Tüketiciyi engellemek ne mümkün?

Hükümet tüketimi kısmak için kredi kartları ve taksit uygulamaları ile ilgili bazı tedbirler aldı güya ama yaratıcı zihinler hemen harekete geçerek yasakları delmenin yollarını buldular.

Yıllar evvel daha kredi kartları yokken, senetle satış, ya da büyük mağazaların taksitle satış için müşterilere hesap açması gibi yöntemler revaçtaydı. Büyük mağazalar genellikle iki kefil ister, ve müşteriye bir hesap no'su verirdi. Bu kefillikler yüzünden zaman zaman arkadaşlıklar hatta akrabalık ilişkileri bile bozulurdu. Kredi kartları bu işlemleri tüketici açısından kolay, satıcı açısından da güvenli hale getirmişti ancak bazı konularda geriye dönüş kaçınılmaz gibi görünüyor.

İki kredi kartım var ve sadece bunları kullanıyorum. Her ay tüm ekstre tutarını yatırırım. Bugüne kadar bankalara bir kuruş faiz kaptırmadım. Kredi kartına taksite gelince, birkaç yüz lirayı geçmeyen alışverişler için taksit seçeneğini pek kullanmam. Bazen kart kendiliğinden bölüyor, ona müdahale edemiyorum. Kimi zaman ev elektroniği ya da beyaz eşya gibi büyük alımlarda taksit seçeneğini tercih edebiliyorum ama 12 ayı geçen taksit seçenekleri bana hep itici gelmiştir. 6-9 ay ideal bir süre. Bir de sigortaları taksitlendiriyorum zira, iki konut, iki Dask, yıllık sağlık sigortası, Kasko, Trafik derken bayağı bir yekun tutuyor.

Benim çocukluğumda insanlar oldukça tutumluydu. İnsanlar bir şeyi kaldırıp atmadan evvel bir çok şekilde değerlendirmenin yolunu arardı. Sonra 80'lerden itibaren insanlara tüketmek, çabucak sahip olmak, gırtlağa kadar borca girmek ama her istediklerine hızlıca kavuşabilmek şeklinde özetlenebilecek bir yaşam tarzı sunuldu ve hatta dayatıldı. Şimdi de acaba bu millet neden tasarruf etmiyor diye kara kara düşünülüyor. Dengesizlik böyle bir şey işte...

Arkanıza bakmadan kaçın!

Dün bir hata sonucu kendimi annemle birlikte bir alışveriş merkezinde buldum. Acayip bir kalabalık ve sözde indirimler! Yaklaşan yılbaşı nedeniyle herkes alışveriş derdine düşmüş. Bundan istifade eden perakendeciler de fahiş şekilde fiyatlandırılmış ürünlere sözümona indirim uygulamış gibi davranıyor. Bazı ürünlerin fiyatı gerçekten makul ama bunları da elinize alırsanız kalite sorunlarını kolayca görebiliyorsunuz.

Aşırı kalabalık ve bizi bir şeye bakarken gören tezgahtarların hemen yakamıza yapışması nedeniyle arkamıza bakmadan alışveriş merkezinden hızla uzaklaştık.

Kışlık bir bota, bir de siyah el çantasına ihtiyacım var ama yılbaşı sonrasını beklemeye karar verdim zira, daha makul fiyatlar bulabilmeyi umuyorum. Bir de kardeşimin eşine yeni görevi için hediye almak istiyorum. Sanırım bir gömlek ya da kravat alacağım. Bunun da acelesi yok ama kendisini bu hafta göreceğim için şimdi alsam daha iyi olur.

Eğer mutlaka yılbaşı öncesi alışveriş yapmanız gerekiyorsa size önerilerim var:

1. Mümkünse hafta sonu AVM'lerden uzak durun. Hafta içi imkanınız yoksa, hafta sonu erkenden çıkın ve mağazalar açılır açılmaz ilk 1-2 saati etkin kullanmaya çalışın.
2. 2 Al 1 öde tarzı kampanyaları dikkatle inceleyin. O üründen 2 adet almak gerçekten anlamlı mı?
3. Sırf almış olmak için işe yaramaz, ıvır zıvır hediye almayın. Madem para harcayacaksınız, gri hücrelerinizi işe koşup, gerçekten işe yarayabilecek bir hediye seçin. Mesela bana çok sevimli bir kitap ayracı hediye geldi. Çok da makbule geçti. Biblo gelseydi, bu kadar hoşuma gitmezdi zira zaten evin bu tür ıvır zıvırla dolu olmasından muzdaribim.
4.İNDİRİM sözcüğünün gözünüzü boyamasına izin vermeyin. Ürünü dikkatle inceleyin ve kalitesinden emin olun. Uzun süre kullanamayacağınız kalitesiz ürünlere para harcamayın.
5. İhtiyacınızı iyi tanımlayın. Nasıl bir ürün istiyorsunuz? Rengi ne olmalı? Dokusu ya da malzemesi nasıl olmalı? Birden fazla amaçla kullanabilir misiniz?
6. Sadece Kuru Temizleme gerektiren giyim eşyalarından kaçının.
7. Sonuncusu ve en önemlisi: Bütçenizi aşmayın! renk renk paketlerin cazibesi ve alışverişin sizde yarattığı geçici mutluluk hissinin ardından devasa bir kredi kartı yükü yeni yıla ağzınızda berbat bir tatla uyanmanıza sebep olur.

