İtiraz yok...

Yöneticimin gereksiz tüm isteklerine bir süredir hiç ses çıkartmıyorum. Zaten gereğinden fazla bürokrasi ve kağıt israfı varken her gün yeni bir fikir üretip, yeni bir form, yazı, basit bir karara 3. 4. imza taleplerine artık hiç itiraz etmiyorum. Çalışanları bayma pahasına "Tamam, yapalım" diyorum.

Neden artık hiç itiraz etmediğimi hala anlamadı. Sabrediyorum...

Keyif olmayınca yazı da olmuyor

Bir süredir yine yazmıyorum. Yazamıyorum demek daha doğru galiba. Çok şükür hayatın sağlık, aile ve arkadaşlar bölümleri iyi durumda ama işimle ilgili olarak ciddi sorun yaşıyorum.

İçimdeki çatışan seslerden biri "Bas istifayı, dön İstanbul'a diyor", diğeri "dur sakin ol. Elbette İstanbul'a dönersin ama şu Haziran ayını bekle, emeklilik hakkını al öyle git" diyor. Bir üçüncü ses de "Haziran bile erken. Maddi açıdan kafanın dinç olması için en az bir hatta bir buçuk yıl daha kır kı..nı otur yerinde" diyor.O esnada dördüncü ses "En fazla ne olabilir ki, Ankara'da aldığın evi satarsın olur biter, ucunda ölüm yok ya" diye karışıyor diğerlerine. İnsanın kafasında bu kadar çok ses olur mu demeyin, valla var.

İnsanın sabah kalkıp işe giderken ayaklarının geri geri gitmesi, her gün "aman şu günü de atlatayım hele bir" demesi son derece can sıkıcı bir durum. Maalesef 2006'dan beri iş hayatım beni tatmin etmiyor. Şu son yılda da iyiye gitmesi gereken her şey kötüye gidiyor. Bunun kaynağı esasında 1-2 kişi. Normalde insanlar belli bir yaşa gelmişlerse sorunlarını oturup, konuşup medeni bir şekilde çözebilmeliler. Bu olmuyorsa üst yöneticinin bir şeyler yapması gerekir. Ve fakat bizimki bunu yapmıyor.

Her toplantı mı birbirini suçlamakla, birilerin saldırıya, diğerinin savunmaya geçmesiyle geçip, sonuçsuz biter? Avuç içi kadar şirkette dönenler saray entrikalarını aratmıyor.

Bugüne kadar defalarca fevri davranıp, sonra da ceremesini çektiğim için bu kez daha temkinli olmaya niyetliydim ama bakalım sabrın sonu nerede?

CRM!

CRM uygulamasını basit bir yazılım sanan üst yöneticilerden, bankanın ve GSM operatörünün doğum günü kutlaması yapması sanan sade vatandaşa kadar bu konunun ne olup ne olmadığını bilen pek yok. Tavsiyem Uğur Özmen Hocamın yazılarını okumanızdır.

Bugün TTNET'ten bir mail aldım. Bana Vitamin paketi öneriyorlar! E güzelim, bunca senelik ADSL abonenim, kullanma alışkanlıklarıma bakıp bugüne kadar sen benim bekar biri olduğumu, çoluğum çocuğum olmadığını nasıl öğrenemedin ki? Pes doğrusu!

.

Ofis'te Adab-ı Muaşeret

Bugün tesadüfen Office Etiquette Essentials başlıklı yazıya rastladım. Fazla uğraşmadan çalışma arkadaşlarınızı uyuz etmek için yapabilecekleriniz arasında toplantılarda PDA kullanarak mesajlaşmak, kokulu yiyecekler tüketmek, koridorda ayaküstü toplantılar yapmak, yazışmalarda SMS dili kullanmak sayılmış.

Ben de bunlara birkaç ilave yapayım:

- Toplantılarda ne kadar zeki olduğunuzu kanıtlamak için gereksiz çıkış ve ukalalıklar yapmak,
- Toplantıları gündeminden saptırıp, sizin konuşmak istediğiniz konulara kaydırmak,
- İş saatlerine asla uymamak. (Geç çıkmanız, geç gelmenizi mazur göstermez),
- Çok çalıştığınızı kanıtlamak için mailleri abes saatlerde atmak,
- Ter kokmak, kişisel hijyene yeteri kadar itina etmemek...

Bu arada Gümüş Kurşun gerçekten de şanssız bir kitap. Bir önceki yazıdan bu yana en fazla 10 sayfa okuyabildim.

Gümüş Kurşun: Enron'un İnanılmaz Yükselişi ve Önlenemeyen Çöküşü

Kimi zaman bazı kitapları okumakta geç kalırım. Gümüş Kurşun da bunlardan biri. Ne zaman bu kitabı elime alsam bir şeyler oldu, bir kenara bıraktım, başka kitaplar okudum, bir türlü bitirmek mümkün olmadı.

Geçtiğimiz hafta kitaba yeniden başladım ve bu kez yarılamayı başardım. Okudukça da Enron'da yapılan hataların, dönen üçkağıdın, basiretsizliğin, yönetsel ve süreçsel zaafiyetlerin neredeyse tıpatıp aynılarını tabii ki daha küçük ölçeklerde iş hayatım boyunca gördüğümü fark ettim. Bundan sonraki birkaç yazıda kitaptan sözkonusu örnekleri verip, kendi karşılaştığım benzerlerini anlatacağım.

Kocam Bana Baksın! - The End

Çalışma hayatından ürküp, evlenip, evde oturmaya niyetlenen kızkardeşin hikayesinin son bölümüne geldik.

