Reyting Uğruna

Okuyucularımdan Çağatay Bey "Özel Hayata Saygı mı?" başlıklı yazıma şöyle bir yorum bırakmış: "bu tarz haberlerin bu tür bloglarda reyting uğruna yayınlanması hakkındaki görüşlerinizi merak etmiyor değilim".

Bloguna göre değişir diye düşünüyorum. Bence her blogun farklı bir misyonu, blog sahiplerinin farklı amaçları var. Mesela benimkinde reklam falan yok, okuyucu sayısı artsın diye bir derdim de yok. Yazdıklarımın birçok kişi için ilgi çekici olmadığının farkındayım. Blogumu beğenen okuyor:)... Siyasi veya medyatik birinin özel hayatının dedikodusu beni hiç ilgilendirmiyor, o yüzden de yazmıyorum.

Bazı bloglar ise reklam gelirleri ve dolayısıyle daha geniş kitlelere ulaşabilmek için varlar. Popüler konuları yayınlamak okuyucu çekiyorsa, onlar da elbet bundan faydalanacaklar. Blogun amacı reyting artırmaksa, her yol mübah. (Ben demedim, Machiavelli demiş).

EkonomiTürk'ün stratejisi ise belli ki harcanan emeğin karşılığını almak. Bence haksız da değil zira orada yazılan yazılar benim yazdıklarım gibi herhangibir teknik bilgiye ya da araştırmaya dayanmayan yazılar değil. Yazarların belli ki ciddi emek sarf ettikleri, kafa patlattıkları yazılar. Hal böyle olunca, insanlar emek harcadıkları bir işin hem daha geniş kitlelere ulaşmasını hem de buradan elde edilecek geliri bir şekilde kullanabilmek istiyorlar. İnan Doğan'ın parayı cebine atmak peşinde olduğunu düşünmüyorum. Öyle olsaydı ekonomi yerine farklı bir konu seçebilirdi. Ekonomi, tasarruf, mali disiplin gibi konuları Google'amayan, onun yerine iki kişinin mahrem görüntülerini Google'layan birkaç bin kişi tesadüfen EkonomiTürk'e gidip, blogu görünce birkaç yazı okuyorsa, eh bu da bir kazançtır o kişiler adına.

Maalesef eğitim sistemimizin muhteşemliği insanları ezberciliğe yöneltiyor ve gerçekten öğrenme motivasyonu sağlamıyor. Ekonomi diplomasıyla gezen binlerce kişi resmen cahil. Birilerinin maşası olan köşe yazarlarının saçmalarını yerden yere vuran, eğitici yazılar ve yorumlar yayınlayan bir blogun sahibi ratingini artırmak istiyorsa ve seçtiği yöntem işe yarıyorsa, neden olmasın?

Kariyer yolunda bir okuyucunun soruları - 3

(Bu yazıyla Pazartesi, Salı ve Çarşamba'nın yazılarını bugünden yayınlamış oluyorum. Perşembe'ye kadar bana müsaade.)

Okurum öncelikle Felsefe Bölümü mezunu olacak olmasının dezavantaj olma ihtimali konusunda gerçekçi düşünüyor ama bana kalırsa yaptığı stajlar ve part-time çalışmalar onun kişiliği hakkında önemli, olumlu ipuçları veriyor. Özgeçmişinde bunları öne çıkartmasında ve mülakatlarda bunlara vurgu yapmasında fayda var. Mülakatlar yapıp, işe çalışan almış bir yönetici olarak, bunlar benim dikkatimi çeker ve takdirimi kazanırdı. Lisans eğitimi bence insana disiplin kazandırması açısından önemli. Felsefe ağır bir bölüm. Biliyorum zira kardeşim de felsefe mezunudur ve onun ödevlerini hep temize çekmişimdir. Kardeşim bankacı oldu. Bu konuda eğitim aldı, yüksek lisans da yaptı. Onu işe alanlar bankacılıkta felsefecinin ne işi var demediler, şimdi pişman mıdırlar bilemem:)

Okurumun ilgisini çeken ve çalışabileceğini düşündüğü alanlara ilave olarak kardeşim Turizm ve Eğitim sektörlerinin de uygun olabileceğini söyledi. En önemli konu ise iki dili çok iyi bilmesi. Bu, uluslararası firmalarda çalışma ihtimalini kuvvetlendiren bir unsur.

