Okur Sorusu: Büyük Şirket mi, küçük şirket mi?

Bir okurum şöyle bir mesaj bırakmış: ".............Eğer mümkünse küçük şirket büyük şirkette çalışmak arasındaki farkı ve sizin tavsiyenizi öğrenmek istiyorum? Şu anda küçük bir şirkette çalışıyorum ve ortalama bir şirketin tüm işleriyle ilgileniyorum. Şu kriz ortamında ne kadar mümkün bilmem ama büyük şirkette bir konuda uzmanlaşsam mı diye düşünmeden edemiyorum? Merakla tavsiyelerinizi bekliyorum..."

Bence bu konu kişiliğiniz ve yaşam seçimlerinizle çok yakından ilgilidir. Küçük bir şirkette birçok iş yaparsınız. Böylece daha çok deneyim kazanırsınız ama sizin kariyer gelişiminiz de bu küçük şirketin büyüme potansiyeline bağlı olur. Küçük şirket bir patron şirketi ise, burada uzun kalınmasını fazla tavsiye etmem. Kendi deneyimlerime göre patron şirketleri kişinin gelişmesini engeller.

Zira genellikle patronlar yabancıların "old-school" dediği tarzda adamlardır. Değişmeye direnirler, fazla mesai ücreti vermeye yanaşmazlar ama sizi en az 10 saat çalıştırmak isterler, kendilerine karşı çıkılmasından hoşlanmazlar, kurumsallaşmak akıllarına bile gelmez vs. vs.

Bazen küçük şirket yabancı bir şirket de olabilir. Örneğin bir arkadaşım ufacık bir şirkette finansal konularla ilgili olarak tek başına yıllardır çalışıyor. Çok iyi ücret alıyor, sabahları 9:30-10:00 gibi işe gidip akşam da 17:00 gibi çıkıyor. İşi olduğunda eve getirip çalışıyor.

Büyük şirketler uzaktan cazip görünüyor ama içlerine girince onların da sandığınız kadar kurumsal olmadıklarını görüyorsunuz. Bir keresinde Türk Bankacılık Sektörü duayenlerinden biri ile sohbet olanağım olmuştu. O da bana Türkiye'deki tek gerçek anlamda kurumsal işyerinin İş Bankası olduğunu söylemişti. Hiçbir holdingin, hiçbir büyük bankanın yeteri kadar kurumsal olmadığını anlatmıştı.

Büyük bir şirkete girip, uzmanlaşmak isterseniz, uzmanlaşacağınız konuyu iyi seçmelisiniz. Yoksa bu uzmanlaşma size çok pahalıya mal olabilir. Körelip, gidersiniz. Şimdi gençlerin önünde istediklerinden çok daha uzun bir çalışma hayatı var. O nedenle kariyerinizi bir proje gibi ele almalısınız. Amaçlarınızı, eğitiminizi, değişen koşullarla değiştirmek zorunda olduğunuz şeyleri mantığınızı ön planda tutarak değerlendirmelisiniz. Kaynaklarınız (deneyiminiz, eğitiminiz) neler? Seçtiğiniz dalda ileride neler yapabilirsiniz? Eğitmenlik veya danışmanlığa kayabileceğiniz bir konunuz var mı? Seçtiğiniz dala 15 yıl harcamış kişiler şu anda ne yapıyorlar? Bu dalda rekabet bugün ne durumda, 15 yıl sonra ne durumda olabilir? Yaptığınız iş "outsource" edilebilir (dış kaynak kullanımı) veya "off-shore" yaptırılabilir (başka bir memlekette) bir iş midir? Uzun vadeli düşünmelisiniz.

Öte yandan büyük bir şirkette çalışmanın avantajları da vardır. Örneğin, bazen başka konularda fırsatlar çıkabilir. Proje Yönetimi konusunda birkaç yıl çalışmış biri Satış Bölümü'ne geçebilir ya da tam tersi olabilir.