Kadın ya da erkek, bir insanın başka bir insanın parasına muhtaç olması benim anlayabileceğim birşey değil. Üniversite mezunu, meslek sahibi genç bir kadın, sabah eşini işe gönderirken nasıl para ister? Eşi paranın hesabını sorar mı? Kadın paranın hesabını nasıl verir? Eşi parayı bir güç aracı olarak kullanır mı? Her evlilik mutlu bir şekilde sonsuza kadar sürer mi? Ben bunları düşünürüm.

Diyelim ki evlilik uzun sürmedi ve kadın kendi ayakları üstünde durmak mecburiyetinde kaldı. Çalışma hayatına hiç atılmamış birisinin iş ararken şansı ne kadar olur sizce? Akranları kariyerlerinde ilerlemişken, sıfırdan işe başlamak ne kadar kolay olabilir? Üstelik işverenler küçük çocuğu olan tek başına bir anneyi mi tercih eder, okuldan yeni mezun olan hevesli ve henüz ailevi sorumlulukları olmayan bir genci mi? Hayat hiç kolay değil. Hele adil, asla değil. En kötü olasılıkları düşünüp buna göre hareket etmek gerek.

Bana sorarsanız, eli iş tutan herkes ama herkes, çalışmalı ve kazanabildiği ölçüde parayı kazanmalı, tasarruf etmeli, ilerisi için, olabilecek zor zamanlar için ve en önemlisi finansal olarak özgür olabilmek için para biriktirmeli. Eşlerin ikisi de çalışıyorsa ve harcamaları ortak yapıyorlarsa bile her birinin kendine ait bir hesabı ve tasarrufu mutlaka olmalı bana göre. Sonuçta herkesin kendine gore bir hobisi, yardım etmek istediği bir kuruluş ya da kendini geliştirmek için gitmek istediği bir kurs olabilir.

Değerli okurumun çok iyi bir okuldan mezun olacak olan kızkardeşi umarım doğru yolu bulur ve hem iş yaşamında hem de evlilik yaşamında çok mutlu olur.

Not: Daha evvel de “Your Money or Your Life” isimli kitabı okuduğumdan bahsetmiştim. Bu kitabı kendi blogunda özetleyen The Simple Dollar blogunun sahibi Trent Hamm'den özetini tercüme edip yayınlamak için izin aldım. Yarın bu çeviriyi okuyabileceksiniz. Kitapta “Finansal Bağımsızlık” diye bir kavramdan bahsediliyor. Çok akıl çelici...

Kocam Bana Baksın! (2)

Üniversiteyi bitirdikten sonra evde oturmayı planlayan kızkardeş hikayemize devam ediyoruz. Öncelikle okurumun kızkardeşi konusunda duyarlı ve endişeli olmasını çok takdir ettiğimi belirtmem gerek. Bu duyarlı arkadaşımızın kızkardeşi de muhakkak geçici bir endişe yaşadığı için evlenmek gibi bir çözüm(süzlük) düşünmüştür.

Neyse, ülkemizde ne kadar az kadın üniversiteye gitme imkanına kavuşuyor biliyor musunuz? Google’da 10 saniyelik bir aramada karşıma şu haber çıktı: Buna göre: “.... Türkiye’de 4 kadından biri okuma yazma bilmiyor. Kadınların sadece yüzde 3.9’u üniversite mezunu.”

Popülasyonun %3,9’undan biri olma şansını yakalamış olan her kadının okul sonrası çalışması ve ekonomiye katkıda bulunması vicdani açıdan kesinlikle şart. Evde oturup, koca parası ile yaşamayı planlayan bir kadının üniversiteye giderek, başka birisinin üniversiteye gitme hakkını yemesini sindirmek benim açımdan güç. Üstelik bu kadınlar sadece çalışmakla kalmamalı, başka kız çocuklarının okuması için de destek olmalı. Ülkemizin geri gitmemesi, modern ve aydınlık bir ülke olabilmesi ancak kadınların eğitime ve iş hayatına ulaşmasıyla mümkün olabilir.

Üniversite eğitiminin önemli bir kısmı vergi verenler tarafından finanse ediliyor. Bu eğitimi tamamlayanların da çalışıp, vergi veren durumuna gelmesi ve bir anlamda topluma olan borcunun bir kısmını bu şekilde ödemesi gerekir diye düşünüyorum. Haksız mıyım?

YARIN: Bireysel Finans bakış açısı

Kocam bana baksın! (1)

Başlığa bakıp evlendiğimi sanmayın, hele bu yaştan sonra evlilikle hiç işim olmaz. Ayrıca umarım hayatımı kimseye muhtaç olmadan tamamlarım. Ne biri bana muhtaç olsun, ne ben başkasına! Amin!

Geçenlerde bir okurum kızkardeşi hakkında endişelendiği için bana bir e-mail göndermiş. Özetle çok iyi bir okulun Uluslararası İlişkiler Bölümü'nden mezun olmak üzere olan kızkardeşinin mevcut kriz ortamından etkilendiğini ve mezuniyetten sonra çalışmak yerine evlenmeye niyetlendiğini anlatmış. Okurum babasının etkin bir çevresi olduğunu ve kızkardeşine iş bulmasında yardımcı olabileceğini ve evlenmeye niyetlenen kardeşinin henüz bir erkek arkadaşı ya da sevgilisi olmadığını (ben olsam bundan o kadar emin olmazdım) belirtmiş. Benden tavsiye istemiş.