Öğretmenlik yapmayı düşünmese bile hazır okuldayken pedagojik formasyonunu tamamlayıp, kenara koymasında bence fayda var. Hayatın ne getireceği belli olmuyor.

Beni esas düşündüren 2. paragrafta söyledikleri. Bence öncelikle çalışma hayatına atılması daha anlamlı. 27 yaş iş hayatına yeni başlıyor olmak için geç. 22 yaşında mezun olan biri, o daha en alt seviyeden işe başlarken 5 yıl tecrübe edinmiş olacak. Ayrıca hanımların evlenme ve çocuk edinme durumları da düşünülürse, işverenler 27 yaşındaki bir kişiye çok sıcak bakmayabilirler. Hem zaten belki ilk tercih ettiği konu kendisini memnun etmeyebilir ve alan değiştirmek isteyebilir. Bu nedenle o konuda yüksek lisansa başlamadan evvel, seçtiği alanı tanıma fırsatı olur. Şimdi çalışanlar için düşünülmüş ve planlanmış birçok yüksek lisans programı var.

Okurumuz istediği alanda bir iş bulup, bulduğu işten memnun olduğu takdirde bununla ilgili yüksek lisans programlarına bakabilir ve kendini iş yerinde benimsetirse, yüksek lisansını yaparken zorluk yaşamaz (sınavlara çalışmak için ekstra izin, ödev ya da tez konusunda şirkette proje yapmak vs. gibi).

MBA de eğer çok ideal edindiği birşeyse, yine çalışırken yapabileceği bir program.

Her zamanki gibi, iş hayatına atılır atılmaz, ücretinin % 5-10 arasını tasarruf etmeye ayırmasını öneriyorum. İlk etapta 3 aylık geçimini sağlayacak parayı kenara koyması en temel tavsiyem.

Okurum belli ki hevesli ve hırslı birisi. Bu özelliklerini olumlu şekilde kullanarak iş hayatında fevkalade başarılı olabilir ve hedeflerine ulaşabilir. Kendisine başarılar diliyorum.

Kariyer yolunda bir okuyucunun soruları - 2

Okuyucumun sorularını yanıtlamaya çalışırken fark ettim ki, İletişim Yönetimi konusunda fazla bilgim yok. Türkiye'de bu nasıl ele alınıyor az çok birşeyler biliyorum ama yeterli değil. Ben de uzun yıllar bu sektörde çalışmış deneyimli bir İletişim Yöneticisi arkadaşımı arayıp, bu konuyu kısaca özetlemesini istedim. Kendisinin yazısını aynen kopyalıyorum:

"Kurumsal iletişim, bir kuruluşun bütün iletişim ile ilgili faaliyetlerinin “stratejik” bir bütünlük içinde, ahenkli ve sinerji yaratacak yöntem bütünlüğünde yönetilmesidir. Tabii bu ansiklopedik tanıma, biraz daha karmaşık olmaması için “kimler nezdinde bu faaliyetler yürütülmelidir?” sorusunun yanıtını eklemedim. Onu da şimdi belirteyim: sosyal paydaşlar nezdinde. Sosyal paydaşı, bir kuruluşun ilişkide bulunduğu kitleler olarak basitçe tanımlayabiliriz. Çalışanlar, iş ortakları, sermayedarlar, basın gibi. Bunların önem sırasını dikkate almak ve her kitlenin duyarlı olduğu konuları ve değerleri (values) göz önünde bulundurarak, ortak paydada iletişim stratejisini belirlemek gerekir.