Internet'ten Alışveriş

Alışveriş bir çok insan için ihtiyaç gidermekten ziyade eğlence ve kendini oyalama, tatmin etme aracı hakline geldi. Tüketim çılgınlığı sadece bizim milleti değil, dünyanın dört bir yanını sarmış durumda.

Internet de uzun zamandır alışveriş için uygun bir mecra haline geldi. Doğrusu ben de Internet'ten kitap, giysi, ayakkabı, elektrik süpürgesi, DVD Player, tost makinesi, ev eşyası, elektronik cihazlar, gıda ve temizlik malzemesi gibi şeyler aldım.

Esasında hala elime almadığım, gözümle yakından görmediğim bir şeyi sipariş etmekte zorlanıyorum. Bazen de bir dükkanda görüp, inceleyip, beğendiğim bir şeyi, Internet'te araştırma yapıp, en uygun fiyata geleni bulduktan sonra sipariş etmeyi tercih ediyorum.

Kabul ediyorum ki, Internet işleri kolaylaştırıyor. Özellikle de fiyat araştırması yapmak için çok ideal bir ortam. Ancak, bu kolaylığı suistimal edip, sermayeyi kediye yüklemek fevkalade olası.

Ben olsam;
1. Gerçekten ihtiyaç olmayan ve bütçelemediğim hiçbir şeyi almam.
2. Kredi kartı bilgilerimi kolaylık olsun diye Internet satış sitelerinde kayıtlı tutmam.
3. Mümkün mertebe sanal kart kullanmaya gayret ederim.
4. Boş vakitlerimde Internet Alışveriş sitelerini gezmem.

İş yine dönüp dolaşıp, ihtiyaç olmayan şeyleri almamaya, para konusunda disiplinli davranmaya geliyor.

Pazar farkı

Yeni eve temizlik için malzeme almam lazımdı. Yakınlardaki bir büyük ve tanınmış markete girdim. 20 litrelik iki kova alarak işe başlayayım dedim. Biri ayçiçekli, diğeri balıklı iki kova beğendim ama bir de baktım ki biri 10 diğeri 14 TL. Hmmm... kova fiyatları üstüne uzman değilim ama bana pahalı geldi. Oradan çıkıp 5 dk. mesafedeki pazara gittim. İki kova, bir çamaşır sepeti, bir süpürge, bir faraş, bir ufak leğen ve iki tuvalet fırçasına 35 TL verdim.

Bu pazar yeri yeni eve pek yakın. Çarşambaları meyve sebze için uğramaya değer...

Yeni Eşyalar

Bilirsiniz tutumlu biriyim ama bazen bazı eşyalarla vedalaşıp onları yenilemek gerekiyor. Evimde nadiren yatılı misafir olur. Gelenler de genellikle annem ve kızkardeşim ya da dayım ve eski bir iki arkadaşımdır.

Geçenlerde fark ettim ki, misafirler için kullandığım üç takım çarşaf/nevresim var ve en eskisi 13 yıllık, en yenisi ise 6-7 yıllık. Öyle eski püskü bir halleri yok ama el insaf dedim kendi kendime...

Dün annemle konuşurken bunları yenilemek istediğimden bahsettiğimde "Evet T'pol, o mavi olanı ben sana taa İzmir'e taşındığın sene, 1996 sonunda vermiştim. Her gelişimde görmekten bıkkınlık geldi!" deyince anladım ki artık hakikaten yenileme zamanı gelmiş.

Bugün Palladium alışveriş merkezinde dolanırken English Home'a bakmak geldi aklıma. Çok güzel birbiriyle karıştırarak kullanabileceğiniz nevresim, çarşaf ve yastık kılıfları var. Fiyatlar da şaşırtıcı ölçüde makul geldi bana. Hemen tek kişilik iki takım seçtim. Bir dahaki Istanbul'a gelişimde eskileri tertemiz paketleyip Sevgi Dükkanı'na bırakacağım. Bundan sonra yenileri kullanacağım.

Tutumluluk iyi hoş da bazen ucu kaçabiliyor demek ki... Kendi kullandığım takımların da bazıları oldukça eski. Kenarda daha evvel uygun fiyatla bulup aldığım hiç kullanmadığım iki takımım var. Yeni bir işle Istanbul'a döndüğümde kutlama olsun diye bunları kullanıma açmayı planlıyorum:)

Market Alışverişi için En İyi Zaman

Haftalık alışverişinizi hafta sonu yapmak gibi bir derdiniz yoksa yani buna hafta içi vakit ayırabiliyorsanız ne mutlu size!

Hafta sonları AVM'lerden ve marketlerden veba varmış gibi uzak dururum. Yurdum insanı hafta sonu çoluk çocuk, büyükanne, büyükbaba hep beraber pikniğe gidiyor havasında AVM ve marketlere geldiğinden alışverişi hafta içi yapmaya bakarım.

Eğer çalışıyorsanız ve gündüz saatlerinde gidemiyorsanız, size önerim popüler dizilerin günlerini ve saatlerini takip etmeniz. Mesela ben Aşk-ı Memnu günleri saat 20:00-22:00 arası alışveriş yapıyorum. Birkaç yıl evvel de Binbir Gece dizisi yayınlandığı zamanlarda alışverişe çıkıyordum.

