Tüketim Virüsü nasıl genç yaşta bulaştırılır?

Bugün bir alışveriş merkezinde 15-20 kişilik bir yuva çocuğu grubu gördüm. Tam yemek vaktiydi ve çocuk grubu uzun süre çorap-çamaşır satan bir mağazanın önünde beklediler. Muhtemelen onları buraya getiren öğretmenleri birşeylere bakıyordu, minicik çocuklar da onları bekliyordu.

Yuva çağındaki çocukları bir AVM'ye getirmenin nasıl bir mantığı olduğunu anlamıyorum. Yanımdaki arkadaşım çocukların belki de sinemaya getirilmiş olabileceklerini söyledi. Meraklı biri olduğumdan gidip çocuk filmi seans saatlerine baktım. Minikler tam iki seansın ortasına denk gelen bir saatte AVM'de dolaşıyorlardı. Yani sinema için getirilmişlerse bile çok erkendi. Üstelik de mağazaların önünde dikilmelerinin anlamı yoktu.

Çocuklara para ve alışveriş konusunda çok erken yaşlarda eğitim verilmesinden yanayım ancak bu bence aileleri tarafından yapılmalı. Sonuçta her ailenin değerleri, harcamaya ve paraya yaklaşımları farklı olacaktır.

Yıllar önce yurt dışında bir müzeyi gezerken grup grup çeşitli yaşlarda çocuğun okulları tarafından müzeye getirilmiş olduğunu görmüştüm. Okuma-yazma bilen yaştakiler daha evvel öğretmenleri tarafından hazırlanmış bazı soruları yanıtlamaya çalışıyorlardı. Bir eseri yaratan sanatçının kimliği ya da belli bir eserin hangi bölümde yer aldığı, hangi yılda yapıldığı gibi soruları yanıtlıyorlardı.

Yuva çağındakiler ise öğretmenleri ile birlikte bir eserin önünde durup, onu neye benzettiklerini, en çok nesini sevdiklerini, hangi rengin daha baskın olduğunu tartışıyorlardı.

Bizim ülkemizde de çocukları müzelere, tiyatro oyunlarına götüren okullar var. Onları yürekten tebrik ediyor ve de destekliyorum ama yuva çağındaki çocukları AVM'ye götüren "sorumlular"a ve onlara izin veren ailelere fevkalade şaşırıyorum.

Kardeşim yuvadayken bir komünist marşı söylemeyi öğrenmişti. 1980 öncesi hassas yıllarda...

Benim çocuğum yok ama buna rağmen bugünkü olay bu kadar dikkatimi çekti. Çocuk sahibi olanların işi çok zor.

Eğitim Şart! Ama...

Türkiye'de durmadan eğitimin öneminden, eksikliğinden, şart olduğundan söz ederiz. Annem her zaman "Eğitim cehalet alır, eşeklik baki kalır" der. İnsanlara okuma yazmayı, hesap yapmayı öğretebilirsiniz. Böylelikle cahil kalmazlar ama davranışlarını değiştirebilir misiniz? Davranışlarımız bize ailemizden geçer. Ailenin değerleri, ebeveynlerin önem verdiği konular ve onların davranış kalıpları bizi etkiler. Otomobilinden sigara paketini yola atan bir ebeveynin çocuğu yediği gofretin paketini çöpe atmayı akledebilir mi? Önündeki örnek neyse, elbette onun gibi davranmayı seçer. Üstelik yolda gofretin paketini yere atan bir çocuk görüp, onu uyarsanız ve doğru davranışın ne olduğunu söylemeye kalksanız muhtemelen o çocuğun ebeveyninin tepkisi ile karşılaşırsınız.

Şehirli, modern ve sosyal statüsü yüksek olduğu düşünülen pekçok insan sizi hayal kırıklığına uğratabilecek ölçüde kaba maalesef. Lüks arabasıyla yolunuzu kesen sosyetik hanımın, markalı giysiler giyen ama sigara izmaritini Nişantaşı sokaklarına atan şık beyin içlerinde birer "ayı" yaşamaktadır. Bu insanlar herkesi ve herşeyi eleştirip, görgüsüzlükle damgalamaktan çekinmeyen tiplerdir ama iş kendilerine gelince trafik kuralları ve hatta kanunlar bile onlara göre çiğnenebilir.

