Butce 2: Ozel Saglik Sigortasi

3 gunluk Ankara seyahati sonrasi, bloguma ilgi gostermeye nihayet vakit buluyorum.

Butcemde yer vermem gereken konulardan biri Ozel Saglik Sigortasi. Bunu ilk kez bireysel olarak yaptirdim. Daha once calistigim sirketler bunu karsiliyordu fakat o donemde isten ayrilmistim ve henuz yeni bir isim yoktu ancak, ara verirsem omur boyu yenileme garantimi yitirecegimden cekindim ve tabii ayrica sigortasiz olmak da iyi birsey degil. Ustelik su anki isimde Saglik Sigortasi yok, dolayisiyle iyiki de yaptirmisim.

Bundan onceki sirketimin anlasmali oldugu sigorta sirketi bana gore en kotu sirketlerden biriydi ve tansiyon hastasi oldugum icin kalple ilgili tum hastaliklari kapsam disi birakmisti. Buna fena icerlemistim ancak, ugrasacak firsat bulamamistim. Fakat, sigorta yaptirmam gerektiginde bu konuda birseyler yapmaya karar verdim ve bircok firmadan teklif istedim. Iclerinden uygun olan firmaya kalp hastaligi muafiyetimin kaldirilmasi icin ne gerektigini sordum. Eger eforlu elektro testini gecersem, muafiyeti kaldirabileceklerini soylediler. Ben de teste girdim ve muafiyeti kaldirttim. Bunun uzerine eski sigorta sirketim de aniden bana muafiyetleri kaldirma opsiyonu onerdi ama 2,000 YTL ilave prim odemem kaydiyla. Cok zekice, oyle degil mi? Ustelik de yalan oldugunu bile bile baska sirkete gecersem omur boyu yenileme hakkimin yanacagini soylediler. Oysa omur boyu yenileme hakki firmadan firmaya aktarilabiliyor.

Sigorta sirketlerine karsi cok dikkatli olmak lazim. Sizi aceleye getirmelerine asla razi olmayin. Mutlaka alternatifleri inceleyin, dokumanlari cok dikkatle okuyun ve akliniza takilan herseyi sorun. Muphem yanitlari kabullenmeyin. Gerekiyorsa aciklamalari yazili isteyin. Ben birkac konuda aldigim yanita guvenemedigim icin tamamen ilgisiz bir sigorta sirketini arayip, sorularimi onlara da sormustum. Ustelik bana yanit veren kisiye neden onlari aradigimi acikladigim halde sagolsun beni basindan savmadi ve de uzun uzun ipuclari verdi.

Bu konudaki en kritik konu sececeginiz paketin size uygun olmasi, sigortaciniza degil. Ben kendi secimimi yaparken benim icin gercek riskin yatarak tedavi olduguna karar vermistim. Siradan muayenelerin limitli olmasini tercih etmistim zira, cok fazla doktora gitmeye gereksinim duymuyorum. Ayrica, bu sigortayi yaptirdigimda daha once de belirttigim gibi calismadigim bir donemdeydim ve bunun ne kadar surecegini tahmin edemiyordum. Onumuzdeki Ocak'ta yenileme yaparken, paket secimimi yeniden gozden gecirecegim.

Bu konuda daha cok bilgisi olanlar varsa ve de paylasirlarsa cok sevinirim.

Hurriyet'ten BORSA'ya uzun vadeli yatirimla ilgili haber

Tesadufe bakin! Hurriyet'te bugun yayinlanan bir haber!

BORSA

Bugun Ekonomix Borsada Yatirim (Ikinci Bolum) diye bir yazi yayinlamis. Elimdeki hisse senetlerini saymis alis fiyatlarimi da aciklayacagimi soylemistim. Bugun kontrol ettim durum su:

AKBNK 4,94
DENIZ 13,43
GARAN 6,31
HALKB 7,12
ISCTR 6,31
YKBNK 2,94
Rakamlar Ortalama Alis fiyatlaridir.
Sanirim Akbank'lari satmak gerek ama borsadan alim yaparken kendime bir soz vermistim: 2010 yilina kadar her borsa cok dustu, herkes perisan falan dendigi donemde azar azar senet alacagim ama 2015'ten evvel satis yapmayacagim.

Ekonomix yazisinin bir yerinde de "Bence kucuk yatirimciyi takip ederek piyasanin dip ve tepe noktalarini kaba da olsa tahmin edebiliriz (alin doktora tez konusu size)." demis. Bu konuda cok hakli. Eski calistigim sirketlerden birinde borsada zengin olma hayaliyle yasayan bir arkadasimiz vardi. Iki senede falan yaklasik bir ev parasi kaybetti. Ustelik gunun yarisini borsayi takip ederek ve "tuyo" alarak geciriyordu. Bir ara aramizda "....'i takip edelim, o ne yapiyorsa tersini yapalim, kesin koseyi doneriz" diye dalga geciyorduk.


