Sigorta Şirketleri ile Dans - 1. Bölüm

Muhtemelen memlekette sigorta konusunda çok hassas olan az sayıda vatandaştan biriyimdir. DASK, konut sigortası, aracı trafiğe çıkartmadan KASKO yaptırmak gibi huylarım vardır. Özel sektörde çalıştığım için de yıllar boyunca hep özel sağlık sigortam oldu. Yıllar önce ömür boyu yenileme hakkı elde ettiğim için çalışmadığım dönemde de bu sigortayı devam ettirmek istedim. Fakat bir önceki uyuz sigorta şirketi haksız yere bir istisna uyguluyordu. Uzun araştırmalardan sonra karar kıldığım yeni şirkete bu durumu anlattım onlar da bana belli bir testi geçersem sözkonusu istisnayı kaldıracaklarını söyledi. Testi geçtim, istisna kalktı, ben de onlarla anlaştım. Zaten istisnaya konu olan hastalıkla bir alakam olmadığından 2007’den 2011’e kadar geldik.

Bu sene basit bir şikayetle doktora gittiğimde bir nevi tam kontrol olsun diye birkaç pahalı test istedi. O da ne? Meğerse istisnam varmış! Gerçi poliçeme bunu yazmamışlardı ama anlaşılan sinsi bir şekilde bunu kayıtta tutup, ilk gereken zamanda beni yarı yolda bırakmışlar. Sigorta şirketi bu masrafları ödemedi. Doktorumla konuştum ve bana bir rapor verdi. Testlerin temiz çıktığını kalp-damar hastası olmadığımı belgeledi. Ben de tüm test sonuçlarını ve doktor raporunu sigorta şlrketine yolladım. Buna mukabil bana istisna uygulamaya devam edeceklerini bildirdiler. Bu durumda ben de söz konusu sigortamı iptal ediyorum. Zaten aynı istisnayı uygulayan ve şirketim tarafından finanse edilen başka bir şirketten hizmet alıyorum. Kalp-damar tetkiklerini her yıl cebimden ödeyerek yaptırsam, sigortaya kendi ödediğim prim kadar tutmaz. Kaldı ki SGK anlaşmalı doktorlardan özel hastanelerde hizmet alabilirim . O halde ne diye devam edeyim ki?
Sigorta şirketlerinin bütün oyun planı hasar ödememek, tüketiciyi bıktırmak, “lanet olsun” dedirtmek üzerine kurulu sanırım. Hal böyleyken hiç ağlayıp, vatandaşta sigorta bilinci olmadığından bahsetmesinler. Esas sigorta bilinci olan vatandaş enayi yerine konuluyor!

Sigortanın iptal edilmesi için dilekçe yollamadan evvel müşteri hizmetlerine yazılı olarak başvurarak, 1 Eylül 2011’den itibaren sigortayı iptal edersem geri alacağım prim miktarını ve halihazırda kredi kartıma yansımış olan taksitlerin akıbetini sordum ve yazılı bir yanıt aldım. Yazdığım dilekçeye de bu yazışmaları ekledim ki, sonradan çamura yatacaklarsa iki kere düşünsünler. Bakalım ne olacak? Adam gibi iade yapıp, sözleşmemi feshedecekler mi yoksa türlü çeşitli zorluk çıkartacaklar mı?

Dilimde Tüy Bitti

Bu blogda durmadan tasarruf edip, para biriktirmek üzerine yazdım, çizdim. Bazıları mevcut faiz oranlarının tasarruf etmeyi cazip olmaktan çıkardığını, borsanın riskli olduğunu, BES’in geleceğinin belirsiz olduğunu bu nedenle de tasarruf etmek yerine paraları yemenin daha makul olacağını düşünüyorlar. Borsa riskli, BES belirsiz de bizim geleceğimiz bu konuda net mi? Sağlığımız emekli olabileceğimiz yaşa kadar çalışmamıza izin verecek mi? Emekli maaşları her zaman düzenli olarak ödenebilecek mi? 90 yaşımıza kadar yaşamayacağımızdan emin miyiz?