Karmaşık değil mi? Yaklaşık 20 yıl gibi bir sürede bütün bu aşamaları deneyimleyen ve uygulayan biri olarak bile, yukarıdaki paragrafı yazmak “klavyeye kolay!”

Kurumsal iletişim, disiplin olarak pek çok bileşeni içerir. Kurumsal sosyal sorumluluk, kriz iletişimi, lider iletişimi, medya ilişkileri v.b. Kurumsal iletişim alanında kariyer yapmak isteyen birine en önemli tavsiyem, bütün bu bileşenlere ihtiyaç duyan bir sektörde çalışmayı tercih etmesi olabilir. Örneğin ilaç sektörü direkt tüketiciyle iletişim yapamayan bir sektör olduğu için, kurumsal iletişimin sadece belirli alanlarında deneyim kazanılabilir. Keza tütün sektörü de ilaç sektörüne benzerdir. Oysa tüketicinin dahil olduğu bir sosyal paydaşlar listesine sahip bir sektörde “iletişimci” olarak çalışmaya başlamak ve mümkünse bu sektörde uzunca bir süre kalmak değişik alanlarda çok fazla deneyim kazandırır. Örneğin GSM operatörleri, hızlı tüketim ürünleri satan şirketler iletişimin bütün bileşenlerini profesyonelce kullanırlar. Tabi sektörü belirledikten sonra, iletişimin ne kadar “stratejik” yapıldığı biraz da şirketin CEO’suna bağlıdır. İletişim vizyonu olmayan bir yöneticiye iletişimin gerekliliğini anlatmak, belki de en zor ve yıpratıcı taraflarından biridir mesleğin. Ancak ne yazık ki bunu önceden anlayabilmek pek mümkün olamıyor. Yabancı sermayeli şirketler iletişimin önemini yıllar önce kavramış ve uygulamaya almış durumdalar. Tabii bir genelleme yaparak, “bütün uluslar arası şirketler iletişimi baş tacı yaparlar.”
demek doğru olmaz. Nice Türk şirketleri biliyorum ki, iletişim iş hedeflerinin tam ortasında durur, nicelerinde ise bir departman olarak bile varolma şansı yakalayamamıştır.

Özetle, iletişim disiplinine itibar eden sektörlerde kariyerinize başlamak ilk dikkat edilecek nokta. Hemen arkasından, “yaptıkları, yapacaklarının garantisidir.” felsefesine göre geçmişte iletişim alanında neler yaptıklarını incelemek ve bu konuya ne kadar önem veren bir şirket olduklarını anlamaya çalışmak gerekir diye düşünüyorum.

Era Research araştırma şirketinin 2008 yılına ait araştırma sonuçlarına bakmanızı öneririm. Kurumsal iletişimin nasıl algılandığı ve neler beklendiğine dair önemli ipuçları bulabilirsiniz.

Başarılar dilerim."

Kariyer yolunda bir okuyucunun soruları - 1

Bir okuyucum kendi durumu ile ilgili bilgi vermiş ve bazı sorular sormuş: “Ben XYZ Üniversitesi Felsefe bölümünde öğrenciyim. Okul bitince özel sektörde çalışmak istiyorum. Lisansımın iş arama aşamasında, işverenin gözünde bir engel olarak algılanacağının farkındayım.

Daha önce bir reklam ajansında ve ulusal bir gazetede staj yaptım. Ancak hiçbiri istediğim kadar çalıştırmadı beni ve hiçbir şey öğrenemedim. Oysa altı ay kadar uluslararası bir tekstil markasında satış danışmanlığı, dış işleri bakanlığına bağlı olarak yabancı ülkelerden gelen dış işleri bakanlarına yaptığım mihmandarlık görevi, hatta garsonluk ve rehberlik gibi işler bile bana kendimi çok daha çalışır hissettirdi ve az da olsa, en azından kendimle ilgili bir şeyler öğrenebildim.