Aslında bu sorun birkaç yazıya malzeme olacak bir konu. Öncelikle okurumun sorularından başlayayım sonra kendi açımdan işin etik ve bireysel finans boyutlarını irdeleyeyim:

1. Okurum kardeşinin yüksek lisans yapmasının şart olduğunu düşünüyor. Ben de buna katılıyorum zira kızkardeşi bir şirkette ya da kurumda çalışmayı gerçekten arzu etmezse, akademisyen olmaya yönelebilir. Üstelik krizin etkileri daha sürecek. Uzun süre iş aramakla vakit kaybetmek yerine sıcağı sıcağına yüksek lisans yapmasında fayda var. Her durumda kızkardeşin çalışması gerektiğine inanıyorum. Kendi nedenlerimi sonraki yazılarda açıklayacağım.

2. Okurum Uluslararası İlişkiler mezunu biri çalışmaya başladığında ondan beklenen işler nelerdir diye sormuş zira kızkardeşinin iş hayatı konusunda bilgili olmadığı için tedirginlik duyduğunu düşünüyor. Seçeceği kuruma ya da şirkete bağlı olarak kendisinden beklenen işler çok çeşitli olabilir. Doğrusu bu meslek hakkında pek fazla fikrim yok. Okuyucular arasında bu konuda yorum yapabilecek olan varsa, lütfen yorum yazsın. Ancak, birkaç tahmin yürütecek olursam: Dışişleri Bakanlığı sınavla Uluslararası İlişkiler mezunlarını işe alıyor. Dışişleri Bakanlığı web sitesinden orada yapılan işler hakkında bilgi edinilebilir. Benim bu bölümden mezun bir arkadaşım tanınmış bir gazeteci/televizyoncu oldu, bir diğeri ise büyükelçi.

Okurumun kardeşi eski mezunlarla irtibat kurup, ne tür işler yaptıklarını öğrenebilir. Eminim eski mezunlarla irtibatta olan hocalar vardır ve böyle bir konuda kendisine yardımcı olabilirler.

Dünya Bankası, Birleşmiş Milletler, UNICEF gibi organizasyonlarda da iş imkanı olabilir.

Okurumun kızkardeşi çokuluslu bir şirkete girebilirse, pek çok dalda gelişme fırsatı bulabilir. Satış, operasyon, satınalma, kontrat yönetimi gibi konular hemen ilk akla gelenler. İş hayatı hiç de çekinilecek birşey değildir. Sonuçta çalışıulan her kurum 0. km bir çalışanı eğitmek ve ondan sonra kendisinden iş beklemek durumundadır. Bana sorarsanız iş hayatı okuldan daha kolay. Yeter ki öğrenmeye hevesli, iyiniyetli ve çalışkan olun.

YARIN: Etik açıdan çalışmak neden şart?

Özgeçmişinizdeki Boşluklar ve Sık İş Değiştirmeler

Geçenlerde bir okuyucum sık iş değiştirmiş olduğundan ve bunu mülakatlarda anlatmaktan zorlandığından bahseden bir e-mail atmış. Benim de aynı sorundan muzdarip olduğumu anlattım ona ve bu konuda bir yazı yazmaya söz verdim.

20 yıllık iş hayatımda biri 7 diğeri 5,5 senelik iki uzun süren işim oldu. Bunların dışındakiler 7 ay ile 2 sene arası. Mülakatlarda bazen buna takılan kişiler olabiliyor elbet. Açıklama yaparken şunlara çok dikkat ediyorum:

1. Ayrıldığım işyerini ve beraber çalıştığım insanları asla kötülemiyorum.
2. Sağlık bahanesini kullanmıyorum.

Genelde eğer çok kısa çalıştığım bir yer sorgulanıyorsa, hatanın bende olduğunu ve yeteri kadar uygun bir iş olup olmadığını düşünmeden işi kabul ettiğimi ve sonradan mutlu olamadığımı söylüyorum. Bazen de benim verebileceğim, karşı tarafın da alabileceği birşey kalmadığı için, kendimi geliştirmek için farklı bir iş tercih ettiğimi belirtiyorum.

Bu konuda inandırıcı ve biraz da politik olmalısınız. Yalan söylemeyin ama gerçeği işinize geldiği şekilde anlatın. Ayrıca bu konuyu da uzatmamaya ve kapatmaya bakın. Mülakatlarda önemli olan sözkonusu iş ile sizin yetkinliklerinizin ne ölçüde paralel olduğunu saptamaya çalışmak ve bu konu üstüne yoğunlaşmaktır.

Tatil Nedeniyle kapalıyız:)

Ailemle kısa bir tatil yapıyorum. Yazılara ara vermiş oldum. Birkaç gün içinde geri döneceğim.

İlk yazı okurlarımdan birinin isteği üzerine bildiğim headhunter firmalari ve iletişim adreslerini yayınlamak olacak. Bu yazıya bildikleri danışmanlık firmalarını paylaşarak katkıda bulunmak isteyenler isterlerse bu yazıya yorum bırakabilir yahut da tpolthetrekkie@yahoo.com adresine mail atabilirler. Özellikle de headhunter deneyimlerinizi paylaşırsanız sevinirim. İsim vermeden başa gelenleri yazabiliriz sanırım.

İkinci yazı da yine bir okurumun isteği üzerine CV ve özgeçmişte sık iş değiştirme üzerine olacak. Yine bu konuda görüş ve önerilerinizi paylaşabilirsiniz.

Birkaç gün sonra görüşmek üzere...

.

Eğitim Şart! Ama...