Temel kurallar: Alışverişe aç karınla çıkmayın, bir listeniz olsun ama indirimdeki ürünlere de muhakkak bir göz atın.


.

Alışverişkolizm mi?

Geçtiğimiz günlerde çok eski bir arkadaşımla keyifli birkaç gün geçirdim fakat alışveriş merakı beni endişeye sevk etti doğrusu.

Nerede bir dükkan ya da tezgah varsa hepsine baktı ve birkaç defa "şunu alsam mı?" anlarına ben müdahale ettim. "Sende o kolyenin aynısının yeşil boncuklusundan yok muydu?", "Buna gerçekten ihtiyacın var mı?" gbi sorular sormak zorunda kaldım. Zorunda kalmak ne demek? Saçma! diye beni eleştirecek okuyucular olabilir fakat bildiğiniz gibi değil arkadaşımın hali. Öncelikle almak istediği şeyler ihtiyaç olabilecek şeyler değildi. Hali tavrı sanki daha bir tuhaf geldi bana. Esasında almayı düşündüğü şeyleri almakta tereddütlü olduğu, o şeylere ihtiyacı olmadığının farkında olmasına rağmen kendini sanki alışveriş yapmaktan alamazmış gibi bir ruh hali içindeydi. Ufak tefek müdahalelere rağmen lüzumsuz birkaç parça şey satın aldı.

Bağımlılıklar konusunda fazla bilgim yok. Yıllar önce amcamı alkolizmden kaybettim ama hem çok yakın değildik, hem de farklı şehirlerde yaşıyorduk. Bağımlılık sürecini bu yüzden bilmiyorum ama arkadaşım için endişelendim.

Birkaç günlüğüne biraraya gelmişken de bu konuyu açıp, ciddi olarak konuşmak ve canını sıkmak da istemedim. Ayrı şehirlerde yaşadığımız için sık görüşemiyoruz. Aslında çok mesuliyetli ve tutumlu biriydi ama ne olduysa alışverişe yönelmiş. Kendi de durumun biraz farkında gibi zira alışverişe merak geliştirdiğini, kendisinin de bunun nasıl olduğunu bilemediğini söyledi bir ara ama uygun olmayacağını düşünerek çok da deşmedim.

Umarım boş yere endişe ediyorumdur.

.

Neye İhtiyacım Yok?

Malum havalar güzelleşti, herkes kendini sokaklara attı. Birçok kişi gardrobunu gözden geçiriyor ve ihtiyaç tespiti yapıyor. Sonra da ver elini alışveriş!

Tutumlu biri olarak bu gardrop gözden geçirme işini yaparken kendinize "Neye ihtiyacım var?" diye sormak yerine "Neye ihtiyacım yok?" diye sormanızı öneriyorum. Zira gerçek ihtiyaçlarla, istekler çoğunlukla karışır. Gardrobunuzda 7 tane penye t-shirt varken, pembe bir penyeniz olmadığını görüp bunu ihtiyaç zannedebilirsiniz. Oysa esasında t-shirt'e ihtiyacınız yoktur.

Akıllı bir gardropta birbirine uyumlu renklerde üstler ve altlar olmalıdır ki, bunları pek çok değişik şekilde kombine edip giyebilesiniz. Eğer çalışıyorsanız hafta sonları için 2-3 pantolon ve 3-4 tane bluz ya da t-shirt ekseriyetle yeterlidir. Ben genellikle en sevdiğim ve içinde kendimi en rahat hissettiğim kıyafeti üniforma gibi giyer dururum. Diğer şeyler de dolapta öylece beklerler. Bu da israf demek elbette. Haydi bakalim gardrobunuzu gözden geçirin, giymeyeceklerinizi ayırın, giyeceklerinizi biraraya toplayın ve neye ihtiyacınız olmadığını bir güzel belirleyin. Büyük ihtimalle yaz indirimlerine kadar geçen senelerden kalanlarla idare edebilirsiniz;-)

İşte benim sonuçlarım:

- beyaz T-Shirt'e ihtiyacım yok
- spor pantolona ihtiyacım yok
- ayakkabıya ihtiyacım yok
- cekete ihtiyacım yok
- mayoya ihtiyacım yok
- plaj havlusuna ihtiyacım yok

Giyebileceğim üstler konusunda kararsızım ama yeni bir parça almadan indirimlere kadar idare edebilirim diye düşünüyorum.

Masraf!

2003 model dizüstü bilgisayarım nihayet ruhunu teslim etti... Beklenmedik bir durum olmadığından can alıcı tüm verilerim yedeklenmiş durumdaydı.

Bu bilgisayara para ödememiştim, bir hediyeydi. Bugün gidip hayatımda ikinci defa kendime bilgisayar aldım. İlki 1997'de 1500 dolara alınmış bir Pentium 166 MMX pc idi.

Ne istediğimi bildiğimden yeni dizüstü bilgisayarı almam hiç zor olmadı. 5 modele baktım ve CREA'nın bir modelinde karar kıldım. Şimdi bilgisayar çılgınları neden Intel işlemci değil, neden daha büyük ekran değil, neden? neden? neden? diye sorabilirler.