Benim tavsiyem her çalıştığınız konuda maksimum deneyimi elde etmeye çalışmak, iyi bir çalışan olarak repütasyon edinmek ve uzun vadeli düşünmektir. Kriz ortamında yeni bir iş bulmak elbette eskiye kıyasla daha zor olacaktır. Öte yandan, bazen yeniden yapılanma vs. gibi nedenlerle kriz ortamlarından fırsatların çıkması da mümkündür. Gerçek bir profesyonel özgeçmişi her zaman güncel ve gönderilmeye hazır olan, ve sıklıkla iş fırsatlarını araştıran kişidir.

Fedakarca çalışmak, saçını süpürge etmek, kendini şirkete adamış olmak gibi hamaset yapanlara çok gülerim. Günü geldiğinde ne yöneticiniz, ne de patronunuz gözünüzün yaşına bakmaz. Sonuçta eğer bir manav olsaydınız, mahalleye fedakarca hizmet etmek uğruna malları bedavaya dağıtır mıydınız? Dağıtırsanız iflas edersiniz. Bir çalışan olarak sizin de sattığınız bir mal yok ama zamanınız var, hayat enerjiniz var. Sonuçta sattığınız zaman ve efor karşılığında en iyi getiriyi sağlamalısınız. Size birşey katmayan, ailenizle geçirebileceğiniz zamandan acımasızca çalan, sağlığınızı bozan bir işe katlanmamalı, kendinize alternatif yaratmaya çalışmalısınız. Eğer kansere çare aramıyorsanız ya da dünya barışı için çabalamıyorsanız yani çalışmanızın ulvi ve insanlığa katkı yapacak bir amacı yoksa, saçınızı süpürge etmenize de gerek yoktur.

Yeni Mezun Olacaklara...

Eski yazılardan bu ikisi yeni mezun olup da iş hayatına atılacaklara faydalı olur diye düşündüm.

Buyrunuz:

Yeni Mezun Bir Çalışan Olsaydım 1

Yeni Mezun Bir Çalışan Olsaydım 2

İş Hayatına Yeni Atılacaklara - II -

Üniversiteden mezun oldunuz ve bir iş buldunuz. Zaman içinde bölümünüzdeki iş arkadaşlarınızı ve yöneticinizi tanımaya başlayacaksınız. Temel olarak bölümünüzde şu tiplerin bir kombinasyonuna rastlarsınız:

1. Kifayetsiz Muhteris (Genç arkadaşlar için yetersiz ama hırslı kişi diye çevirelim)
2. İyiniyetli ve Çalışkan
3. Saf ve Ezik
4. Hırslı ve Zeki

Kifayetsiz Muhteris'ten uzak durun. Bunların sürekli şikayet etmeleri ve herşeyi eleştirmeleri bulaşıcı ve sinir bozucudur. Patronun Yalakası (ifade için özür dilerim) genellikle bunlardan çıkar. Bu tipler genellikle kendilerine yandaş ararlar ve yapışkandırlar. Vebadan kaçar gibi bunlardan kaçın. Benim açıdan en gıcık çalışan tipi daha evvel anlattığım gibi budur.

Hırslı ve Zeki olanın sizi kullanmaya kalkması çok muhtemeldir. Bu kişiye karşı temkinli olmakta fayda vardır. Özellikle sizin kendisiyle rekabet edebileceğinizi hissederse, sizi yakınında ve kontrol altında tutmaya çalışacaktır. Sizinle yakın dost gibi algılansa da farklı ortamlarda kendinin üstünlüğüne vurgu yapmaya özen gösterecektir.

Diğer iki tip ise size işi öğretmeye de, iyi iş arkadaşı olmaya da uygundurlar.