Türkiye'de durmadan eğitimin öneminden, eksikliğinden, şart olduğundan söz ederiz. Annem her zaman "Eğitim cehalet alır, eşeklik baki kalır" der. İnsanlara okuma yazmayı, hesap yapmayı öğretebilirsiniz. Böylelikle cahil kalmazlar ama davranışlarını değiştirebilir misiniz? Davranışlarımız bize ailemizden geçer. Ailenin değerleri, ebeveynlerin önem verdiği konular ve onların davranış kalıpları bizi etkiler. Otomobilinden sigara paketini yola atan bir ebeveynin çocuğu yediği gofretin paketini çöpe atmayı akledebilir mi? Önündeki örnek neyse, elbette onun gibi davranmayı seçer. Üstelik yolda gofretin paketini yere atan bir çocuk görüp, onu uyarsanız ve doğru davranışın ne olduğunu söylemeye kalksanız muhtemelen o çocuğun ebeveyninin tepkisi ile karşılaşırsınız.

Şehirli, modern ve sosyal statüsü yüksek olduğu düşünülen pekçok insan sizi hayal kırıklığına uğratabilecek ölçüde kaba maalesef. Lüks arabasıyla yolunuzu kesen sosyetik hanımın, markalı giysiler giyen ama sigara izmaritini Nişantaşı sokaklarına atan şık beyin içlerinde birer "ayı" yaşamaktadır. Bu insanlar herkesi ve herşeyi eleştirip, görgüsüzlükle damgalamaktan çekinmeyen tiplerdir ama iş kendilerine gelince trafik kuralları ve hatta kanunlar bile onlara göre çiğnenebilir.

Karşınızdaki eğitilebilir olmadıktan sonra eğitseniz ne olur, eğitmeseniz ne olur?

İş hayatından bir örnek vereyim: Son çalıştığım şirketteki avukat hanım önüne gelen sözleşme örneklerinde her seferinde aynı hataları bulmaktan yakınıyordu. Örneğin her türlü sözleşmede Damga Vergisi satıcı tarafından ödenir diye şirketin genel bir kuralı olmasına rağmen, onayı için önüne konan her sözleşmede bu maddenin daha önceden müzakere edilmediğini fark ediyordu. Halbuki avukatın nelere temel olarak dikkat ettiğini kavrayan birisi, hem kendi işini çabuklaştırmak, hem de avukatın işini kolaylaştırmak adına, o konuları halledip, sözleşmesini avukatın önüne o şekilde getirmeyi akleder. "Öğrenen insan", "öğrenen çalışan", "öğrenen toplum" olmak gerek. Şu dünyadan geldiğimiz gibi gideceksek, niye geliyoruz ki?

Yönetici ya da patron...

Son günlerde iş yaşamı diye tutturduk gidiyoruz, yöneticiden ya da patrondan bahsetmezsek olmayacak.

Bulunduğu mevkiyi hazmetmiş, geçmişiyle ve ailesiyle barışık, komplekslerinden arınmış yönetici sayısı çok azdır. Bunlar karşınıza çıktığı zaman her akşam yatmadan evvel o kişilerle uzunca bir süre çalışabilmek için dua etmenizi öneririm.

Ben yöneticilik de yaptığım için bu konuda söz söyleme hakkım olduğunu düşünüyorum. Sevmediğim yönetici şöyle biridir:

1. "Biz sizin yaşınızdayken sürüm sürüm süründük buralara gelmek için. Şimdi siz de eşşek gibi çalışacaksınız" diye düşünen ya da açık açık bunu söyleyen, (be adam senin işin ne? Sen yeni yöntemler bulmalı ve sistemler kurmalısın ki, hem şirket hem çalışanlar faydalansın)
2. Yaptığınız işi doğrudan kendine mal eden ve sizi onore etmeyen, (bu doğrudan öküz kategorisine girer)
3. İzin istediğinizde "ne işin var? nereye gideceksin" diye soran, (Hanımlara tavsiyem doğrudan gözünün içine bakıp, "jinekoloğa gitmem gerekiyor" demeleri. Bunu duyan bir daha asla sebep sormuyor, bilginiz olsun)
4. "Kardeşim beğenmeyen çeker gider" diyen (ilk fırsatta adam gibi bir iş bulun ve bu insan müsveddesi ile asla çalışmayın)
5. İş bağırıp çağırmaya gelince mangalda kül bırakmayan ama kendi üstünün önünde boynu bükük, ezik büzük olan,
6. Kendi tembelliğini görmezden gelip, huysuzluğu ile bunu örtmeye çalışan, (Uğur Hoca'nın bu konuda süper bir yazısı var, hem o yazıyı hem de blogunu hararetle tavsiye ediyorum),
7. Bölümü içinde insanları birbirine düşürüp, takım olmalarını engelleyen sonra da "kaos yönetiminde" başarılı olduğunu zanneden (buna kısaca salak diyoruz)
8. Bulunduğu yere zorluklarla gelmiş ama bunu asla hazmedememiş ve daha iyi olanakları olan çalışanlarını ölesiye kıskanan, (bu tipler hiçbir zaman olgunlaşmaz ve iflah olmaz haberiniz olsun)

İyi bir yönetici bence:

1. Sıkı, çalışkan ve iyi bir ekiple kendi başarısını garantileyebileceğini bilen,
2. Bölümünde çatışmaları önleyen, çalışanlarını bir takım olmaya motive eden,
3. Çalışanlarının kariyerleri ile içtenlikle ilgilenen, yeri ve zamanı geldiğinde çalışanlarını başka bir şirkete ya da bölüme göndermekten çekinmeyen (bir yönetici olarak bazen gerçekten değerli bir çalışanınıza bölümünüzün dar geldiğini fark edersiniz. Yapacağınız en iyi şey ona referans olmak ve gelişebileceği bir yere yönelmesini desteklemektir),
4. Şirkete değer katması gerektiğini asla unutmayan,
5. Düzgün, dobra ve çalışkan,
6. Çalışanlarının başarısından korkmayan, her ortamda başarılı çalışanlarını ön plana çıkartmaktan çekinmeyen,
7. Çalışanlarına hem olumlu hem olumsuz geri bildirimi ustaca verebilen onların kişiliklerine ve yetkinliklerine göre davranan,
8. Emir vermek ve kendi fikrini dayatmak yerine sağlıklı bir tartışma ortamı yaratıp, ortak akıl üretilmesini teşvik eden biridir.