Benim sorularım şunlar:
1) Çok iyi derecede iki dil bilen (ingilizce, fransızca) biri olarak hangi sektörler bana uygun olabilir? İnsan Kaynakları, Kurumsal İletişim ve Dış Ticaret gibi alanlar uygun olabilir gibi geliyor. En azından karar verirsem şimdiden o alanla ilgili verilen eğitimleri araştırmaya başlayabilir hatta belki o alanda bir yüksek lisans yapabilirim.

2) Şu anda 24 yaşındayım ve okulum bir yıl uzadı. Yüksek lisans yaparsam 27 yaşında eğitim hayatımı bitirmiş olacağım. Ben yüksek lisans sürecinde vardiyalı olduğu için mağaza müdürlüğü, perakende gibi bir işte çalışmayı düşünüyorum. Ancak sizce 27 yaş iş aramaya başlamak, okulu bitirmek için çok geç bir yaş mı?

3) Bir okulda Stratejik İletişim Yönetimi adında, daha çok kurumsal kimlik oluşturma ve halkla ilişkiler sektörüne hitap eden bir yüksek lisans programı var. Ayrıca Erasmus veya denklik programıyla( Yüksek Lisans tezinizi hem yurt dışında Erasmus programıyla başvurduğunuz hem de giriş yaptığınız okulda savunuyorsunuz böylece her iki ülkeden de diplomanız denklik alıyor.) Bir yıllık bir yurt dışı tecrübesi de edinebiliyorsunuz. Sizce ilerde Kurumsal İletişim alanında çalışmak için uygun bir program mıdır? Yoksa bir MBA programını mı tavsiye edersiniz? Ben en azından bu yüksek lisans programıyla kendime istediğim alanda bir yol çizip, ilerde tecrübe edindikçe daha üst bir pozisyon için bir executive MBA programına çalışırken katılmayı makul buluyorum.

Son olarak şunu söylemek istiyorum. Ben öncelikle 35 yaşıma geldiğimde artık belli bir sektörde ve alanda tecrübeli, sorumluluk alabilecek, referans gösterebilecek bir seviyeye ulaşmak istiyorum.”

Yarın bu okurun sorularına kendimce yanıtlar vermeye çalışacağım. Yazıda adı geçen sektörlerde çalışanlar ya da felsefe mezunu başka okuyucularım varsa, katkıda bulunmaktan çekinmesinler lütfen.

Okuyuculara Teşekkür

Genellikle yorum bırakan ya da mail atan az sayıda okuyucum var. Onlara ve sessiz okuyucuların tümüne çok teşekkür ederim. Bu blogu devam ettirebilmemin en büyük sebebi okunduğunu bilmek.

Bir okuyucum "keşke teşekkür etmekten fazlasını yapabilsek" demiş. Blogumu sevdiklerinizle paylaşmanız ve de kendi fikirlerinizi yorumlarda daha sık paylaşmanız benim için yeterli.

Herkese iyi bir hafta sonu diliyorum. Hava çok ısındı birden, sık sık su içmeyi unutmayın, sağlıklı kalın...

Kocam Bana Baksın! - The End

Çalışma hayatından ürküp, evlenip, evde oturmaya niyetlenen kızkardeşin hikayesinin son bölümüne geldik.

Kadın ya da erkek, bir insanın başka bir insanın parasına muhtaç olması benim anlayabileceğim birşey değil. Üniversite mezunu, meslek sahibi genç bir kadın, sabah eşini işe gönderirken nasıl para ister? Eşi paranın hesabını sorar mı? Kadın paranın hesabını nasıl verir? Eşi parayı bir güç aracı olarak kullanır mı? Her evlilik mutlu bir şekilde sonsuza kadar sürer mi? Ben bunları düşünürüm.