Bölümünüzde kıyasıya bir rekabet yaşanıyorsa ve yöneticiniz de bunu körüklüyorsa, akıntıya kapılmadan öğrenebileceğinizin azamisini öğrenmeye bakın. Böyle bir yerde yükselmeye, terfi etmeye çalışmak beyhudedir. Edindiğiniz tecrübeyi başka bir bölüm ya da şirkette kullanabilirsiniz. Akıllı bir yönetici rekabeti değil takımdaşlığı destekler. Uyumlu ve iyi bir takım kurmak ve onlarla çalışmak kendi başarısının garantisidir. Fakat, tüm yöneticiler bu yolu seçmezler; bu da onların kompleksleri ve zaafları ile ilgilidir.

Şimdiki gençlerin en büyük sorunu rekabet olayına fazla erken girmeye kalkmalarıdır. Biz (ben ve birkaç yönetici arkadaşım) buna "Süratle Genel Müdür Olma Sendromu" deriz. Çok iyi bir okuldan çok iyi bir derece ile mezun olmanız temel olarak hiçbirşey ifade etmez. Önemli olan şirkete değer katmanızdır. Bu da ancak çalışmak ve verilen işi hakkıyla ve düzgün yapmakla mümkündür. Öncelikle iyi bir takım oyuncusu olduğunuzu kanıtlamalısınız. Yeni mezun gençlerden bazılarının önemli sorunlarından biri de kendilerini çok zeki bulmalarıdır. Bu konuda hayal kırıklığına uğramaları kaçınılmaz.

Üstelik 60-65 yaşından evvel emekli olamayacağınızı biliyorsunuz. 30 yaşında Genel Müdür Yardımcısı oldunuz diyelim, sonraki 35 yıl ne yapacaksınız? Yukarı çıktıkça, seçenekler azalacak ve kendinizi tuzağa düşmüş hissedeceksiniz, iş ve özel hayat dengeniz de şaşacak. Bunları da düşünerek hareket etmenizi öneririm.

İş hayatınızın ilk 2-3 senesinde rekabet ile hiç işiniz olmamalı. Ancak çalıştığınız şirkette iyi, nazik ve çalışkan birisi olduğunuza dair bir repütasyon edinmelisiniz.

Diyelim ki, işe başladığınız bölümde büyük bir çekişme ve huzursuzluk yaşanıyor. İnsanlar kamplara ayrılmış ve birbirlerinden hoşlanmadıklarını açıkça belli ediyorlar. Bu durumda hangi tarafı tutacaksınız? Yanıt basit: Hiçbirini... Çaylak olmanın avantajını kullanıp, herkese eşit mesafede durmalısınız. Dedikodu çarkına asla kapılmayın. Zaman içinde bölümdeki sağlam kişilikleri ayırıp, onlarla yakınlaşırsınız elbet ama en başta muhakkak nötr kalın. Unutmayın yegane hedefiniz bölümde yapılan tüm işleri hakkıyla öğrenmek. İnsanlar sizi taraf olmaya zorlayabilir. Bu tür bir durumda kalırsanız, bu durumdan hoşlanmadığınızı açıkça ifade edin ve eğer fikrinizi muhakkak söylemeniz gerekiyorsa duygusal davranmayın, objektif olun. Birileri bozulsa da doğrudan yana olmak her zaman iyidir.

İşyerindeki sosyal ortamınız sadece çalıştığınız bölüm ile sınırlı değildir. Girişken olun ve diğer bölümlerle de iyi ilişkiler kurmaya ve arkadaş edinmeye bakın. Huzursuz bir bölümde taraf seçmek zorunda kalmaktansa, başka bölümlerden arkadaşlar edinip, onlarla sosyalleşmekte fayda vardır. Hem iş hayatınız ille de başladığınız bölümde sürecek değil. Etrafta çeşitli fırsatlar olabilir ve siz iş ortamında ne kadar çok arkadaş edinirseniz, o kadar bu fırsatlardan haberdar olabilirsiniz. Üstelik işin bütününü anlamak, şirketin iş yapış şeklini kavramak sizin lehinizedir.

İş Hayatına Yeni Atılacaklara - I -

Bir önceki yazıma sevgili Eko-Mühendis bir yorum bırakmış. O yorumdan yola çıkarak iş hayatına yeni atılacaklarla kendi fikirlerimi paylaşayım dedim.