1. Ben bilgisayarda Word, Excel, PP, AVG anti-virüs ve Adobe dışında bir uygulama kullanmıyorum. (Cihazla beraber Office 2007 Student and Home Edition aldım. Fiyatı çok uygun ve tüm ihtiyacımı karşılıyor).
2. Oyun oynamıyorum.
3. Hafif ve kolay taşınabilir bir cihaza ihtiyacım vardı.(1.8 Kg.)
4. Netbooklar DVD sürücüleri olmadığından ve de ekranları çok ufak olduğundan işime yaramıyordu.
5. Normalde 1000 TL'dan fazlasını harcamak istemiyordum, bu da o rakamı çok aşmadı.
6. Şu anda yeni bilgisayarımı kullanıyorum ve de klavyesine neredeyse alıştım bile.

Umarım sorunsuz bir üründür ve beni üzmez...

Alışverişkolizm

Dün birkaç gazetede birden başarılı yorumcu Aşkın Nur Yengi'nin alışveriş bağımlısı olduğu, harcamalarının aile bütçesini sarsmaya başlaması üzerine de profesyonel yardım almaya başladığına dair bir haber okudum. Öncelikle bir sorunu olduğunu fark edip, yardım almaya başlaması nedeniyle kendisini kutluyorum. Bu bile ciddi bir cesaret ve kabullenme gerektirir. En zoru bir sorunumuz olduğunu kabul etmektir.

Alışverişkolizm sadece parası olan kişilere has bir durum değil. Durmadan kılık kıyafete ve teknolojik ıvız zıvıra para harcayan, kredi kartı borçları gırtlaklarına kadar ulaşmış ve Devlet tarafından kurtarılmayı bekleyen "kredi kart mağdurları" da aynı hastalıktan muzdarip kişiler. Bunu kabullenmek yerine sızlanmayı, parasının yetmediğini anlatmayı seçenlerin uzun vadede daha beter sorunlarla karşılaşma ihtimalleri oldukça yüksek.

Kimin yeteri kadar parası var ki? "Yeteri kadar para" ne kadar paradır? Üst Düzey yönetici olup, oldukça iyi ücret alanların bile maddi durumundan şikayetçi olduklarına tanık oluyorum. Sonuçta geliriniz yükseldikçe, buna paralel olarak "ihtiyacınız" olduğunu düşündüğünüz şeyler de artıyor.

Elbette insanların insanca yaşayabilecek kadar para kazanmalarını ben de isterim. Çeşitli şanssızlıklar nedeniyle yoksul olanlara toplum olarak destek olmamız gerektiğine yürekten inanırım ama, kendini zor duruma düşürenlere de çok kızıyorum. Bakamayacağı halde bir düzine çocuk yapan, ufacık maaşını süslenmeye ya da her yıl cep telefonu değiştirmeye harcayan, bütçesini aştığı halde otomobil sahibi olmaya kalkışan, temel ihtiyaçların dışında ıvır zıvır satın alarak kredi kartı borcu yapanlara acımıyorum.

Çok çalışarak, tutumlu davranarak yoksulluğu yenmiş birçok insan var. İstanbul'da kapıcılık yaparak hayatını kazanan ama çok çalışarak, akıllı ve tutumlu davranarak apartman sahibi olan insanlar bile var. Ben çocukken karşı komşumuzun çocuklarına bakıp, evini temizleyen teyzenin 3 çocuğundan ikisi üniversite bitirdi ve meslek sahibi oldu.

Eğer geliriniz harcamalarınıza yetmiyorsa, önce oturup, fişlerinizi inceleyin ve paranız nereye gidiyor ona bir bakın. Aldığınız her şey gerçekten ihtiyaç mıydı? Onlar olmadan yaşamınızı sürdürmeniz imkansız mıydı? Yanıtınız evet ise, ya ikinci bir iş bulacaksınız ya da giderleri gelirlere uydurmanın bir yolunu. Kredi kartına yüklenerek çözüm üretemezsiniz.

Market Ürünleri

Bugün Boston Gal's Open Wallet isimli blogda "Consumers no longer find value in the brand" başlıklı bir yazıya rastladım.

Türkiye'de de bu tür ürünler son yıllarda oldukça yaygınlaştı. Marketin ismini taşıyan ya da kendi markasını verdiği ürünlere rastlamak mümkün. Bunlar ismini sık sık duymaya alıştığımız markalardan çok daha ehven fiyatlara satılıyorlar.

Ben bazı şeyleri denedim. Kiminden memnun kaldım, kiminden kalmadım. Genellikle kim üretmiş diye bakıp ona göre karar veriyorum ama özellikle kağıt ürünler hayal kırıklığı. Daha zayıf, ya da daha az ürün çıkıyor içlerinden. Buna mukabil bakliyat, bazı temizlik sıvıları, ton balığı ve zeytinyağı denemelerim başarılı oldu.

Okurlar bu ürünler için ne düşünüyorlar? Paylaşmak isteyen yorum bırakırsa sevinirim.

Alışveriş Sezonu

Uzun zamandır gerekmedikçe kalabalık ortamlara girmiyorum zira, hastalık sezonunu hasarsız atlatmak istiyorum. Birkaç gündür Ankara'dayım. Bugün kardeşim, eşi, annem ve ben biraz dolaştık. Baktım millet hem bayram hem de yılbaşı alışverişine sardırmış. Biz bayramı ailece Ankara dışında geçireceğimiz için öyle bir telaşemiz yok. Uzun zamandır aile yılbaşı hediyesi faslını kaldırmak istiyor ama her sene yine birbirimize hediye alıp duruyoruz.