Cok eskiden Amerika'da borsadan milyonlar kazanmis birisiyle yapilmis bir roportaj okumustum. Kim oldugunu hatirlamiyorum ama soyle demis:"10 yil elinizde tutmayacaginiz bir hisse senedine, 10 dk. icin dahi yatirim yapmayin". Bir de "bu isin sirri ne?" diye soranlara "dusukken al, yuksekken sat kural bu iste" demis. Bizim kucuk yatirimcimiz belki de borsaya koymamasi gereken, kendisine kisa vadede lazim olacak para ile "borsada oynadigi" icin, her degisimden asiri derecede etkileniyor ve panige kapiliyor.

Butce 1: Duzenli Giderler icin Ipuclari

Devletler butce yapiyor, şirketler butce yapiyor, vakiflar ve belediyeler butce yapiyor da bireyler butce yapiyor mu? Bu konuda biraz Internet'i karistirdim ama Turkce sitelerde pek birsey bulamadim daha cok butce yazilimlari ile ilgili yazilimlara rastladim. Takip ettigim Amerikan Blog Sitelerinde bazi insanlar Quicken diye bir yazilimdan bahsediyorlar. Vergilerini de bununla takip ettiklerini saniyorum. Bizde ucretli calisanin vergisi otomatik kesildigi icin cok kapsamli bir yazilima gerek yok. MS Excel bana yetiyor.


Aylik butcemin en ust kisminda sunlar var:

Telefon
Cep Telefonu
ADSL
Elektrik
Su
Dogalgaz (Mutfak)
Dogalgaz (Apartman)
Digiturk
Aidat


Oncelikle bireyin oturup her ay dogrudan giderlerini hesaplamasinda ve bu giderlerden tasarruf edip edemeyecegine bakmasinda fayda var. Elektrik, Su ve Dogalgaz giderleri kolayca kontrol altina alinabilir ve mumkun mertebe azaltilabilir. Sari isik veren tasarruflu ampullere kisa surede alistim. Evde en uzun yanan birkac ampulu bu tasarruflu ampullerle degistirdim. (Evet bunlar normal ampulden cok daha pahalilar ama omurleri de cok uzun). Bazi dostlarim bunu duysa gulebilir. Saniyorum ayda 10-15 lira arasi bir tasarrufum var ama esas hesap kisin ortaya cikacak. Bana gore gereksiz sekilde harcanan, havaya savrulan 5 lira, keyfim icin planlayarak harcadigim 5,000 lira'dan daha pahali. Gereksiz harcamalari ne kadar kisarsam, keyif icin harcayacak para o kadar cogalir. Ayrica kuresel isinma konusunda da bu tasarruflu ampuller daha doga dostu olmalari sebebiyle oneriliyor.


Bu ayki su faturam her zamankinin iki kati geldi, cok sasirdim zira, normalde dus alirken veya dis fircalarken kapamadigim suyu kapatmaya, kesintiler olmasin diye karinca kararinca bireysel olarak susuzluk sorununa destek olmaya calismistim. Bunu unutmadan sorgulamam lazim. Belki suya zam gelmistir. Bizde yonetim su saatlerini okuyup, fatura ediyor. ISKI ile dogrudan bir iliski yok.


Dogalgaz konusunda ise yapacak cok sey yok benim acimdan. Zira merkezi sistemle isiniyoruz ve maalesef herkes kisin evde sortla dolasmak istedigi icin anormal derecede sicak oluyor. Yatak odamdaki ve salondaki kaloriferi genellikle kapali tutuyorum yoksa evde durmaya imkan yok. Bu konuda en sansli olanlar kombi ile isinanlar. Eger dairenin isi yalitimi da iyi yapilmissa, Dogalgaz faturasini kontrol altinda tutmak cok da zor olmayacaktir.


Telefon giderlerim mantikli seviyede. Zaman zaman GSM operatorumun tarife seceneklerine bakip, kendim icin dogru tarifede miyim, kontrol ediyorum. Faturali hat sahibiyim ama bu numarayi herkes biliyor o nedenle kontorlu hatta gecemem. Su sira benim icin mantikli olan 240 dk. konusma paketi satin almak.