Bende mi bir tuhaflık var da ben bu kadar gelecek endişesi yaşarken ki, çok şükür maddi açıdan kötü bir pozisyonda değilim, etraftaki insanların çoğu sanki yarın yokmuş gibi yaşayabiliyor? Tasarruf etmekten geçtim hala kredi kartının minimumunu ödeyerek zaman içinde borçtan kurtulabileceğini zanneden “saf” insanlar var. Kredi kartının tamamını ödememek ve kredi kartını bir borç aracı olarak görmekle tefeciden para almak arasında pek bir fark yok. Borcunuzu ödemezseniz, Tefeci sizi topuğunuzdan kurşunlayabilir ama bankalar da başka açılardan acı verici olabilirler.

Para biriktirmek şart ama öncelikleriniz olmalı. Önce küçük bir acil durum fonu oluşturun. Belki 1 maaşınız kadar. Sonra da elinize geçen her kuruşu varsa kredi kartı borcunuzu tamamen kapatmak için kullanın. Kredi kartı bir ödeme aracıdır, bir borçlanma aracı değildir. Acil durum fonu da acil işler içindir. Ani bir hastalık, ailede bir vefat gibi. Haftasonu AVM turlarken indirimde gördüğünüz yeni televizyonu, kap kacağı yahut da ihtiyacınız olmayan ıvır zıvırı almak için bu fonu kullanmamalısınız.

Bazı bireysel finans uzmanları borç ödeme miktarı en düşük olan borcunuzdan başlamanızı önerseler de benim yaklaşımım farklı. Ben faizi en yüksek olan borcu ödemeye başlamayı tercih ederim. Evet bir borçtan kısa vadede kurtulmanın psikolojik olarak rahatlatıcı bir yanı vardır belki ama esas cebimizi yakan şey yüksek faiz olduğundan benim önceliğim en yüksek faizli borcu temizlemek olur.
Lütfen ama lütfen popüler tabirle “Kredi Kartızede ya da Kredi Kartı Mağduru” olmayın. Öyle bir hava yaratılıyor ki, sanki kredi kartları tabancayı çekip, şakağımıza dayayıp bize zorla para harcatıyorlar. Eh gelir belli, gider belli, mecburen mağdur oluyoruz. Valla benim kredi kartlarım kuzu kuzu cüzdanımda bekliyorlar. Ben onları rahatsız etmezsem, orada sonsuza kadar uyurlar ve beni mağdur etmeyi akıllarından bile geçirmezler. Kendinizi alışveriş sarmalından kurtaramıyorsanız, kartları evde bırakın. Cebinize ihtiyacınız kadar para koyun, sokağa öyle çıkın. Hain kartların saldırısına uğramadan geri dönebilirsiniz.

Paniğe Gerek Yok

Gazeteler boy boy manşet atıyor: "Borsa Çakıldı!", "Altını kimse tutamıyor!", "Dolar yeni bir rekor kırdı!" vs.

Döviz cinsinden borcunuz varsa, önümüzdeki 12-18 ay içerisinde gereksinim duyacağınız bir miktar parayı borsaya yatırdıysanız son 10 yılda yaşananlardan hiç ders almamışsınız demektir. Size söyleyecek sözümüz yok.

Eğer borsaya uzun vadeli yatırım sepetinizin bir parçası olarak ufak ufak yatırım yapan biriyseniz ve borsadaki paranıza uzunca bir süre ihtiyacınız olmayacaksa paniğe gerek yok. Hatta paranız varsa azar azar kağıt almaya devam edin. BES sisteminde hisse senedi ağırlıklı bir portföyünüz varsa endişelenmeyin. Yatırdığınız para ile ucuzlamış hisse senetlerinden daha fazlasına sahip olacağınızı düşünün. Paniğe kapılıp pozisyon değiştirecek bir zaman değil.

