'te bir mail atmıştım. Benim için önemli bir konu..." filan diye telefon açarak, ne kadar fedakar bir çalışan olduğunuzu ilgili kişilerin gözüne iyice sokabilirsiniz.

Maaş ayarlamaları öncesi hem kendiniz uzun saatler ofiste kalın hem de ekibinizi buna mecbur edin. Yapacak iş yoksa, bütçe yapsınlar, dosyaları düzenlesinler, bir şekilde meşgul gözüksünler. Lüzumsuz bir iş verip onları meşgul edemiyorsanız yuh olsun size, o zaman unutun yükselmeyi zaten!

Her fırsatta nasıl fedakarlıkla çalıştığınızdan bahsedin. Karşılığını beklediğinizi çaktırmayacak şekilde kendinizi övün. Genellikle etrafınızda bunu yutacak enayiler olacaktır. Sizinle eş konumdakilere bol bol pislik atın, yaptıklarını eleştirin ve siz olsanız onların işlerini nasıl yapardınız, ilgili ilgisiz herkese anlatın. Bu arada ailenizin ihmal edilmesi tabii ki kaçınılmaz. Eh ne yapalım? Eşinizin lüks mücevherlere sahip olması, çocuklarınızın havalı özel okullarda okuyabilmeleri ve marka giymeleri buna bağlıysa, ailece fedakarlık yapıp bu bedeli ödeyeceksiniz.

Yükselmenizin önündeki en önemli engel üstünüzdür. Sistematik bir şekilde kendisini aptal yerine düşürmesi için çalışmalısınız. Kendisine hazırladığınız ıvır zıvır detaylı raporlarda mutlaka can alıcı eksikler olmalı. Eğer akıllı ve çalışkan biri değilse ki, memlekette yükselenlerin çoğu nitelikleri ve yetenekleri ile değil, ilişkileri vasıtasıyla yükselmiştir, o detayları istemeyi akletmeyecektir. Böylece raporla ilgili toplantı esnasında kendinizi öne çıkartma ve üstünüzü budala yerine koymak için eşsiz fırsatlar yaratabilirsiniz.

Yeteri kadar sabırlı biriyseniz, bu emeklerin karşılığını mutlaka görürsünüz. Astlarınızın ya da sizinle aynı seviyede çalışanların sizi bir pislik olarak görmelerinin bir önemi yoktur. Siz yükseldiğinizde bunun hesabını nasılsa sorarsınız...

Markalar?

Başlığa bakıp, pahalı markalardan söz edeceğimi zannetmeyin. Gündelik yaşamda içiçe olduğumuz polikarbon sulardan, makarnalara ya da deterjanlara kadar hepimizin her gün arasından seçim yaptığı markalardan söz ediyorum.

Alışveriş yaparken fiyat mukayesesi yapıyor musunuz yoksa tercih ettiğiniz markalar var mı? Eğer tercih ettiğiniz markalar varsa, durup hiç neden onları tercih ettiğinizi düşündünüz mü? Mesela hala annenizin margarinini mi kullanıyorsunuz? (Bu arada katı yağları evinizden kovun, zeytinyağı hariç yağ yemeyin diyorum).

Evde etrafıma şöyle bir bakındım. Çamaşır deterjanı konusunda tercihim hemen hiç değişmiyor. Birkaç marka var aldığım, hangisi o gün biraz daha ucuzsa onu alıyorum ama daha ucuz markaların olduğunu bildiğim halde nedense elim o markalara uzanmıyor. Hele marketlerin kendi markalarını needeyse hiç almıyorum. Sadece tuvalete dökülecek çamaşır suyu ya da evdeki temizlik işlerinde kullanılan birkaç ürünü bu ucuz market markalarından seçiyorum. Rasyonel bir sebebim yok, daha doğrusu yokmuş onu anladım.

Geçen gün ton balığı alırken, her zaman aldığım markadan sepetime attım ama sonra fark ettim ki marketin kendi adıyla sattığı ton balığı da var. Kutuya bakınca üreticinin benim her zaman aldığım markanın üreticisi olduğunu gördüm. Denemek için marketin markasını da aldım. Ciddi fiyat farkı var ama bakalım kalite farkı da var mı?