Bir insanın iyi bir yönetici olması için; iyi ve kötü birkaç yönetici ile çalışmayı deneyimlemesi, kendisine yapılmasından hoşlanmadığı şeyleri başkalarına yapmayacak kadar olgun olması, ailesinden iyi bir terbiye almış olması gerekir. Maalesef özellikle aile terbiyesi konusunda gün gün geri gidiyoruz. Bazen bir cafede otururken ya da durakta beklerken, ortaokul-lise çağındaki gençlerin birbiriyle konuşmasına şahit oluyorum ve evlenip, çocuk yapmayarak çok doğru bir seçim yaptığımı düşünüyorum...

Okur Sorusu: Büyük Şirket mi, küçük şirket mi?

Bir okurum şöyle bir mesaj bırakmış: ".............Eğer mümkünse küçük şirket büyük şirkette çalışmak arasındaki farkı ve sizin tavsiyenizi öğrenmek istiyorum? Şu anda küçük bir şirkette çalışıyorum ve ortalama bir şirketin tüm işleriyle ilgileniyorum. Şu kriz ortamında ne kadar mümkün bilmem ama büyük şirkette bir konuda uzmanlaşsam mı diye düşünmeden edemiyorum? Merakla tavsiyelerinizi bekliyorum..."

Bence bu konu kişiliğiniz ve yaşam seçimlerinizle çok yakından ilgilidir. Küçük bir şirkette birçok iş yaparsınız. Böylece daha çok deneyim kazanırsınız ama sizin kariyer gelişiminiz de bu küçük şirketin büyüme potansiyeline bağlı olur. Küçük şirket bir patron şirketi ise, burada uzun kalınmasını fazla tavsiye etmem. Kendi deneyimlerime göre patron şirketleri kişinin gelişmesini engeller.

Zira genellikle patronlar yabancıların "old-school" dediği tarzda adamlardır. Değişmeye direnirler, fazla mesai ücreti vermeye yanaşmazlar ama sizi en az 10 saat çalıştırmak isterler, kendilerine karşı çıkılmasından hoşlanmazlar, kurumsallaşmak akıllarına bile gelmez vs. vs.

Bazen küçük şirket yabancı bir şirket de olabilir. Örneğin bir arkadaşım ufacık bir şirkette finansal konularla ilgili olarak tek başına yıllardır çalışıyor. Çok iyi ücret alıyor, sabahları 9:30-10:00 gibi işe gidip akşam da 17:00 gibi çıkıyor. İşi olduğunda eve getirip çalışıyor.

Büyük şirketler uzaktan cazip görünüyor ama içlerine girince onların da sandığınız kadar kurumsal olmadıklarını görüyorsunuz. Bir keresinde Türk Bankacılık Sektörü duayenlerinden biri ile sohbet olanağım olmuştu. O da bana Türkiye'deki tek gerçek anlamda kurumsal işyerinin İş Bankası olduğunu söylemişti. Hiçbir holdingin, hiçbir büyük bankanın yeteri kadar kurumsal olmadığını anlatmıştı.

Büyük bir şirkete girip, uzmanlaşmak isterseniz, uzmanlaşacağınız konuyu iyi seçmelisiniz. Yoksa bu uzmanlaşma size çok pahalıya mal olabilir. Körelip, gidersiniz. Şimdi gençlerin önünde istediklerinden çok daha uzun bir çalışma hayatı var. O nedenle kariyerinizi bir proje gibi ele almalısınız. Amaçlarınızı, eğitiminizi, değişen koşullarla değiştirmek zorunda olduğunuz şeyleri mantığınızı ön planda tutarak değerlendirmelisiniz. Kaynaklarınız (deneyiminiz, eğitiminiz) neler? Seçtiğiniz dalda ileride neler yapabilirsiniz? Eğitmenlik veya danışmanlığa kayabileceğiniz bir konunuz var mı? Seçtiğiniz dala 15 yıl harcamış kişiler şu anda ne yapıyorlar? Bu dalda rekabet bugün ne durumda, 15 yıl sonra ne durumda olabilir? Yaptığınız iş "outsource" edilebilir (dış kaynak kullanımı) veya "off-shore" yaptırılabilir (başka bir memlekette) bir iş midir? Uzun vadeli düşünmelisiniz.

Öte yandan büyük bir şirkette çalışmanın avantajları da vardır. Örneğin, bazen başka konularda fırsatlar çıkabilir. Proje Yönetimi konusunda birkaç yıl çalışmış biri Satış Bölümü'ne geçebilir ya da tam tersi olabilir.

Benim tavsiyem her çalıştığınız konuda maksimum deneyimi elde etmeye çalışmak, iyi bir çalışan olarak repütasyon edinmek ve uzun vadeli düşünmektir. Kriz ortamında yeni bir iş bulmak elbette eskiye kıyasla daha zor olacaktır. Öte yandan, bazen yeniden yapılanma vs. gibi nedenlerle kriz ortamlarından fırsatların çıkması da mümkündür. Gerçek bir profesyonel özgeçmişi her zaman güncel ve gönderilmeye hazır olan, ve sıklıkla iş fırsatlarını araştıran kişidir.