Öncelikle şirketteki çaycı, odacı, temizlikçi gibi kişilerle iyi ilişkiler kurun, isimlerini öğrenin. Her zaman onlara karşı nazik ve güleryüzlü olun. Hatırlarını sormayı, işinizi gördüklerinde teşekkür etmeyi asla unutmayın, onlara emir verir gibi konuşmayın ve üstten bakmayın. Bu kişiler üzerinde bırakacağınız intiba kısa sürede tüm şirkete yayılacaktır.

Yöneticiniz ile ölçülü bir mesafede olmaya gayret edin. Bu mesafe sizin için değil onlar için konulması gereken bir mesafedir. Samimiyetin verdiği taşkınlıkla, herkesin içinde size ters laf etmelerini bu şekilde engellersiniz. İşteki ilk gününüzde yöneticinizle karşılıklı oturun ve onun çalışanlarda nasıl özellikler aradığını açıkça sorun. Siz de kendisine kendi taleplerinizi söyleyin. Örneğin, sizden iş istenirken en azından siz kendisine ve tarzına alışana kadar ilk birkaç ay, işin güzel tariflenmesini, beklenenlerin tam olarak ortaya konmasını, size yapılacak eleştirinin de mümkün mertebe başbaşayken yapılmasını istediğinizi pekala söyleyebilirsiniz.

İş arkadaşlarınızla bir süre mesafeli kalın ama bu süre zarfında onlara da kibar, güleryüzlü ve nazik davranın. Zaman içinde daha kafa dengi kimler var zaten ortaya çıkacaktır. Sizin işiniz yoksa ama iş arkadaşlarınızdan biri çok yoğunsa, içtenlikle yardım teklif edin. Sizden daha evvel işe girmiş kişilere, onların deneyimine saygınız olduğunu ve kendilerinden çok şey öğrenmeyi umduğunuzu söyleyebilir, hissettirebilirsiniz. İlk işine yeni başlayan biri rekabetten evvel işiyle ilgili öğrenebileceği her detayı öğrenmeye çalışmalıdır. Ukala bir yeni yetme olmaktan ziyade hevesli bir çaylak olmak daha iyidir.

Size verilen işi kendinizi vererek yapın. Yöneticinize gönderdiğiniz soft copy bir dosya sadece doğru bilgileri içermekle kalmamalı, görsel olarak da düzgün ve çıktı ayarları yapılmış olmalıdır. Böylece yöneticiniz çıktı almak istediğinde, doğrudan vakit kaybetmeden bu işi bitirebilir. Önemsiz bir detay gibi görünse de bu tür ufak şeyler size puan kazandırır. Yazdığınız yazılarda imla kurallarına dikkat edin ve yazım hataları yapmayın. Yaptığınız işe emek verdiğiniz, baştan savmadığınız anlaşılır olmalı. Zaman içinde işle ilgili deneyim kazandıkça, uygun gördüğünüz ekstra bilgileri veya yorumları da ayrıca ekleyebilir, sizden beklenenden daha fazlasını vermeye hazır ve hevesli olduğunuzu gösterebilirsiniz. Size yapılan uyarıları mutlaka gözönüne alın. Aynı hatayı tekrar etmemeye bakın.

Bir kişinin görüntüsü ve kişisel bakımına gösterdiği özen de fevkalade önemlidir. Ütülü ve temiz kıyafetler, temiz saçlar, dişler ve tırnaklar... Bazı okurlar "yuh artık, bu zamanda bunları kim bilmez?" diye düşünebilir ama inanın bana işyerimde ter kokan genel müdür yardımcısı da gördüm, yeteri kadar sık yıkanmadığı, muhtemelen her gün çamaşır değiştirmediği, deodorant kullanmadığı için iş arkadaşlarının arkasından konuştuğu leş gibi kokan kişiler de...
Koku konusu temizlikle ilgiliyse çözmesi gayet kolay ama hormonal bir sorun nedeniyle de olabilir. O zaman da bunun çaresi ilgili doktora görünmekle bulunabilir. Ama bana sorarsanız yurdum insanı %99 oranında kişisel bakımına ihtimam göstermemektedir. Su, sabun ve deodorant üçlüsü her sabah görüştüğünüz en yakın dostlarınız olmalıdır.