Karşınızdaki eğitilebilir olmadıktan sonra eğitseniz ne olur, eğitmeseniz ne olur?

İş hayatından bir örnek vereyim: Son çalıştığım şirketteki avukat hanım önüne gelen sözleşme örneklerinde her seferinde aynı hataları bulmaktan yakınıyordu. Örneğin her türlü sözleşmede Damga Vergisi satıcı tarafından ödenir diye şirketin genel bir kuralı olmasına rağmen, onayı için önüne konan her sözleşmede bu maddenin daha önceden müzakere edilmediğini fark ediyordu. Halbuki avukatın nelere temel olarak dikkat ettiğini kavrayan birisi, hem kendi işini çabuklaştırmak, hem de avukatın işini kolaylaştırmak adına, o konuları halledip, sözleşmesini avukatın önüne o şekilde getirmeyi akleder. "Öğrenen insan", "öğrenen çalışan", "öğrenen toplum" olmak gerek. Şu dünyadan geldiğimiz gibi gideceksek, niye geliyoruz ki?

Paha Biçilemez

Bugün çok eski bir arkadaşımı evinde ziyarete gittim. Arkadaşım da eşi de çok eskiden çalıştığım bir firmadan eski dostlarım. Uzun süre New York'ta birlikteydik. Türkiye'ye döndükten sonra onlar evlendi, iki de kızları oldu.

Geçen sene şehrin dışında bir sitede müstakil bir eve taşınmışlardı. İkisi de bahçeye meraklılar. Hem evleri hem de bahçeleri pek güzel olmuş, güle güle otursunlar. Oturdukları sitede pek çok ev hala boş. Yaklaşık %25 oranında orada yaşayan varmış. Etrafın bu kadar tenha olması inanılmaz bir huzur veriyor insana. Bence sırf bu huzur için şehir dışında yaşamaya değer.

Birkaç saat oturup, sohbet ettik, keyif yaptık. Çok iyi geldi doğrusu. Dostlarla geçirilen zamana paha biçilemez.

Önceki yazımda beni bunaltan konular gerçekten önemli. Ben çocukken sanki insanlar daha başka türlüydü. Şimdi insanların öncelikleri çok farklı. Bitip tükenmez maddi istekler için çok çalışıyorlar, belki sevmedikleri işleri yapıyorlar ve ailelerine vakit ayıramıyorlar. Zaten çocuklar için de durum bir at yarışı şeklinde. Aileler zaman ayıramadıkları çocuklarını o dersten bu kursa götürüyorlar, dersler ve sınavlar ortak stres konusu haline geliyor. Sevgi ve ilgi eksikliği maddi şeylerle tamamlanmaya çalışılıyor. Çocuklar zıvanadan çıkıp, ufak şeylerden zevk almaz hale geliyorlar.

Her evde birden fazla televizyon var herkes kendi odasına çekiliyor, iletişim sıfırlanıyor. Aile büyüklerine ayrılan vakit azalıyor, çocuklar büyükanne ve büyükbaba sevgisinden yoksun kalıyorlar. Büyükanne ve büyükbabalarla biraraya gelindiğinde bu sefer de çocukların şımarıklığı ve tarzları onların hoşuna gitmiyor, haklı olarak eleştiriye başlıyorlar. Ebeveynler, çocuklar ve büyük ebeveynler arasındaki ilişkiler daha da geriliyor ve bir kısır döngü başlıyor.

Küçük yerlerden şehre göç edenler bir çeşit şok yaşıyorlar ve kendi değerlerini muhafaza edebilmek için şehir yaşamına aykırı davranmayı sürdürüyorlar. Bu sefer komşuluk ilişkileri kurulamıyor, hatta gerilime dönüşüyor. Çoğumuz kendimize benzeyenlerle dostluk edip, öteki olduğunu düşündüğümüz kişilere yakın davranmayı hayal bile etmiyoruz. Birçok insana kendilerini bize tanıtma fırsatı tanımıyoruz.