Diyelim ki evlilik uzun sürmedi ve kadın kendi ayakları üstünde durmak mecburiyetinde kaldı. Çalışma hayatına hiç atılmamış birisinin iş ararken şansı ne kadar olur sizce? Akranları kariyerlerinde ilerlemişken, sıfırdan işe başlamak ne kadar kolay olabilir? Üstelik işverenler küçük çocuğu olan tek başına bir anneyi mi tercih eder, okuldan yeni mezun olan hevesli ve henüz ailevi sorumlulukları olmayan bir genci mi? Hayat hiç kolay değil. Hele adil, asla değil. En kötü olasılıkları düşünüp buna göre hareket etmek gerek.

Bana sorarsanız, eli iş tutan herkes ama herkes, çalışmalı ve kazanabildiği ölçüde parayı kazanmalı, tasarruf etmeli, ilerisi için, olabilecek zor zamanlar için ve en önemlisi finansal olarak özgür olabilmek için para biriktirmeli. Eşlerin ikisi de çalışıyorsa ve harcamaları ortak yapıyorlarsa bile her birinin kendine ait bir hesabı ve tasarrufu mutlaka olmalı bana göre. Sonuçta herkesin kendine gore bir hobisi, yardım etmek istediği bir kuruluş ya da kendini geliştirmek için gitmek istediği bir kurs olabilir.

Değerli okurumun çok iyi bir okuldan mezun olacak olan kızkardeşi umarım doğru yolu bulur ve hem iş yaşamında hem de evlilik yaşamında çok mutlu olur.

Not: Daha evvel de “Your Money or Your Life” isimli kitabı okuduğumdan bahsetmiştim. Bu kitabı kendi blogunda özetleyen The Simple Dollar blogunun sahibi Trent Hamm'den özetini tercüme edip yayınlamak için izin aldım. Yarın bu çeviriyi okuyabileceksiniz. Kitapta “Finansal Bağımsızlık” diye bir kavramdan bahsediliyor. Çok akıl çelici...

Kocam Bana Baksın! (2)

Üniversiteyi bitirdikten sonra evde oturmayı planlayan kızkardeş hikayemize devam ediyoruz. Öncelikle okurumun kızkardeşi konusunda duyarlı ve endişeli olmasını çok takdir ettiğimi belirtmem gerek. Bu duyarlı arkadaşımızın kızkardeşi de muhakkak geçici bir endişe yaşadığı için evlenmek gibi bir çözüm(süzlük) düşünmüştür.

Neyse, ülkemizde ne kadar az kadın üniversiteye gitme imkanına kavuşuyor biliyor musunuz? Google’da 10 saniyelik bir aramada karşıma şu haber çıktı: Buna göre: “.... Türkiye’de 4 kadından biri okuma yazma bilmiyor. Kadınların sadece yüzde 3.9’u üniversite mezunu.”

Popülasyonun %3,9’undan biri olma şansını yakalamış olan her kadının okul sonrası çalışması ve ekonomiye katkıda bulunması vicdani açıdan kesinlikle şart. Evde oturup, koca parası ile yaşamayı planlayan bir kadının üniversiteye giderek, başka birisinin üniversiteye gitme hakkını yemesini sindirmek benim açımdan güç. Üstelik bu kadınlar sadece çalışmakla kalmamalı, başka kız çocuklarının okuması için de destek olmalı. Ülkemizin geri gitmemesi, modern ve aydınlık bir ülke olabilmesi ancak kadınların eğitime ve iş hayatına ulaşmasıyla mümkün olabilir.

Üniversite eğitiminin önemli bir kısmı vergi verenler tarafından finanse ediliyor. Bu eğitimi tamamlayanların da çalışıp, vergi veren durumuna gelmesi ve bir anlamda topluma olan borcunun bir kısmını bu şekilde ödemesi gerekir diye düşünüyorum. Haksız mıyım?