Hiç kimse önceden dip noktalarını ve tepe noktalarını tahmin edemez. Kendiniz için makul olan bir noktaya geldiğinizde bir yatırım aracının ağırlığını azaltıp diğerini artırabilirsiniz ama asla yumurtalara aynı sepete konmamalı.

Ben bugün 99 TL'den altın bozdum, yarın 8.36 TL'den sattığım Akbank Hisselerinin ve 7.88 TL'den sattığım Garanti Bankası hisselerimin bir kısmını yerine koyacağım. Altının hepsini satmadım elbette ve doğal olarak sattığım tüm hisseleri de bu seviyeden satın almayacağım. Yavaş yavaş itidalli hareketler yapmayı seviyorum. Spekülatif hisselere yatırım yapmam. İMKB-30 hisseleri dışına çıkmam.

İleriye dönük yatırım sepetimde çok az döviz, bir miktar altın, bir miktar hisse senedi, gayrimenkul, BES hesabı var. Maalesef TL mevduat tarafında kısa kalmış durumdayım. Bunun sebebi de bu yıl satın aldığım ev.

Eğer para biriktirmek için alternatif yatırım araçlarınız varsa uzun vadede kazançlı çıkacağınızdan emin olabilirsiniz.

Ekonomideki Çalkantı

Son günlerde yine dünya çapında ekonomik sarsıntılar yaşanıyor. Parası olan parayı ne yapacağına karar vermekte zorlanıyor, parası olmayan işini kaybetmekten korkuyor.

Avrupa'da birçok ülke iflasa yaklaşıyor ama bizim memlekette birileri çıkıp Avrupa'daki krizden bizim etkilenmeyeceğimizi savunabiliyor. Yahu bu ne saflıktır? Dünya çapında talep daralması yaşanırsa bu bizi nasıl etkilemez? Ürettiğimizi nereye satarız? İşten çıkarmalar olursa yurt içi talep daralması da yaşanmaz mı? Ekonomi küçülmez mi?Ekonomideki her hareket zincirleme bir dizi başka harekete sebep olur. Bunca sene bunu yaşayıp da hala politikacılara inananlara neremle güleceğime şaşırmış vaziyetteyim.

Dünkü gazeteler Merkez Bankası'nın son hareketine anlam veremediklerini, piyasalarda panik havasının hüküm sürmekte olduğunu yazıyorlardı. Doğal olarak adam gibi bir analiz bulmak imkanı yok. Ekonomitürk'teki Merkez bankasının Faiz Kararı Yorumu yazısını okumanızı öneririm.

CİMRİ Mİ? BEN Mİ?

Geçenlerde kardeşim yeni evin çok boş kaldığını böyle de iyi olmadığını söyledi. Ben de ona daha sonra iki evin eşyasını birleştirmenin zor olacağını, gereksiz ıvır zıvırla evi doldurmak istemediğimi ama bir iki parça lüzumlu şeye daha ihtiyacım olduğunu bildiğimi, taksit yüküm Ekim ayında biraz azalacağından Ekim’i bekleyeceğimi söylediğimde bana “Cimriliğin tutmuş yine!” dedi. Önce aldırmadım ama sonra aklıma geldikçe içerledim. Daha ona bunu söylemedim ama söyleyeceğim. Kötü niyetli olmadığını bilirim. Kardeşimle ilişkim son derece sıcaktır ve benim için hayatımdaki en önemli kişi kardeşimdir.