Sabırsız, rekabetçi, gergin, kızgın insanlarız artık.

İnzivaya çekilmeli, yalnız yaşamalı, çekip gitmeli!

Bugün annemle bazı işlerimizi halledip, Boğaz'da keyif yapmak istedik. Çubuklu'da belediyenin işlettiği bir mekana gidene kadar en az 10 kez trafikte tehlikeli ve dikkatsiz araç kullanan insanlarla karşılaşıp, sinir harbi yaşadık.

Self Servis olan mekanda çay alırken, orta yaş üstü bir hanıma gayet kibarca yardımcı oldum, bana bir teşekkür etmeyi akletmedi. Annem sıradaydı, ben de fiş almaya gitmiştim. Sıraya geldiğim vakit, annem yorulmasın diye onu oturmaya gönderdim. Arkamızdaki "hanım" hemen benim önüme geçmeye kalkıştı. Benim boyum 1.75, kilom da 3 basamaklı sayılardan oluşuyor. İnsan benim cüssemde birini itip kakmaya kalkışmak için ya büsbütün budala, ya da kör olmalı. Hayret birşey...

Eve geldiğimde mutlu oluyorum. Nihayet huzura erdim diye düşünüyorum, bu sefer de yukarıdaki "komşular" gürültüye başlıyor. Bir gün kafayı kırıp, bir dağ köyüne yerleşeceğim. Telefon, Televizyon, Internet, kısacası beni dünyaya bağlayan hiçbirşey istemiyorum. Güneş batınca yatıp, doğunca kalkacağım, kendi yiyeceğimi kendim yetiştireceğim. Mümkün mertebe toplumla ilişkimi minimuma indireceğim. Nedir bu Allahaşkına? Kimse gülümsemiyor, kimse teşekkür etmiyor, kimse kurallara, sıralara riayet etmek istemiyor. Bencillik aldı yürüdü. Berbat bir toplum olduk ve daha da berbat bir toplum olma yolundayız. KAÇMAK İSTİYORUM BURALARDAN!!!

4. Aşama Başarıyla tamamlandı!

Geçenlerde bahar temizliğinden evde artan ıvır zıvırla başemediğimden bahsetmiştim ve bu işi yapabilmem için de 4 aşamadan geçmem gerektiğinden... 4. Aşama dün tamamlandı. Araba tıkabasa eşya ile dolu. Kısmetse bugun onları bağış yaptığım yere götürüp bırakacağım...

Tüy gibi hafifledim. Dolaplar temizlendi. Kışlıklar ile yazlıklar yer değiştirdi. Evde yeteri kadar dolap olduğundan sadece dolapların içlerini değiştokuş ediyorum. Hiçbirşeyi bohçalara ve hurçlara kaldırmıyorum. Bu da işi bir nebze olsun kolaylaştırıyor. Süper! Süper!

Haydi siz de bu hafta sonu hafifleyin. Bu yıl giymediğiniz, kullanmadığınız eşyanızı toparlayıp, ihtiyaç sahiplerine ulaştırın... Düzenleme işi bittikten sonra kendinizi çok iyi hissedeceksiniz, tıpkı egzersiz yaptıktan sonraki gibi!

Nereye gidiyoruz?

Geçen akşam oturduğumuz cafede yan masadaki dört kişi çok ilgimi çekti. Genellikle etrafımdaki insanlara dikkat etmem ama bu dörtlü dikkat çekmeyecek gibi değildi. Yanyana oturan iki hanım cep telefonlarıyla konuşuyorlardı. Birinin karşısında oturan adam kitap okuyor, diğeri de bilgisayarını açmış birşeyler yapıyordu. Biz orada oturduğumuz müddetçe bu böyle sürüp gitti. Eğer cafe tıkabasa dolu olsaydı, bu dört kişinin birbirini hiç tanımayan ama yemek için beraber oturmak zorunda kalmış kişiler olduğunu düşünebilirdim.

TV, cep telefonu, PDA, notebook PC, MP3 çalar... Bunlar insanlık için gerçekten önemi olan aletler, iyi icatlar. Buna mukabil insanlığımızdan da birşeyler götürüyorlar galiba. Karşılıklı oturup muhabbet etmenin, gülüp eğlenmenin ya da birşeyler paylşmanın kıymetini yavaş yavaş unutuyoruz.