Tutumluluktan yana olan ben bile bu hediye konusunu kapatmayı reddedenlerdenim. Nedense çarşıya çıkıp dolaşmak, seçtiğim hediyeleri güzel paketlere sardırtmak hoşuma gidiyor. Fakat bu yılbaşı Ankara'ya gelmeyi düşünmüyorum. Sanırım valide de yılbaşını İstanbul'da benimle birlikte karşılayacak.

Hali vakti yerinde olup da bütçesini zorlamayacak olanlara bir sözüm yok. Bütçelerine uygun olarak bayram ve yılbaşı hediyelerini alıp, etraflarındaki insanları sevindirsinler elbet. Fakat brüt ücret alan sabit gelirli insanların bütçeleri yılın bu son aylarında iyice sıkışır. Daha önceden bayramı ve yılbaşını düşünerek kenara para ayırmadıysanız ve kredi kartı sağolsun, sonra öderiz diyenlerdenseniz, kendinize bir iyilik yapın ve bu yıl ya çok minik ama kullanışlı hediyeler verin ya da hediye faslını maddi şeylerle kısıtlamayın. Kardeşlerinize ya da yakın arkadaşlarınıza çocuk bakıcılığı yaparak onların bir gece de olsa eşleriyle başbaşa kalmalarına yardımcı olabilir, bir büyüğünüzün uzun zamandır yapmak istediği bir badana işine yardımcı olmayı teklif edebilir, yaratıcılığınızı konuşturabilirsiniz.

Hediye Çeki vermek bizim toplumda nedense tuhaf karşılanıyor oysa yine aynı toplum altın hediye edilmesini gelenek haline getirmiştir. Ha hediye çeki, ha para, ha altın ne fark eder? Gerçi son dönemde altın fiyatları arttığı için artık altın cazip bir hediye aracı olmaktan çıktı.

Umarım bütçelerinizde koca koca delikler açmadan bu sezonu atlatırsınız. Şimdiden İYİ BAYRAMLAR!

Ucuzluk Alışverişi

Yeni Sezon ürünleri ilk ortaya çıktıklarında fiyatları uçuk karlar içermektedir. Bu nedenle ben neredeyse asla yeni sezon ürünleri almam çünkü bilirim ki kısa bir sürede söz konusu ürünler yarı fiyatına inecek ve bu haliyle bile satıcılar kar edecektir. Ne zaman ki artık yeni “yeni” sezon ortalarına gelinir o zaman bir önceki sezon ürünleri eğer hala kaldıysa zararına satılır.

Eskiden yaz indirimleri Ağustos ortasından evvel başlamazdı. Şimdi ise Ucuzluk Sezonu daha çabuk açılıyor ama bu gerçek bir ucuzluk olmuyor. Bu nedenle dikkatli olmak gerek.

Hevesle Ucuzluk satışlarından alışverişe başlamadan evvel birkaç kuralı hatırlatmakta fayda var:
1. Alışverişi bütçelemiş miydiniz? Ne kadar para harcamayı öngörüyorsunuz?
2. Nelere ihtiyacınız olduğunu tespit ettiniz mi? Bunun en iyi yolu mevcut gardrobunuzu ve ayakkabılığınızı elden geçirip, giyilemeyecek durumda olan eşyaları ayırmanızdır. Sonra elinizde kalan eşyalarla uyumlu olabilmesi için almayı planladığınız yeni parçaların hangi renklerde olabileceğini tespit edip, liste yapmanız yerinde olur. Ayırdığınız giysileri ise hemen verin ve böylece dolabınızda yer açılsın. Vermeye niyetlenerek ayırım yaparsanız bazı giysilerin belki bir sezon daha giyilebilir olduğuna kanaat getirebilirsiniz. Psikolojik bir şey sanırım.
3. Yazlık ve kışlık gardroplarınızın belirli renk temaları olması hem alışverişi hem de giyinirken uygun parçaları bir araya getirmeyi kolaylaştırır. Benim kış gardrobum siyah/lacivert/gri temalı, yazlık gardrobum ise pastel tonları temalıdır. Kışın neredeyse üniforma gibi, koyu renk pantolonların üstüne farklı renklerde boğazlı, uzun kollu penyeler giyerim. Yazın giysilerim biraz daha neşelidir.
4. Bazı insanlar başkalarıyla beraber daha iyi alışveriş ederler bazıları ise yalnız. Ben kardeşim ve annemle iyi alışveriş ederim ama başkalarıyla alışverişe çıkmayı tercih etmem. Çoğunlukla da yalnız alışveriş ederim. Bu tecrübemden kaynaklanan bir alışkanlıktır. Ne zaman bir arkadaşımın gazına gelip bir şey aldıysam, daha sonra o parçayı giyememişimdir. Oysa annem ve kardeşim tarzımı, ne ile rahat edebileceğimi iyi bilirler ve beni gaza getirmeyecek kadar da uyanıktırlar.
5. Ayakkabı alacaksanız, öğleden sonrayı yani ayağınızın en şiş olduğu zamanı bekleyin.