Bence marka alışkanlıklarımızı gözden geçirmeliyiz. Deterjan teknolojisinin bu kadar ilerlediği bir dönemde eğer kaynağı belirsiz, açık deterjan satın almıyorsanız markalar arasında fazla fark olacağını zannetmiyorum. Deneyip, kendi kararlarımızı kendimiz vermeliyiz, reklamların bizi etkilemesini engellemeliyiz. Ben bundan sonraki alışverişlerimde bu konuya dikkat etmeye çalışacağım, bakalım neler değişecek alışkanlıklarımda?

Diyet Listeleri ve Bütçeler - II

Geçen sefer diyet listeleri ve bütçeler arasındaki benzerlikleri yazmıştım. Okurlardan da katkılar geldi. Teşekkür ederim.

Benim yıllar boyunca diyet konusunda başarısız olmamın en önemli nedeni tembel olmamdır. Egzersiz yapmak ve yemek pişirmek genellikle zor gelir. Yemek pişirmek benim için bir eğlencedir, bu yüzden onu görev haline getirmek hiç işime gelmez. Ancak, öğrendim ki temel olarak işin mahrumiyet kısmı insanları daha çok etkiliyormuş.

Bir yerlerde okuduğuma göre, bazı yiyeceklerden tamamen uzak durmak zorunda olunması, çoğu kişinin kendisini bir müddet sıkması ve sonra da zincirden boşanmışcasına yemeklere saldırması ile sonuçlanıyormuş. Bunu okuyunca, bütçe ile aradaki bağlantıyı da çabucak kurmam zor olmadı. Çoğumuzun geliri hem istediği standartta yaşamaya, hem de tasarruf yapmaya yetmiyor. Hal böyle olunca, birşeylerden fedakarlık gerekiyor ve bu da insanlarda mahrumiyet hissi yaratıyor.

Eğlenceden, giyimden mahrum olmak zorunda kalmak duygusu da muhtemelen kısa süre içinde bütçeyi bir kenara atıp, eski harcama alışkanlıklarına dönmekle sonuçlanıyor. Bunda yaratıcılığımızı öldüren ve bizi kalıplara sokan eğitim sistemimizin de kabahati var. Eğlence deyince insanların aklına çok az sayıda şey geliyor. Kendilerini eğlendirecek bir sürü şey buulabileceklerini fark dahi etmiyorlar. En basitinden TV’deki çeşit çeşit kanallarda bize eğlence programı adı altında sunulanlara bakın. Ne kadar tekdüze, ne kadar birbirine benzer, kalıplaşmış programlar! Üstelik çoğu benim için eğlendirici bile değil.

Diyetisyenim her zaman canımın çektiği birşey olup olmadığını soruyor. Eğer belli birşeyi özlemişsem, mutlaka o şeyi diyetimi berbat etmeden yiyebilmem için bir yol düşünüyor. Bütçeler için de bu tarz bir yaklaşım anlamlı olabilir.

Güzel giyinmek çok para gerektirmez, insanın eğlenebilmesi için ille bir yere gidip, avuç dolusu para dökmesi şart değildir. Farklı alışkanlıklar ya da hobiler edinmeye çalışarak da eğlenebiliriz. Basit aksesuarlarla kıyafetlerimizi zenginleştirebiliriz. Geçen yıl boyunca kullandığınız gri renkli sıkıcı boyun atkısı ve eldivenlerinize, kullanmadığınız eski bir kolyenin boncuklarından birkaç tane dikerek, yeni bir hava kazandırabilirsiniz. Bunları yapabilmek için biraz örgü, biraz dikiş öğrenmek de “eğlenceli” olabilir.

Bütçenizi yaparken eğer gerçekten mümkünse, eğlence için de para ayırın. Bu durumunuza göre belki ayda bir kez, belki 3 ayda bir kez sinemaya gitmek olabilir ama en azından kendinizi mahrum ettiğinizi düşünmezsiniz. Fakat her hafta sonu için eğlenceli bir aktivite planlayın. Evde eşinizle karşılıklı tavla oynamak, veya ailece eğlenceli birşeyler yapmak mümkün olabilir. Eski fotoğraflara bakmak, bunlardan ve eski gazete ve dergilerden kesilmiş resimlerden bir kolaj yapmak, tuz seramiği yapmak vs. gibi evdeki malzemeleri kullanarak ailenizle hoşça zaman geçirmeniz mümkün.

Para yok dışarı çıkamıyoruz diye somurtup, babanın gazeteye gömülmesi, annenin öfkeyle ev işlerine saldırması, çocukların sıkıntıdan sürekli vızırdanması ile de hafta sonu geçirilebilir. Tercih kişiye kalmış...