Fedakarca çalışmak, saçını süpürge etmek, kendini şirkete adamış olmak gibi hamaset yapanlara çok gülerim. Günü geldiğinde ne yöneticiniz, ne de patronunuz gözünüzün yaşına bakmaz. Sonuçta eğer bir manav olsaydınız, mahalleye fedakarca hizmet etmek uğruna malları bedavaya dağıtır mıydınız? Dağıtırsanız iflas edersiniz. Bir çalışan olarak sizin de sattığınız bir mal yok ama zamanınız var, hayat enerjiniz var. Sonuçta sattığınız zaman ve efor karşılığında en iyi getiriyi sağlamalısınız. Size birşey katmayan, ailenizle geçirebileceğiniz zamandan acımasızca çalan, sağlığınızı bozan bir işe katlanmamalı, kendinize alternatif yaratmaya çalışmalısınız. Eğer kansere çare aramıyorsanız ya da dünya barışı için çabalamıyorsanız yani çalışmanızın ulvi ve insanlığa katkı yapacak bir amacı yoksa, saçınızı süpürge etmenize de gerek yoktur.

Yeni Mezun Olacaklara...

Eski yazılardan bu ikisi yeni mezun olup da iş hayatına atılacaklara faydalı olur diye düşündüm.

Buyrunuz:

Yeni Mezun Bir Çalışan Olsaydım 1

Yeni Mezun Bir Çalışan Olsaydım 2

İş Hayatına Yeni Atılacaklara - II -

Üniversiteden mezun oldunuz ve bir iş buldunuz. Zaman içinde bölümünüzdeki iş arkadaşlarınızı ve yöneticinizi tanımaya başlayacaksınız. Temel olarak bölümünüzde şu tiplerin bir kombinasyonuna rastlarsınız:

1. Kifayetsiz Muhteris (Genç arkadaşlar için yetersiz ama hırslı kişi diye çevirelim)
2. İyiniyetli ve Çalışkan
3. Saf ve Ezik
4. Hırslı ve Zeki

Kifayetsiz Muhteris'ten uzak durun. Bunların sürekli şikayet etmeleri ve herşeyi eleştirmeleri bulaşıcı ve sinir bozucudur. Patronun Yalakası (ifade için özür dilerim) genellikle bunlardan çıkar. Bu tipler genellikle kendilerine yandaş ararlar ve yapışkandırlar. Vebadan kaçar gibi bunlardan kaçın. Benim açıdan en gıcık çalışan tipi daha evvel anlattığım gibi budur.

Hırslı ve Zeki olanın sizi kullanmaya kalkması çok muhtemeldir. Bu kişiye karşı temkinli olmakta fayda vardır. Özellikle sizin kendisiyle rekabet edebileceğinizi hissederse, sizi yakınında ve kontrol altında tutmaya çalışacaktır. Sizinle yakın dost gibi algılansa da farklı ortamlarda kendinin üstünlüğüne vurgu yapmaya özen gösterecektir.

Diğer iki tip ise size işi öğretmeye de, iyi iş arkadaşı olmaya da uygundurlar.

Bölümünüzde kıyasıya bir rekabet yaşanıyorsa ve yöneticiniz de bunu körüklüyorsa, akıntıya kapılmadan öğrenebileceğinizin azamisini öğrenmeye bakın. Böyle bir yerde yükselmeye, terfi etmeye çalışmak beyhudedir. Edindiğiniz tecrübeyi başka bir bölüm ya da şirkette kullanabilirsiniz. Akıllı bir yönetici rekabeti değil takımdaşlığı destekler. Uyumlu ve iyi bir takım kurmak ve onlarla çalışmak kendi başarısının garantisidir. Fakat, tüm yöneticiler bu yolu seçmezler; bu da onların kompleksleri ve zaafları ile ilgilidir.

Şimdiki gençlerin en büyük sorunu rekabet olayına fazla erken girmeye kalkmalarıdır. Biz (ben ve birkaç yönetici arkadaşım) buna "Süratle Genel Müdür Olma Sendromu" deriz. Çok iyi bir okuldan çok iyi bir derece ile mezun olmanız temel olarak hiçbirşey ifade etmez. Önemli olan şirkete değer katmanızdır. Bu da ancak çalışmak ve verilen işi hakkıyla ve düzgün yapmakla mümkündür. Öncelikle iyi bir takım oyuncusu olduğunuzu kanıtlamalısınız. Yeni mezun gençlerden bazılarının önemli sorunlarından biri de kendilerini çok zeki bulmalarıdır. Bu konuda hayal kırıklığına uğramaları kaçınılmaz.

Üstelik 60-65 yaşından evvel emekli olamayacağınızı biliyorsunuz. 30 yaşında Genel Müdür Yardımcısı oldunuz diyelim, sonraki 35 yıl ne yapacaksınız? Yukarı çıktıkça, seçenekler azalacak ve kendinizi tuzağa düşmüş hissedeceksiniz, iş ve özel hayat dengeniz de şaşacak. Bunları da düşünerek hareket etmenizi öneririm.

İş hayatınızın ilk 2-3 senesinde rekabet ile hiç işiniz olmamalı. Ancak çalıştığınız şirkette iyi, nazik ve çalışkan birisi olduğunuza dair bir repütasyon edinmelisiniz.