YARIN: Bireysel Finans bakış açısı

Kocam bana baksın! (1)

Başlığa bakıp evlendiğimi sanmayın, hele bu yaştan sonra evlilikle hiç işim olmaz. Ayrıca umarım hayatımı kimseye muhtaç olmadan tamamlarım. Ne biri bana muhtaç olsun, ne ben başkasına! Amin!

Geçenlerde bir okurum kızkardeşi hakkında endişelendiği için bana bir e-mail göndermiş. Özetle çok iyi bir okulun Uluslararası İlişkiler Bölümü'nden mezun olmak üzere olan kızkardeşinin mevcut kriz ortamından etkilendiğini ve mezuniyetten sonra çalışmak yerine evlenmeye niyetlendiğini anlatmış. Okurum babasının etkin bir çevresi olduğunu ve kızkardeşine iş bulmasında yardımcı olabileceğini ve evlenmeye niyetlenen kardeşinin henüz bir erkek arkadaşı ya da sevgilisi olmadığını (ben olsam bundan o kadar emin olmazdım) belirtmiş. Benden tavsiye istemiş.

Aslında bu sorun birkaç yazıya malzeme olacak bir konu. Öncelikle okurumun sorularından başlayayım sonra kendi açımdan işin etik ve bireysel finans boyutlarını irdeleyeyim:

1. Okurum kardeşinin yüksek lisans yapmasının şart olduğunu düşünüyor. Ben de buna katılıyorum zira kızkardeşi bir şirkette ya da kurumda çalışmayı gerçekten arzu etmezse, akademisyen olmaya yönelebilir. Üstelik krizin etkileri daha sürecek. Uzun süre iş aramakla vakit kaybetmek yerine sıcağı sıcağına yüksek lisans yapmasında fayda var. Her durumda kızkardeşin çalışması gerektiğine inanıyorum. Kendi nedenlerimi sonraki yazılarda açıklayacağım.

2. Okurum Uluslararası İlişkiler mezunu biri çalışmaya başladığında ondan beklenen işler nelerdir diye sormuş zira kızkardeşinin iş hayatı konusunda bilgili olmadığı için tedirginlik duyduğunu düşünüyor. Seçeceği kuruma ya da şirkete bağlı olarak kendisinden beklenen işler çok çeşitli olabilir. Doğrusu bu meslek hakkında pek fazla fikrim yok. Okuyucular arasında bu konuda yorum yapabilecek olan varsa, lütfen yorum yazsın. Ancak, birkaç tahmin yürütecek olursam: Dışişleri Bakanlığı sınavla Uluslararası İlişkiler mezunlarını işe alıyor. Dışişleri Bakanlığı web sitesinden orada yapılan işler hakkında bilgi edinilebilir. Benim bu bölümden mezun bir arkadaşım tanınmış bir gazeteci/televizyoncu oldu, bir diğeri ise büyükelçi.

Okurumun kardeşi eski mezunlarla irtibat kurup, ne tür işler yaptıklarını öğrenebilir. Eminim eski mezunlarla irtibatta olan hocalar vardır ve böyle bir konuda kendisine yardımcı olabilirler.

Dünya Bankası, Birleşmiş Milletler, UNICEF gibi organizasyonlarda da iş imkanı olabilir.

Okurumun kızkardeşi çokuluslu bir şirkete girebilirse, pek çok dalda gelişme fırsatı bulabilir. Satış, operasyon, satınalma, kontrat yönetimi gibi konular hemen ilk akla gelenler. İş hayatı hiç de çekinilecek birşey değildir. Sonuçta çalışıulan her kurum 0. km bir çalışanı eğitmek ve ondan sonra kendisinden iş beklemek durumundadır. Bana sorarsanız iş hayatı okuldan daha kolay. Yeter ki öğrenmeye hevesli, iyiniyetli ve çalışkan olun.

YARIN: Etik açıdan çalışmak neden şart?

Tatil Nedeniyle kapalıyız:)

Ailemle kısa bir tatil yapıyorum. Yazılara ara vermiş oldum. Birkaç gün içinde geri döneceğim.