İhtiyaçları Ucuzluk Sezonunda karşılamak ve fiyatların balon gibi şiş olmadığı dönemlerde alışveriş yapmak iyi bir fikirdir. Yine de dikkatli olmak, gerekmeyen şeyleri almamak ve bütçeyi aşmamak lazım.

Promosyonlara değil, matematiğinize güvenin...

Bugün market alışverişi yaparken neden bilmem temizlik malzemeleri bölümünde gereğinden fazla dolandım. Yeni bir ürün var mı, hangi ürün kaça falan diye bayağı bir baktım. Esasında niyetim sadece çamaşır suyu içermeyen sıvı leke çıkarıcı almaktı. Her zaman aldığım markanın büyük şişelerinden ikisinin bir arada paketlendiği bir promosyon dikkatimi çekti ama 4 litre ürün almaya ihtiyacım yoktu çünkü bu tür ürünleri sadece doğrudan lekeye uygulamak için kullandığımdan çok az tüketiyorum. Daha ufak şişelere bakarken rakip ürünün 700 ml'lik en küçük şişesinin çok daha ucuz olduğunu fark ettim.

Dikkat edilmesi gereken bir husus da rakip ürünleri mukayese ederken mutlaka paket üstündeki miktar bilgisine bakın. Aynı miktar gibi görünse bile bazıları 400 gr, bazıları 500 gr olabiliyor.

Son zamanlarda konsantre ürünler hayatımıza girdi. Bunları kullanırken el alışkanlığınıza dikkat etmenizi öneririm. Gereğinden fazla deterjan kullanmayın. Çoğunlukla üreticinin ambalaj üstünde yer alan önerisi gereğinden fazladır. Yıkanacak eşyaların kirlilik durumuna göre kullanacağınız deterjanı minimumda tutmak hem cebiniz hem de çevre açısından faydalı olacaktır. Yazın tek bir kez giydiğimiz eşyaları hemen çamaşıra atıyoruz. Dolayısıyle aslında çok da kirli olmuyorlar.

Elde yıkanacak hassas giysiler için önerilen deterjanları fiyatları uygunsa alıyorum, değilse en ucuz saç şampuanı da kesinlikle aynı işi görüyor, haberiniz olsun. Aynı ucuz şampuanı eski bir diş fırçası ile uygulayarak spor ayakkabıları temizlemek için de kullanabilirsiniz.

Normalde büyük paketlerin daha ucuza geldiğini düşünürüz ama anlaşılan varsayımlardan uzak durup, matematiğe başvurmakta fayda var. İçecek promosyonlarına da aynı şekilde dikkat etmenizi öneririm.

Tutumlu insan aynı zamanda stokçudur

Eğer son tuvalet kağıdı rulosunu kullanmaya başladığınızda markete gidip tuvalet kağıdı almaya kalkarsanız büyük olasılıkla gereğinden fazla ödersiniz. Fiyat defteri tutun demiştim değil mi? Eğer her zaman aldığınız ürünlerin fiyatlarını bilirseniz iyi bir kampanya yakaladığınızda bunu hemen değerlendirebilirsiniz.

Bugün markete girdiğimde 32 ruloluk iyi bir marka tuvalet kağıdının 12.95 TL ve en pahalı markanın yarım kesikli kağıt havlusunun 12'lik paketinin 8.95 TL olduğunu görünce yine dayanamadım ve stokları artırmış oldum. Yarım kesikli mutfak havlusu çok ekonomik oluyor ve uzun dayanıyor. Büyük ihtimalle evdekilerle beraber düşününce 1 yıl falan kağıt havlu almama gerek kalmayacak. Tuvalet kağıdı stoğu da Ağustos sonuna kadar dayanır sanırım. Gerçek bir "tightwad" olsaydım mutlaka tüketim sürelerini hesaplardım ama o kadarı beni aşıyor.

Bazı ürünlerin belli periyodlarla kampanyasının yapıldığını fark ettim. Örneğin hindi göğsü zaman zaman iki paket birarada satılıyor. Ben de bu dönemlerde son kullanma tarihlerine dikkat ederek, hindi göğsü alıyorum. Sabah kahvaltılarında bazen sandviç yediğim için hindi göğsünü kullanmayı seviyorum. Hem havalar da çok güzelleşti. Deniz kenarında uzun yürüyüşlere çıkarken de evden hazırladığınız sağlıklı atıştırmalıkları yanınıza alırsanız, açık havanın keyfini mini bir piknikle artırabilirsiniz. Elinizin altında hafif sandviçler yapabilecek malzemeniz olsun.

İnsanımızın haftasonu eğlencesi: Alışveriş!

Genelde haftalık market alışverişimi asla haftasonuna bırakmamaya çalışırım. Favori günüm Salı zira o gün "Binbir Gece" dizisi var ve hanımlar ekrana kilitlendiklerinden alışveriş için en tenha gün bu. Salı mümkün olmazsa Perşembe alışverişe çıkarım.