İş ortamında rekabet ve iş arkadaşları arasında çekişme ile başetme konusuna bir sonraki yazıda değineceğim. Bu arada bu konulara okurlardan da yorumlar gelirse sevinirim.

En gıcık çalışan tipi...

20 yıllık iş hayatımın bir bölümünde yöneticilik yaptım ve gıcık çalışan tipini şöyle tanımlarım:

1. Temel olarak mutsuz bir karakterdir.
2. Başkasına verilen görevi daha cazip bulur. Başkalarının başarısını, iyi çalışmalarına değil, onlara verilen görevlere bağlar.
3. Yetersiz olduğu konuların farkında değildir. (Mesela uluslararası firmada İngilizce bilmeden müdür olmayı düşler).
4. Sıklıkla işe geç gelir ve erken çıkmak için de bahane üretir.
5. Diğer bölümlerin de aynı şirket için çalıştığını düşünmez, onlarla rekabet etmeye çabalar. Derdi başkalarının açığını yakalayıp, gol atmaktır ama kendisine gol atılmasını etik dışı olarak niteler.
6. İşleri yapmaktan ziyade savuşturma eğilimindedir.
7. İnsiyatif kullanmaktan özenle kaçınır ve "şöyle yapmayı düşündüm ne dersin?" şeklinde fikir sormaktansa, kolaya kaçıp doğrudan "ne yapayım?" diye sorar. Ama yine de bir gün müdür olacağını hayal eder.
8. Daima bölüm arkadaşlarını kıskanır ve huzursuzluk çıkartmaktan kaçınmaz. Yöneticisine durmadan başkalarını şikayet eder.
9. Dedikoducudur. İş arkadaşlarının özel hayatları da ilgi alanları arasındadır.
10. Eskaza yapmayı başardığı işleri övünç vesilesi yapar, durmadan böbürlenir.

Sabırlı biri değilseniz bu kişileri yönetmek gerçek bir işkencedir. Bölümde huzuru korumaya çalışmak diğer çalışanlara kötü huyların bulaşmasını önlemek için hayli maharetli olmalısınız.

Ivır zıvır, incik boncuk...

Sizin de evinizde her dolapta ve çekmecede ıvır zıvırlar, atmaya kıyamadığınız ya da fırsat bulup da atamadığınız lüzumlu lüzumsuz tuhaf şeyler var mı? Ya da banyoda dibinde azıcık kalmış şampuanlar, saç kremleri, losyon ve sabunlar? Kilerinizde tam bir yemek yapmaya yetmeyecek kadar kalmış pirinç, bulgur, bakliyat?

Evde esaslı bir bahar temizliği gerekiyor...

Benim ev işleriyle ilgili aksiyon alabilmem için genellikle şu dört aşamadan geçmem gerekiyor:

1. Aşama: Evdeki düzensizlik ve karmaşayı fark etme ve uzunca bir süre umursamama.
2. Aşama: Düzensizliğin iyice rahatsızlık vermeye başlaması ama işin gözde büyümesi.
3.Aşama: Oflaya puflaya hiç olmazsa birini bitirme amacıyla mutfak ya da banyodan başlama ve iyiniyetle az kalmış şeyleri tüketmeye çalışma. Sarfedilen minimum efora rağmen gurur duyma.
4. Aşama: Annemin ziyarete gelmesi ve bitmez tükenmez enerjisiyle beni zorla işe dahil etmesi ve bir çırpıda tüm işlerin halledilmesi.

Bu hafta anneme gidiyorum, dönüşte büyük ihtimalle benimle Istanbul'a gelir. Bu yılın 4. Aşaması yakındır yani...