İlk yazı okurlarımdan birinin isteği üzerine bildiğim headhunter firmalari ve iletişim adreslerini yayınlamak olacak. Bu yazıya bildikleri danışmanlık firmalarını paylaşarak katkıda bulunmak isteyenler isterlerse bu yazıya yorum bırakabilir yahut da tpolthetrekkie@yahoo.com adresine mail atabilirler. Özellikle de headhunter deneyimlerinizi paylaşırsanız sevinirim. İsim vermeden başa gelenleri yazabiliriz sanırım.

İkinci yazı da yine bir okurumun isteği üzerine CV ve özgeçmişte sık iş değiştirme üzerine olacak. Yine bu konuda görüş ve önerilerinizi paylaşabilirsiniz.

Birkaç gün sonra görüşmek üzere...

.

Okur Sorusu: Yatırım Stratejisi

Bir okuyucum şöyle yazmış: "...........İstanbulda ailemle yaşayan bir öğrenciyim. Çeviri yaparak çok ufak da olsa bir gelir elde ediyorum. Minik minik gelen bu parayla düzenli olarak internet bankacılığından likit fon alıyorum. 500 lirası gram altın, kalanı da fonda olmak üzere 6000 civarında bir tasarrufta bulundum. Çok iyi bildiğiniz gibi faizler aşırı düştü, hazine bonosu da ne yazık ki yerlerde. Nasıl bir yatırım stratejisi önerirsiniz?"

Ben uzman bir finansçı değilim. Bu soruyu EkonomiTurk'te yazıp, sevgili Ekonomix'in ve diğer uzmanların görüşlerine başvuracağım. Oradan okuyup, yorumları takip edebilirsiniz.

Para Biriktirmekte Zorlananlara

Okuyuculardan gelen mailleri yanıtlayacağımı söylemiştim. tpolthetrekkie@yahoo.com adresinden bana ulasabileceğinizi tekrar hatırlatıyorum.

Son dönemde gelen birkaç e-mailde birçok ortak soru var. Hepsine birden burada yanıt veriyorum. Umarım diğer okuyucular da katkıda bulunurlar.

1. "Para nereye gidiyor anlamıyoruz. Gelirimiz biriktirebilecek mertebede olmasına rağmen ayın sonunda hiçbirşey kalmıyor. Ne yapmak lazım?"

Paranın nereye gittiğini bilmemekten yakınan okurlara tavsiyem şu: Bir ay boyunca hiç üşenmeden kuruş kuruş nereye para harcarsanız bir deftere kaydedin. Böylece farkında olmadan yaptığınız harcamaları görebilirsiniz. Gereksiz kılık kıyafet mi aldınız? Starbucks ya da benzeri bir yerde bir bardak kahveye bir sürü para mı verdiniz? Market alışverişine listesiz çıkıp, bir sürü gereksiz ve sağlıksız hazır yiyecek mi aldınız? 1 aylık hatta 15 günlük dökümünüze bakmak size alışveriş alışkanlıklarınız konusunda fikir verecektir.

2. "Birikim yapmak için kredi kartından otomatik olarak birikim için para kestirmek iyi bir fikir mi?"

Öncelikle kredi kartı ile ilişkiniz çok önemli. Ben 1990 yılından beri kart kullanıyorum ve her zaman kart borcumun tamamını öderim çünkü biliyorum ki, ödünç alınabilecek en pahalı para önce tefeci, sonra kredi kartlarından gelir. Diyelim ki BES yaptırdınız ya da bankanızın sunduğu birikim hesaplarından yararlanmaya karar verdiniz. Bunu kredi kartına otomatik ödeme olarak bağlatmadan evvel her ay muntazam olarak kart borcunuzun tamamını ödeyebileceğinizden emin olun.

3."Her ay ne kadar para biriktirmeliyim? Biriktirmeye minimum ve maksimum ne kadar para ayırmalıyım?"