Bu hafta alışverişe hafta içi çıkmayı başaramadım ve maalesef Pazar günü büyük bir markete gitmek gafletinde bulundum. Hane başına herhalde ortalama 5 kişi beraber alışverişe çıkan insanlardan marketin içinde yürümeye imkan yoktu. Çocuklar ebeveynlerine ıvır zıvır aldırmak için yalvarıyor, başarılı olamazlarsa tepine tepine tepine ağlıyorlar. Mahşer günü gibi bir kalabalık! Hiçbir ailenin bu şekilde sağlıklı bir alışveriş yapması, sadece listesindekileri alması, fiyat kontrolü yapması mümkün değil. Ben bile sırf kalabalıktan kurtulmak için farklı marka ve fiyatlara bakmadan, listemdeki şeylerin ilk önüme çıkan cinslerini alıp, kaçarcasına marketten ayrıldım. Dikkatli bir alışveriş yapabilseydim eminim birkaç lira daha az öderdim. Maalesef insanlar aileleriyle kaliteli vakit geçirmeyi bilmiyorlar galiba ve haftasonu alıverişi akıllarına gelen yegane aktivite...

Ben küçükken annem bana elişi ve krepon kağıtlarıyla çeşit çeşit oyun oynatır, saatlerce kitap okurdu. Kağıt bebeklerimle birlikte oynardık. Hafta sonları annem ve babamla parkta yürüyüşe çıkardık bana ağaçların cinslerini öğretir, böcekleri tanıtırlardı. Bunları büyük bir keyifle hatırlıyorum. Takip ettiğim yabancı bloglarda da insanların çocuklarıyla benzer şekilde vakit geçirdiklerini, eşleriyle birlikte yemek hazırlayıp, film izlemeyi bir hobi olarak gördüklerini gözlemliyorum. Etrafımdaki ailelere baktığımda ise bir kopukluk var sanki.. Erkekler lüzumundan fazla çalışmak zorundalar, kadınlar çalışsalar da çalışmasalar da evin tüm yükünü omuzlamış vaziyetteler. Çocuklar haftasonu spor çalışmaları ile kurslar arasında mekik dokuyorlar. Çoğu aile birlike sofraya bile oturamıyorlar. Gerçekten çok yazık...

Eminim birlikte alışverişe çıkan bir aile hem kalabalıktan, hem gereksiz sürtüşmeden bunalmış bir şekilde eve dönüyorlar ve beraber geçirilen bu zaman hiçbirinde keyifli bir tat bırakmıyor.

Ama çok ucuzduuuu!.....?!?!?

Bugün iş çıkışında bir arkadaşımla aynı yerde çalışan iki genç hanımla (adları Ayşe ve Fatma olsun) kahve içtik. Bu iki hanım öğle paydosundan faydalanarak alışveriş yapmışlardı ve gururla yeni cicilerini bize gösterdiler. Bir tanesi aynı bluzun 3 rengini birden almıştı. Bunu ben de bazen yaparım ama benim beden sorunum var. Her zaman üstüme göre birşey bulmam zor oluyor. Arkadaşım biraz da eleştirel bir vurguyla neden aynısından 3 bluz aldığını sorunca, bu genç arkadaş gözlerini aça aça "ama çok ucuzduuuuu..." dedi. Sanki çok ucuz olması birşeyi almak için yeterli sebepmiş gibi...

Arkadaşım diğerine dönüp, aldığı hırkaya baktı ve "Fatma, senin tıpkı buna benzeyen yeni bir hırkan yok muydu? Sezon başında bir sürü para vermiştin. Bari başka rengini alsaydın" dedi. (Evet arkadaşım da biraz benim gibi tutumlu ve dikkatlidir). Fatma da omuz silkip, "aslında tıpatıp aynı hırka, öteki nasılsa eskiyecek!" dedi. Yani olağanüstü memnun kalınmış bir ürünse ve fiyatı da ciddi bir şekilde düşmüşse ve sözkonusu ürün sıklıkla kullanılıp, eskiyecekse, belki de bu tür bir alım anlamlı olabilir.

Ayşe ile Fatma bir süre sonra kalktılar ve dükkanlar kapanmadan bir tur daha atmak istediklerini söylediler. Arkadaşım ve ben bir süre daha oturduk. Bu esnada bana bu iki hanımın şirkette uzman pozisyonunda çalışan ve mütevazı ücret alan kişiler olduklarını fakat, giyinme ve süslenme merakından kredi kartlarının limitini sıklıkla doldurduklarını ve çoğu zaman asgari ödeme yaptıklarını söyledi. Ayşe kredi kartı konusunda çok sıkışınca varlıklıca bir adam olan babasına koşturuyormuş. Genç insanlar elbette giyinmekten ve bakımlı olmaktan hoşlanacaklar ama bunun için sürekli alışveriş gerekmez ki. Kaliteli birkaç parça giysiyi fular, iğne, takı gibi aksesuarlarla zenginleştirip, farklı bir hava katmak ve bakımlı görünmek mümkün.

Dün ben de alışverişe çıkıp 4 pantolon, iki de ayakkabı almıştım ama arkadaşıma söyleyemedim, belki bana da kızar diye:)

Benimkinin planlanmış, bütçelenmiş ve gerçekten ihtiyaç olan bir alışveriş olduğunu söylememe gerek yok sanırım. Geçen hafta 3 pantolonumu emekliye ayırdım. İki sezondur da kışlık ayakkabı almamıştım.

Birşeye gerçekten ihtiyacımız yoksa, ucuz olması birşey değiştirmez.

Neyse eve geldikten sonra sürekli takip ettiğim blogları okumaya başladım ve My Two Dollar Blog'unda şu yazıyı gördüm. Tam anlamıyla "cuk" oturdu ve oturdum bu yazıyı yazdım.