Digiturk'un Sinema Paketi uyesiyim. Her yil biraz zam yapiyorlar. Ben de her yil arayip, 1 sene sureyle paketimi degistirmeyecegimi garanti edersem, indirim verip vermediklerini soruyorum. Su ana kadar hep olumlu yanit aldim ve indirim verdiler. Bunu nereden mi akil ettim? Ilk yil kendileri arayip bu konudan bahsetmislerdi. Sonraki yillarda buna dayanarak ben aramaya basladim. Amerika'da bir muddet yasamis olmak bana bu yetenekleri kazandirdi iste:))


ADSL paketim de limitli en ucuz paket. Film ya da muzik indirmek gibi adetlerim yok, bu paket bana yetiyor.


Tum bu giderlerimin yaklasik ne kadar oldugunu biliyorum. Siz bu sabit harcamalarinizin ne kadar oldugunu biliyor musunuz?

Tasarruf Anketi

Sag tarafta basit bir anket goreceksiniz. Belki katilmak istersiniz.

Tasarruf uzerine Milliyet Gazetesinden

Bugun Milliyet Gazetesi de tasarruf ustune ipuclari vermis. Birkacina katilmasam da derli toplu bir liste.

Seviyeli Birliktelik: Kredi Kartlarim ve Ben

Magazin programlarinda yeni "aski" hakkinda soru sorulan unluler hemen "seviyeli bir birlikteligimiz" var diyorlar. 10-15 gun suren iliskiler ne kadar seviyeli olabiliyor bilemem ama hersey gibi seviye de goreceli bir kavram. O nedenle cumlenin hatali olmadigini da dusunebiliriz.


Ilk kredi kartima 1990 yilinda yurtdisinda sahip oldum. O gunden beri belki 3 ya da 4 kez faize dusmuslugum oldu. Calismadigim donemde ve rahatsizlandigim bir donemde ama bunlar cok uzun surmedi. En fazla 2 ya da 3 ayin sonunda borcumu temizledim. 1998'den beri de hic faize dusmedim. Bana gore kredi kartlarimla seviyeli bir birlikteligim var. Nasil mi?


Sadece 2 adet kredi kartim var. Aslinda tek kart da yeterli olurdu ama bozulma veya kaybolma durumunda ayazda kalmamak lazim diye iki kart tasiyorum. Prensip olarak ben basvurmadan bana gonderilen tum kartlari red ederim, teslim almam. Kartlarimin birinde biriken puanlarim Bireysel Emeklilik Sistemine aktariliyor. Diger kartimda biriken puanlarin tamamini yaklasik 18 ayda veya 2 senede bir yaptigim yurtdisi tatillere ucak bileti almak icin kullaniyorum. Son 4 Amerika seyahatimde ucak biletine para vermedim.


Temelde tum alisverislerimi kart ile yapar, harcamalarimi gunluk olarak Internet bankaciligindan takip ederim. Nakit para tasimayi sevmiyorum. Cogunlukla cebimde 50 YTL'den fazla para bulunmuyor. Aylik butcemin disina cikmamaya dikkat ederim. Butcemi nasil yaptigimi ve neleri takip ettigimi baska bir yazida anlatacagim.

Kontrol sizde olduktan sonra kredi karti ocu degil. Bankalar yaptiklari promosyonlarla tuketimi tesvik ediyorlar ve bazen de cok cazip secenekler sunuyorlar. Gecen yil yilbasina yakin bir zamanda bir banka 250 YT'lik alisverise 25 YTL ya da 500 YTLlik alisverise 50 YTL gibi bir kampanya yapiyordu ve bir arkadasim da bu rakamlari tutturabilmek icin kendini alisverise vurmustu. Hatta bana da bu promosyonun reklamini yapmayi ihmal etmedi. "Iyi ama benim bu kadar kisa surede o parayi harcamami gerektiren bir ihtiyacim yok ki" dedigimde, "Oyle deme, mutlaka alacak birseyler vardir. %10 tasarrufu niye kucumsuyorsun?" dedi. Hala gereksiz para harcayarak yuzde 10 nasil tasarruf edebilecegimi dusunuyorum, henuz bulamadim.
Onemli bir konu da bankanizin zirt pirt kredi kartinizin limitini yukseltmesine engel olmak hatta limitinizi istediginiz seviyede tutmak icin gerekiyorsa, en basta size verilen limiti bile dusurtmek. Eger kendinizi tutmakta zorlaniyorsaniz, dusuk limitli bir kartla, anlik bir heyecan durumunda butcenizi asamazsiniz.

Derin bir nefes alin ve soyle deyin: Kredi kartlarimi ben yonetirim, onlar beni yonetemez! ve eger 2'den fazla kredi kartiniz varsa, tez zamanda bunlarin sayisini nasil dusureceginizin ve hangi kartlari iptal edip, hangilerini tutacaginizin planini yapin.