Bir grup eski iş arkadaşımla arasıra buluşuruz. Hemen herkes masaya oturur oturmaz cep telefonu ve PDA'ini çıkartıp masaya koyuyor. Yahu zaten kırk yılda bir buluşuyoruz ve üstelik her seferinde de süper vakit geçiriyoruz. Haydi cep telefonu neyse, evde acil bir durum olsa arayan olur, masanın üstünde dursun bakalım ama PDA'ye ne gerek var. Akşamın dokuzunda mail atan kişinin hemen bir yanıt beklemeye hakkı var mı? O kadar acil birşeyse zaten telefon açması daha anlamlı değil mi?

İletişim araç gereçleri geliştikçe, iletişimin anlamı da farklı hale geliyor. İnsanlar yavaş yavaş birbirlerinden kopuyorlar.

Benim ailemde akşam yemeğinin önemi büyüktür. Tüm aile biraraya gelir, hem yemek yer hem de beraberken konuşulması gerekenleri konuşur. Oysa etrafımdaki bazı ailelere bakıyorum da herkesin birlikte sofraya oturduğu akşam sayısı yok denecek kadar az. Çocuk okul ya da kurstan aç geliyor, yemek yiyip, dersinin başına oturuyor. Anne ve baba işlerinin durumuna göre her akşam başka saatte eve varabiliyor ve birbirlerini beklemeden yemek yiyebiliyorlar.

Yoğun iş ve okul hayatı ailelerin ellerinden en basit rutinlerini bile alıyor. İnsanlar hayatlarını harcayıp gidiyorlar ve farkına vardıkları zaman da genellikle çok geç oluyor. Bu aralar Your Money or Your Life kitabını okuyorum. Bu kitap uzun zamandır içimde biriken hisleri iyice su yüzüne çıkartmaya başladı. Hararetle tavsiye ederim.

Memlekette Servis Sektörü İĞRENÇ!!!!!!!!!!!

Bugün annemle Fenerbahçe-İstanbul Büyükşehir Belediyesi Playoff maçına gittik. Fenerbahçe maalesef büyük hayal kırıklığı yaşattı ve de 3-0 yenildi. Neyse, 5 maç üstünden olduğu için hala ümit var. (Bu arada voleybol meraklısı annemdir, ben hiç anlamam, sadece sonuca bakarım. Annem tüm takımların oyuncularını ezbere bilir, hatta İBB'li Ulaş'ın Ziraat Bankası'nda çok başarılı olacağını düşünüyor, Ziraat yöneticilerine duyurulur).

Neyse, konu başka... Maçtan sonra ufak birşeyler atıştıralım diye Bağdat Caddesinde bir büfeye oturduk, birer çorba ve sandviç söyledik. Çorbaları bitirdik, sandviçleri bekledik, bekledik, bekledik ve nihayetinde ben öfkelenip, çorbaların parasını verdim, oradan çıktık. Hala aç olduğumuz için bu sefer başka bir cafe tarzı yere girdik, sandviç ve ayran söyledik, bir de ortaya salata. Ayranlar gelmedi ama hesabı isteyince 2 ayranın yazılmış olduğunu gördüm. Garsonu uyarınca "bugün çok hata yaptık zaten" demez mi? İnanılmaz birşey...

Bu kadar mı zor basit bir sipariş almak? Ben eğer bir gün bir yer açmaya kalkarsam, garsonları kendim eğiteceğim ve mutlaka siparişleri yazılı almalarını, aldıktan sonra asker usulu tekrar edip, teyid etirmelerini sağlayacağım. Üstelik de gittiğimiz her iki yer de neredeyse boştu. Belki 2 ya da 3 masa doluydu. Eskaza kalabalık bir gün olsa, ne olurdu kimbilir?

Krizin göbeğinde işyerlerinin peşpeşe kapandığı, insanların işlerini kaybettiği şu dönemde bu nasıl bir lakayıtlık anlayamıyorum. Her iki cafeye de bir daha adımımı bile atmam.