Diyelim ki, işe başladığınız bölümde büyük bir çekişme ve huzursuzluk yaşanıyor. İnsanlar kamplara ayrılmış ve birbirlerinden hoşlanmadıklarını açıkça belli ediyorlar. Bu durumda hangi tarafı tutacaksınız? Yanıt basit: Hiçbirini... Çaylak olmanın avantajını kullanıp, herkese eşit mesafede durmalısınız. Dedikodu çarkına asla kapılmayın. Zaman içinde bölümdeki sağlam kişilikleri ayırıp, onlarla yakınlaşırsınız elbet ama en başta muhakkak nötr kalın. Unutmayın yegane hedefiniz bölümde yapılan tüm işleri hakkıyla öğrenmek. İnsanlar sizi taraf olmaya zorlayabilir. Bu tür bir durumda kalırsanız, bu durumdan hoşlanmadığınızı açıkça ifade edin ve eğer fikrinizi muhakkak söylemeniz gerekiyorsa duygusal davranmayın, objektif olun. Birileri bozulsa da doğrudan yana olmak her zaman iyidir.

İşyerindeki sosyal ortamınız sadece çalıştığınız bölüm ile sınırlı değildir. Girişken olun ve diğer bölümlerle de iyi ilişkiler kurmaya ve arkadaş edinmeye bakın. Huzursuz bir bölümde taraf seçmek zorunda kalmaktansa, başka bölümlerden arkadaşlar edinip, onlarla sosyalleşmekte fayda vardır. Hem iş hayatınız ille de başladığınız bölümde sürecek değil. Etrafta çeşitli fırsatlar olabilir ve siz iş ortamında ne kadar çok arkadaş edinirseniz, o kadar bu fırsatlardan haberdar olabilirsiniz. Üstelik işin bütününü anlamak, şirketin iş yapış şeklini kavramak sizin lehinizedir.

İş Hayatına Yeni Atılacaklara - I -

Bir önceki yazıma sevgili Eko-Mühendis bir yorum bırakmış. O yorumdan yola çıkarak iş hayatına yeni atılacaklarla kendi fikirlerimi paylaşayım dedim.

Öncelikle şirketteki çaycı, odacı, temizlikçi gibi kişilerle iyi ilişkiler kurun, isimlerini öğrenin. Her zaman onlara karşı nazik ve güleryüzlü olun. Hatırlarını sormayı, işinizi gördüklerinde teşekkür etmeyi asla unutmayın, onlara emir verir gibi konuşmayın ve üstten bakmayın. Bu kişiler üzerinde bırakacağınız intiba kısa sürede tüm şirkete yayılacaktır.

Yöneticiniz ile ölçülü bir mesafede olmaya gayret edin. Bu mesafe sizin için değil onlar için konulması gereken bir mesafedir. Samimiyetin verdiği taşkınlıkla, herkesin içinde size ters laf etmelerini bu şekilde engellersiniz. İşteki ilk gününüzde yöneticinizle karşılıklı oturun ve onun çalışanlarda nasıl özellikler aradığını açıkça sorun. Siz de kendisine kendi taleplerinizi söyleyin. Örneğin, sizden iş istenirken en azından siz kendisine ve tarzına alışana kadar ilk birkaç ay, işin güzel tariflenmesini, beklenenlerin tam olarak ortaya konmasını, size yapılacak eleştirinin de mümkün mertebe başbaşayken yapılmasını istediğinizi pekala söyleyebilirsiniz.

İş arkadaşlarınızla bir süre mesafeli kalın ama bu süre zarfında onlara da kibar, güleryüzlü ve nazik davranın. Zaman içinde daha kafa dengi kimler var zaten ortaya çıkacaktır. Sizin işiniz yoksa ama iş arkadaşlarınızdan biri çok yoğunsa, içtenlikle yardım teklif edin. Sizden daha evvel işe girmiş kişilere, onların deneyimine saygınız olduğunu ve kendilerinden çok şey öğrenmeyi umduğunuzu söyleyebilir, hissettirebilirsiniz. İlk işine yeni başlayan biri rekabetten evvel işiyle ilgili öğrenebileceği her detayı öğrenmeye çalışmalıdır. Ukala bir yeni yetme olmaktan ziyade hevesli bir çaylak olmak daha iyidir.

Size verilen işi kendinizi vererek yapın. Yöneticinize gönderdiğiniz soft copy bir dosya sadece doğru bilgileri içermekle kalmamalı, görsel olarak da düzgün ve çıktı ayarları yapılmış olmalıdır. Böylece yöneticiniz çıktı almak istediğinde, doğrudan vakit kaybetmeden bu işi bitirebilir. Önemsiz bir detay gibi görünse de bu tür ufak şeyler size puan kazandırır. Yazdığınız yazılarda imla kurallarına dikkat edin ve yazım hataları yapmayın. Yaptığınız işe emek verdiğiniz, baştan savmadığınız anlaşılır olmalı. Zaman içinde işle ilgili deneyim kazandıkça, uygun gördüğünüz ekstra bilgileri veya yorumları da ayrıca ekleyebilir, sizden beklenenden daha fazlasını vermeye hazır ve hevesli olduğunuzu gösterebilirsiniz. Size yapılan uyarıları mutlaka gözönüne alın. Aynı hatayı tekrar etmemeye bakın.

Bir kişinin görüntüsü ve kişisel bakımına gösterdiği özen de fevkalade önemlidir. Ütülü ve temiz kıyafetler, temiz saçlar, dişler ve tırnaklar... Bazı okurlar "yuh artık, bu zamanda bunları kim bilmez?" diye düşünebilir ama inanın bana işyerimde ter kokan genel müdür yardımcısı da gördüm, yeteri kadar sık yıkanmadığı, muhtemelen her gün çamaşır değiştirmediği, deodorant kullanmadığı için iş arkadaşlarının arkasından konuştuğu leş gibi kokan kişiler de...
Koku konusu temizlikle ilgiliyse çözmesi gayet kolay ama hormonal bir sorun nedeniyle de olabilir. O zaman da bunun çaresi ilgili doktora görünmekle bulunabilir. Ama bana sorarsanız yurdum insanı %99 oranında kişisel bakımına ihtimam göstermemektedir. Su, sabun ve deodorant üçlüsü her sabah görüştüğünüz en yakın dostlarınız olmalıdır.