Yükselme ve Daha Çok Kazanma Rehberi

Eğer ağzında gümüş kaşıkla doğanlardan değilseniz, başınızı sokacak bir yuvanızın, karnınızı doyuracak yemeğinizin olması için çalışmak zorundasınız demektir.

Tabii, her yeni çıkan elektronik oyuncağa sahip olmak, her mevsim gardrop yenilemek, müstakil evde oturmak ve her daim son model otomobiller kullanmak istiyorsanız daha da çok çalışmalısınız.

Hatta belki daha da ileri gidip ruhunuzu insafsız bir patrona satmalı, yükselmek ve daha fazla kazanmak uğruna rakiplerinizi acımasızce elimine etmek için üçkağıtçı, riyakar bir kişilik haline gelmelisiniz. Çalışkan insanları ezmeli, onların başarılı eylemlerini kendinize mal etmenin bir yolunu bulmalısınız. Çalışıyor gözükmenin en iyi yöntemlerinden biri de gerekli gereksiz uzun saatler ofiste kalmaktır. Becerebiliyorsanız, herkesten önce gelin ve kalabalıkça bir gruba mail atın ki, herkes sizin ne kadar erken ofiste olduğunuzu görsün. Sonra bir de geç vakit çıkmadan evvel mail atın. Maili attığınız grubun içinde üstünüzün, onun üstünün ve hatta mümkünse bizzat patronun olmasına dikkat edin. Böylece ertesi gün "Size dün gece 00:15'te bir mail atmıştım. Benim için önemli bir konu..." filan diye telefon açarak, ne kadar fedakar bir çalışan olduğunuzu ilgili kişilerin gözüne iyice sokabilirsiniz.

Maaş ayarlamaları öncesi hem kendiniz uzun saatler ofiste kalın hem de ekibinizi buna mecbur edin. Yapacak iş yoksa, bütçe yapsınlar, dosyaları düzenlesinler, bir şekilde meşgul gözüksünler. Lüzumsuz bir iş verip onları meşgul edemiyorsanız yuh olsun size, o zaman unutun yükselmeyi zaten!

Her fırsatta nasıl fedakarlıkla çalıştığınızdan bahsedin. Karşılığını beklediğinizi çaktırmayacak şekilde kendinizi övün. Genellikle etrafınızda bunu yutacak enayiler olacaktır. Sizinle eş konumdakilere bol bol pislik atın, yaptıklarını eleştirin ve siz olsanız onların işlerini nasıl yapardınız, ilgili ilgisiz herkese anlatın. Bu arada ailenizin ihmal edilmesi tabii ki kaçınılmaz. Eh ne yapalım? Eşinizin lüks mücevherlere sahip olması, çocuklarınızın havalı özel okullarda okuyabilmeleri ve marka giymeleri buna bağlıysa, ailece fedakarlık yapıp bu bedeli ödeyeceksiniz.

Yükselmenizin önündeki en önemli engel üstünüzdür. Sistematik bir şekilde kendisini aptal yerine düşürmesi için çalışmalısınız. Kendisine hazırladığınız ıvır zıvır detaylı raporlarda mutlaka can alıcı eksikler olmalı. Eğer akıllı ve çalışkan biri değilse ki, memlekette yükselenlerin çoğu nitelikleri ve yetenekleri ile değil, ilişkileri vasıtasıyla yükselmiştir, o detayları istemeyi akletmeyecektir. Böylece raporla ilgili toplantı esnasında kendinizi öne çıkartma ve üstünüzü budala yerine koymak için eşsiz fırsatlar yaratabilirsiniz.

Yeteri kadar sabırlı biriyseniz, bu emeklerin karşılığını mutlaka görürsünüz. Astlarınızın ya da sizinle aynı seviyede çalışanların sizi bir pislik olarak görmelerinin bir önemi yoktur. Siz yükseldiğinizde bunun hesabını nasılsa sorarsınız...