İki defa kullandığı otomobilleri daha yenileriyle değiştirmişliğim var. Üstelik onun benden böyle bir talebi yoktu ama ben güvenliği açısından daha iyi bir otomobile binsin istedim. Yurt dışına her çıktığımda elim kolum dolu gelirim, çoklukla da ona hediye alırım. Kısmetlidir. Karşıma hep ona uygun şeyler çıkar. Akşam yemeğe gidersek, genelde hesabı ben öderim. Bunları da zevkle ve isteyerek yaparım. Tüm bunları bir kenara bırakalım. Ben cimri olsam yurt dışında tatil yapar mıyım? İşe arabamla gidip gelir miyim? Zırt pırt dışarıda yemek yer miyim? Ayakkabı dolabımda 30 çift (indirimden de alınmış olsa) ayakkabı olur mu? (Gerçi bunu hayli abarttığım için tam bir yıldır ayakkabı almadım. Daha en az bir yıl ve hatta daha uzun süre de idare edebilirim. Ne yapalım yani? Hepimizin zayıf yönleri vardır. Benim ki de ayakkabı işte…)

Ben tutumlu biriyim ama kara kuşak tutumlu birisi değilim. Önceliklerim farklı ve gelirimi giderimi kendi önceliklerime göre belirlerim. Evimde televizyon olmaması umurumda olmaz ama bir sene tatil yapamazsam bu hiç de hoşuma gitmez. Televizyona vereceğim parayı tatilde harcamayı tercih ederim. Eğer cimri birisi olsaydım, bu zamana kadar en az dört evim ve cebimde de bir ev alacak kadar daha para olurdu. Ama hayatı yaşamayı da seviyorum. Gelirimden belli bir oranda tasarruf edebiliyorum ve bunu da yeterli buluyorum. Fazlası da beni rahatsız eden bir yaşam biçimine dönüşürdü. Bu evi alıp, kiraya versem ve annemle yaşamaya devam etseydim de olurdu ama bunu tercih etmedim. Tek başıma yaşamak uzun zamandır alışık olduğum ve sevdiğim bir durum. Annem hastayken ve desteğe ihtiyacı varken tamam yanında oldum ama bunu yaşam biçimi haline getirmeyi de asla istemem.

Velhasıl sevgili kardeşim ablan bence hiç de cimri değil. Sadece parasını yönetmekten, önceliklerine göre hareket etmekten hoşlanan nispeten tutumlu biri, o kadar…

Sisifos'un Kaderine Mahkum Olmayın

Yunan mitolojisine özel bir merakınız yoksa Sisifos’un kim olduğunu bilemeyebilirsiniz. Sisifos açgözlü, hilekar bir kraldır. Yaptığı türlü madrabazlıkla Tanrıları öfkelendirdiği için sonsuza kadar bir kayayı bir tepenin üstüne çıkartmaya mahkum edilir. Tam tepeye çıktığı vakit, kaya tekrar aşağı yuvarlanmakta ve Sisifos da tekrar kayayı yukarı taşımaya başlamak zorunda kalmaktadır.
Bütçesine, nakit akışına ve alışveriş hastalığına hakim olamayıp da borç içinde yüzen insanları ben Sisifos’a benzetirim. Sonu olmayan beyhude bir çaba! Sürekli bir kölelik! Borcu olan bir insan asla özgür biri değildir. Hayatı keyif alarak yaşamasına imkan yoktur.
Jeff Yaeger Ultimate Road to True Riches kitabında şunu öğütler: 30 yaşındaki gelirinize ayak uydurun ve orada kalın! Yani daha sonraları daha iyi kazansanız dahi bunu sürekli yaşam tarzınıza yansıtmayın. Fazla paranızı biriktirin ve kenara koyun. Bu sayede istediğinizden daha kısa sürede emekli olabilir, yapmayı istediğiniz şeylere daha çabuk kavuşabilirsiniz. Ne kadar az para ile yaşamaya alışırsanız o ölçüde özgürleşirsiniz. Bu söylediklerim anlamsız geliyor olmalı zira ticari kuruluşlar bizleri tüketim psikolojisine alıştırmak için yıllardır sistematik bir şekilde beyin yıkama (reklam) faaliyetlerini sürdürüyorlar. Müslüm Baba’nın sesinden “İhtiyacım Var” şarkılı reklamı ben hala hatırlıyorum. Nasıl bir gaza getirme anlatamam! Herkes güzel bir eve, şık bir arabaya, tatile, yeni elbiseye, yeni ev eşyalarına ihtiyaç duyar temalı bu reklam aslında anlatmak istediğim her şeyi çok da güzel özetliyor. Başkalarına bakıp, onlarda olanı arzulamanın sonu yok ki! Benim evim var, arabam da var. Eh çok şükür her sene tatil de yapabiliyorum. Ama, teknem yok, evim bahçeli değil, arabam Mercedes değil, marka ayakkabı ve çanta alamam, özel jetim de yok, dünyayı dolaşacak kadar param da… Pekiyi bunlara ihtiyacım var mı? Tabii ki yok. Bunlara sahip olmak ister miydim? Tabii ki isterdim ama imkan yok. Eeee ne olacak o zaman? Depresyona mı girmeliyim? Hayat çok kısa. Her anını tadını çıkartarak yaşamak lazım. Bunu borç içinde yüzerken yapamazsınız. Ben imkanlarım ölçüsünde para biriktirip, yatırım yapıyorum. Yaşım 45. Bundan sonra çok iyi gelir elde edebileceğim işler bulmama imkan olmadığı gibi artık sabah dokuz akşam altı çalışmak da istemiyorum.
Yapmam gereken çok basit: Mütevazı bir hayatı tercih edeceğim, ayağımı yorganıma göre uzatacağım. Gelirimi destekleyebilecek beceriler kazanacağım ve bu şekilde yaşamaktan keyif almaya bakacağım. Sizin planlarınız nedir?