Dayanıklı Tüketim Ürünleri

Adı üstünde dayanıklı tüketim ürünlerini zırt pırt değiştirmenin hiçbir anlamı yok. Bu nedenledir ki 21 yıllık bir otomatik çamaşır makinesi ve Şubat ayında 18 yaşını tamamlayacak ama hala pırıl pırıl görüntüsü olan bir televizyon kullanıyorum. Ancak bir yandan da bu iki cihazın önümüzdeki dönemde onarıma değmeyecek ölçüde bozulabileceklerinin de bilincindeyim. TV bozulursa bir müddet almamayı bile düşünebilirim. 18 yıl evvel bir ay kadar TV’siz yaşadım. İnanın çok iyi oluyor. Tepeleme yığıp da okuyamadığım kitapları bu sayede okuyabilirim. Gerçi TV’den çok Internet vaktimi alıyor galiba...

Çamaşır makinesi ise kesin bir gereklilik. Geçen hafta sonu bakalım Çamaşır makineleri dünyasında neler olmuş filan diye bayağı bir araştırma yaptım. Benimki bozulursa, almayı düşüneceğim makine 1,100-1,400 TL arası bir fiyata sahip. Çok daha ucuza makineler de var ama ben bu saatten sonra yeni makine alacaksam, A++ enerji sınıfında bir makine almayı ve mutlaka çok çok kısa programının olmasını tercih ederim. Bu gözle bakınca çok fazla seçenek yok. Olanların bir kısmı da aşırı kapasiteli 7-8 Kg. Çamaşır yıkayabilen makineler. Buna kesinlikle ihtiyacım yok zira tek başına yaşayan biri olarak zaten makineyi doldurmakta zorlanıyorum.

Neyse esas konu etmek istediğim şey bunlar değildi. Dayanıklı Tüketim ürünleri alırken nasıl davrandığımızı tartışmaya açmak istiyorum. Genellikle tüketicinin eğilimi mağaza mağaza gezip, tatlı dilli satıcıların kendilerini gaza getirmelerine izin vermek. Oysa, öncelikle hiçbir marka ve modele bakmadan o makineden ne istediğinize karar verin. Benim durumumda bu, A++ Enerji sınıfı ve çok kısa program seçeneği. Bu iki özellikten daha önemli hiçbirşey yok. Fiyat biraz daha ikinci planda. Bu özellikleri yerine getiren cihazları, markaları ve fiyatlarıyla yanyana koyar, sonra da makineleri şahsen görmeye giderim. Böylece fiyat pazarlığı öncesinde en azından hangi modelleri alacağım kafamda netleşmiştir. Satıcının beni ihtiyacım olmayan “n” tane özelliği barındıran daha üst bir modele ikna etmesini bu şekilde önleyebilirim. Ondan sonra fiyat ve ödeme koşullarını değerlendiririm.

Bu tür alışverişler genellikle sorun olur. Eşlerden biri daha rasyonel, diğeri daha duygusal takılabilir. Marka bağımlılığı ya da yan komşuyla aşık atmak derdi nüksedebilir. Ya da ucuz mal almak fikrine kapılınıp, sonra sürekli arıza ve sorun çıkartan kalitesiz üretilmiş makine ile uğraşılmak zorunda kalınır. Tavsiyem rasyonel ve mantıklı davranmayı seçmek. Sonuçta alacağınız eşya ile siz uzun yıllar geçireceksiniz. Doğru bir karar vermek ve bu karardan pişman olmamak gerek. Dedik ya bu tür mallar zırt pırt değiştirilmez!

Semt Pazarları

Tek başına yaşayan biri olarak semt pazarına sık gittiğimi söyleyemem. Ne zaman gitsem, herşeyin çok taze olması beni cezbeder ve gereğinden fazla meyve-sebze alırım. Dün bana yakın küçük bir semt pazarımız var, oraya uğradım. Meyve-sebze ve salata malzemesi aldım. Sonra da bir markete uğradım ve diğer ihtiyaçlarım için alışveriş ettim. Pazardan kilosu 2 YTL'ye İzmir mandalinası almıştım. Tesadüfen aynı tip mandalina markette gözüme ilişti. Fiyatı tam 5,95 YTL idi. İnsaf! 2 YTL nerede, 5,95 YTL nerede?

Bu fiyat farkı benim diğer şeylerin fiyatını daha fazla incelememe sebep oldu. Malum bir fiyat defterim var. İndirimde olduğu ilan edilen tablet şeklindeki bulaşık makinesi deterjanı da 24'lük tuvalet kağıdı da daha evvel aldığımın çok üstündeki fiyatlarla satılıyordu. Sözkonusu market bana oldukça yakın ve çeşidi bol bir yer ama buradan alışverişlerime daha fazla dikkat etmeye karar verdim.

Normalde sürekli fiyatlara dikkat edemiyor insan ama yapmak lazım. Pazara gitmesem, mandalina henüz turfanda diye düşünüp, marketteki fiyattan da alabilirdim meyveyi.

Benim gibi bekar insanlar için çok da mühim değil belki ama 4-5 kişilik aileler daha dikkatli olmalı. Sonuçta boşa vermeyeceğiniz her kuruşu başka bir amaç için kullanabilirsiniz.