İş ortamında rekabet ve iş arkadaşları arasında çekişme ile başetme konusuna bir sonraki yazıda değineceğim. Bu arada bu konulara okurlardan da yorumlar gelirse sevinirim.

En gıcık çalışan tipi...

20 yıllık iş hayatımın bir bölümünde yöneticilik yaptım ve gıcık çalışan tipini şöyle tanımlarım:

1. Temel olarak mutsuz bir karakterdir.
2. Başkasına verilen görevi daha cazip bulur. Başkalarının başarısını, iyi çalışmalarına değil, onlara verilen görevlere bağlar.
3. Yetersiz olduğu konuların farkında değildir. (Mesela uluslararası firmada İngilizce bilmeden müdür olmayı düşler).
4. Sıklıkla işe geç gelir ve erken çıkmak için de bahane üretir.
5. Diğer bölümlerin de aynı şirket için çalıştığını düşünmez, onlarla rekabet etmeye çabalar. Derdi başkalarının açığını yakalayıp, gol atmaktır ama kendisine gol atılmasını etik dışı olarak niteler.
6. İşleri yapmaktan ziyade savuşturma eğilimindedir.
7. İnsiyatif kullanmaktan özenle kaçınır ve "şöyle yapmayı düşündüm ne dersin?" şeklinde fikir sormaktansa, kolaya kaçıp doğrudan "ne yapayım?" diye sorar. Ama yine de bir gün müdür olacağını hayal eder.
8. Daima bölüm arkadaşlarını kıskanır ve huzursuzluk çıkartmaktan kaçınmaz. Yöneticisine durmadan başkalarını şikayet eder.
9. Dedikoducudur. İş arkadaşlarının özel hayatları da ilgi alanları arasındadır.
10. Eskaza yapmayı başardığı işleri övünç vesilesi yapar, durmadan böbürlenir.

Sabırlı biri değilseniz bu kişileri yönetmek gerçek bir işkencedir. Bölümde huzuru korumaya çalışmak diğer çalışanlara kötü huyların bulaşmasını önlemek için hayli maharetli olmalısınız.

Tuhaf bir şekilde tanıdık geldi...

Kütüphanemde elime Rota Yayınları tarafından basılmış ve Martin Scoot tarafından yazılmış "Zaman Yönetimi" kitabı geçti. Şöyle bir karıştırırken 17. Bölümün başı dikkatimi çekti:

"Patronu İdare Etmek

Patron genellikle şu ya da bu şekilde zamanı çarçur eden şeyler listesinin başlarında yer alır.

Bazı patronlar çalışanlarına belirsiz hedefler gösterir ve hedef tahtalarını önceden haber vermeden başka yöne kaydırmakta ustadırlar.

Bazıları işinizde nasıl olduğunuzu size söylemezler.

Bazıları size yeterince yetki vermezler. Sizin tepenizde durup mırıldanırlar, işinize burunlarını sokarlar ve herşeyi değiştirirler.

Bazıları fazla yetki verir, ortadan kaybolur ve herşeyi size bırakırlar.

Bazıları sizi dinlemezler.

Neredeyse hiçbiri teşekkür etmez."

Hah! Tuhaf bir şekilde tanıdık...

Altına İmza atacağım iki yazı!

Eğer bugüne kadar Uğur Özmen Hoca'nın blogunu keşfetmediyseniz, hemen gidin keşfedin derim.

Son günlerde yazdığı iki yazı tam olarak benim düşüncelerimi anlatıyor: "Has'tir Parası" ve "Profesyonellik=Ücretli Mahkumiyet mi?"

Son dönemde krizin verdiği cesaretle tabiri caizse "gemi azıya alan" yöneticiler(?) "beğenmeyen defolsun gitsin" havasına girdiler. İnsanların nasıl olursa olsun bir işe mahkum olduğunu düşünüyorlar ve de fena yanılıyorlar doğrusu.

Bu arada benimkinin adı "Hödö Parası"...

.

Bill Gates

Emekli olacaksan, Bill Gates gibi ol! Değil milyar dolarLAR, benim bir milyon dolarım olsa emekli olurum ve dönüp geriye bakmam. Adam milyarlarca dolarla emekli oluyor ama hala Microsoft'ta part-time çalışacakmış! Başka birşey yapsa ya! Microsoft'u geride bıraksa ya! Bu nasıl bir hırstır?

Eski iş yerimin sahibinde de benzer bir tuhaflık var. Adam yetersiz, bilgisiz ve kesinlikle eski tarz bir despot, yönetici bile değil. Ama pazardaki bir boşluğu yakalamış ve çok para kazanmış. Bugün herşeyi bıraksa, sırtı yere gelmez. Çekilse, işleri profesyonel yöneticilere bıraksa, sonuçlara baksa, kazandığı paraya baksa hem şirket alıp başını daha da büyüyecek, hem de çalışanlar daha mutlu olacak, şirket hızla kurumsallaşacak! Ama nerdeee? Ivır zıvır saçma sapan detaylarla uğraşıyor, doğru yatırımlardan kaçıyor, öteleyebildiği kadar öteliyor herşeyi ve ders de almıyor. Sonunda çökeceğini söylediğim sistemleri geçenlerde çökmüş ve 5 gün ayağa kaldıramamışlar! Oh olsun diyeceğim, çalışanlara acıyorum zira beyimiz muhtemelen herkese öfke saçmış ama sorunun kendisinden kaynaklandığını bir an bile düşünmemiştir! Dünya adaletsiz kim ne derse desin!