Vergisiz Hayat Oh Ne Rahat!

Bugün sabah Internet'ten gazetelere göz gezdirirken HaberTürk'te Gereksiz İlk 10 Vergi haberine rastladım. İTO'nun yaptırdığı araştırmaya göre gereksiz ilk 10 vergi şöyleymiş:

1. Özel tüketim vergisi
2. Katma değer vergisi
3. Damga vergisi
4. Çevre ve temizlik vergisi
5. Gelir vergisi
6. Motorlu taşıtlar vergisi
7. Kurumlar vergisi
8. Emlak vergisi
9. Harçlar
10. Veraset ve intikal vergisi

Gelir Vergisi ve Kurumlar Vergisi'nin gereksiz olduğunu düşünen toplumu alnından öpüp tebrik ediyorum. Cahillikte sınır tanımadığı için. Evet bizde vergi çok, vergiden vergi alınması gibi salakça uygulamalar da var. Veraset ve İntikal Vergisinde de haksız durumlar olabiliyor, yeni düzenlemelere ihtiyaç var belki ama bu vergiler gereksiz ise, devlet neyle dönecek?

Temel problem dolaylı vergiler ve dolaysız vergiler konusunda hem milletin hem de devleti yönetenleri kafasının basmamasıdır. Hatta esas problem devletin adam gibi vergi toplayacak mekanizmaları kurmamasıdır (yandaşların canı yanacağı için işlerine gelmez ve bu saptama tüm hükümetler için geçerlidir). Uyanık tüccarlar ve iş adamları zaten kanundaki her boşluğu bulur ve bundan yararlanarak vergi kaçırır. Kanunda boşluk bırakanlar da bu gedikleri bir türlü tıkamayı beceremez veya becermek işlerine gelmez. Adam gibi vergi toplanamadığı için dolaylı vergiler hababam pompalanmakta ve adeta bir haraç mekanizması işletilmektedir. EkonomiTürk'te yayınlanan şu yazıları okumanızı öneririm:

Dolaylı Vergiler, Dolaysız Vergi Oranları ve Tarihsel Gelişim
Türkiye'de Ödenen Vergiler ve Vergi Türleri

Bu arada HaberTürk'ün yazısı ayrıca şamata ögeler içeriyor. Eğlenmek için bile okumaya değer.