Bu soru doğrudan gelirinizle ilgili. Düşük bir gelirle bile eğer ayda %5 tasarruf etmeye niyetlenirseniz, bunu fark etmezsiniz bile. Benim önerim yaş gruplarına göre değişken. Mesela 20'li yaşlarında aylık gelirin %10-15 kadarı, 30'lu yaşlarda %15-20 kadarı ve ilerleyen yaşlarda daha fazlasını biriktirmeye çabalamak gerek. Ancak genç yaştan itibaren düzenli para biriktirebildiyseniz, ileriki yaşlarda çok yüksek oranlar biriktirmek zorunda kalmazsınız.

Bileşik faiz hesabında en önemli unsur süredir. Bir örnekle açıklayalım: Ayşe 25 yaşından itibaren her ay 1500 TL olan ücretinin %10'unu tasarruf ederse, 60 yaşına geldiğinde ortalama %10 faiz ile vergi ve kesintiler hariç 579,000 TL civarında tasarrufa sahip olur. Ayşe tasarruf işini 35 yaşına kadar ertelerse ve ücretinin %20'sini tasarruf ederse, 60 yaşına geldiğinde yine vergi ve kesintiler hariç 405,000 TL tasarrufa sahip olur. (Bazı okurlar Ayşe'nin 35 yaşında daha çok para kazanabileceğini söyleyecektir ama, o yaşta Ayşe'nin harcamaları da daha fazla olabilir. Dolayısı ile bu değişkeni hesaba almadım. Ceteris Paribus yani:)

4. "Ayın sonunda tasarruf edecek para kalmıyor. Ne yapmalı?"

Bütçe yapmalı ve ne kadar parayı tasarruf edeceğinize karar vermelisiniz. Sonra da bu tutarı maaşınızı alır almaz ayırmalı ve ilgili hesaba yönlendirmelisiniz. Böylece kalan para ile geçinmeniz gerekeceği için birkaç ay içinde ayırdığınız miktarı hatırlamazsınız bile. Birçok kişi yüksek bir miktarı ayırma niyetiyle işe başlar ve iki ayda gerçekçi olmayan miktar yüzünden pes edip, para biriktirmekten hepten vazgeçer. Gelin gerçekçi olun ve önce gelirinizin %5 kadarını tasarrufa ayırın. Kendinizi rahat hissettiğinizde ve harcamalarınızı kontrol edebildiğinize kanaat getirince %7-8 seviyesine çıkın bir de bunu test edin. Bu şekilde yavaş yavaş doğru oranı bulursunuz.

5. "Giyim için düzenli para ayırmalı mı yoksa harcamayı gerektiğinde yapıp, birkaç ay sıkışmayı göze mi almalı?

Ben her ay yaptğım bütçeme belli bir miktar koyarım. Mesela ayda 50 TL diyelim. Bunu her ay harcamam gerekmiyor. Bu parayı biriktirip aydan aya aktarırım ve gerektiğinde harcarım. Bir başka yol ise bir çeşit acil durum fonu oluşturmaktır. Bu kişiden kişiye değişen bir meblağ tabii. Hesap edilemeyen harcamalar için biraz para bulundurmak gerek. Bu parayı likit fon ya da kolayca nakte çevrilebilen bir enstrümanda tutmak gerekir.

Yeni bir deneme...

Tasarruf, tutumluluk, emeklilik birikimi, Sosyal Güvenlik gibi konulardaki sorularınızı bana e-mail atarsanız, belli aralıklarla (mesela iki haftada bir Pazar günleri)burada yanıtlayacağım.

Soru olmayıp da sadece paylaşmak istediğiniz şeyleri de gönderirseniz, konusu bu blogun konseptine uygun olması durumunda yayınlayacağım. Politika ve dini inançları kapsam dışı tutarsak sevinirim...

Mail adresim: tpolthetrekkie@yahoo.com