Ticari hale getirilmis, somurulmekte olan ozel gunler, tatiller...(1)

Dogumgunlerinde, bayramlarda, yilbaslarinda aile bireylerinin biraraya gelmesi, hosca vakit gecirmesi ne kadar guzelse, bu ozel zamanlarin sinsi tuccarlar sayesinde birer para harcama cilginligi haline getirilmesi de o kadar fena...

Aldigim hediyenin maddi degeri mi karsimdakini ne kadar onemsedigimi gosteriyor yani? Daha neler!

Eskiden bu kadar alisveris tutkusu yoktu, zaten alacak cok fazla sey de yoktu, muhtemelen para da yoktu. Bayramdan evvel yeni bir ayakkabi ve yeni bir kiyafet alinmasi genellikle, sokakta her gun giydigimiz ayakkabinin iskartaya cikartilmasi, bir onceki bayramda alinanin gundeye vurulmasi, yeni alinanin da yenisi gelene kadar korunmasi demekti.

Oysa Amerikalilar sayesinde ve de bizi "Kucuk Amerika" yapma heveslisi politikacilar sayesinde biz de tuketen, bundan 30 yil evvel oldugunu bile bilmedigimiz gunler kutlayan bir topluma donustuk. Ben cocukken Anneler Gunu ve Babalar Gunu vardi ama mesela Sevgililer Gunu yoktu.20'li yaslarimda Amerika'ya ilk gittigimde boyle bir gun oldugunu ogrenmistim, donuste bir de baktim ki, bizim memlekette de kutlaniyor.

Sevdiklerime surpriz yapmayi, hediye almayi severim. Bunun icin kafa da yorarim, aldigim hediyenin hem beni ifade etmesi, hem de hediyeyi alacagim kisi icin cok anlamli olmasi benim icin onemlidir. Fakat, birilerine hediye almaya kendimi mecbur hissetmek kadar kotusu olamaz. Takip ettigim yabanci blog sitelerinde yaklasan Noel ile ilgili bircok farkli gorus izliyorum. Kimi cok dar butcesiyle ne hediye alacagini veya yapacagini kara kara dusunuyor, kimisi cok genis ailesine hediye almanin guclugunden bahsediyor, kimisi de hediye bekleyenlerin taleplerinin pahaliligindan dem vuruyor.

Bir yilbasini Amerikali bir arkadasim ve ailesiyle gecirmistim. Buyukler birbirlerine birkac hediye almislardi ama hepsi de zaten ihtiyac olan seylerdi. Oysa cocuklar icin cilginca para harcamislardi. Biri 4, digeri 8 yasinda iki kucuk cocuk icin irili ufakli adam basi 25 hediye falan vardi ve ufakliklar, cam agacinin altindaki hediyelere adeta saldirip, paketleri vahsice parcalamislardi. Paketini actiklari hediyeye alici gozuyle bakmadan, bir sonraki paketi parcalamaya basliyorlardi ve manzara hayli tuhafti.

Yilbaslarinda ailem de bana ve kardesime hediye alirdi. Babam cam susletmezdi ama eve susler ve balonlar asardik. Bazen buyuk bir hediye, bazen de ufak birkac hediye verirlerdi. O hediyeler bizim icin cok kiymetli olurdu ve cogu uyumaya giderken yatagimizin basucuna konurdu ki, sabah gozumuzu acar acmaz yine hediyelerimize bakip, sevinelim.

Amerika'da Sukran gunu bizdeki bayramlar gibi genellikle ailelerin biraraya gelip, guzel bir yemek yemesi icin vesile oluyor ve temel amaci da sukretmek gereken seyleri hatirlamak. Ancak bu guzel gunun hemen ertesi gun "Black Friday" diye bilinen ve Noel alisverisi cilginligini baslatan bir gun. Buyuk magazalar o gun icin ozel fiyat uygulayacaklari kisitli sayida mali, o gune ozel fiyatlari onceden buyuk kampanyalarla duyuruyorlar ve insanlar Sukran Gunu yemek sofrasindan kalktiktan sonra gecenin bir yarisi magazalarin onlerine gidip siraya giriyorlar. Buz gibi sogukta cadir kuranlar, uyku tulumuna girip bekleyenler, ne ararsaniz var. Bizde cok sukur henuz is buralara varmadi demeyi istiyorum ama birkac hafta evvel Umraniye'de acilan bir yabanci zincirin acilisini TV'de izledim ve dehsete dustum. Insanlar birbirlerini ezmeye ve bazi seyleri parcalamaya aldirmiyor gibi gorunuyorlardi. Zaten ilk gunku ziyanin faturasi da anlasilan bayagi buyuk olmus magaza icin.

Ne zaman bu hale geldik? Ya da medeniyetin gelismesi sadece teknolojik anlamda oluyor da insanoglu aslinda bir arpa boyu yol almiyor mu yani?

Alternatif Yatirim: 3 (Return on Investment)

Evet yukaridaki ticker'dan da gorebileceginiz uzere 5 kg. vermis bulunuyorum. Su ana kadar odedigim para ise 255 YTL yani, kg basina 51 YTL. Kobe bifteginden ucuz:)

Yukaridaki ticker'a bakinca hedefime yakinmisim gibi gorunmeme aldanmayin. O ilk kisa vadeli hedef. Son 3 yilda oldugum en dusuk kilo hedefi. Kilo verme maceram oldukca uzun surecek zira hem vermem gereken kilo oldukca fazla hem de bu isi kitabina uygun ve cok yavas yapmam gerekli.

Yukarida goreceginiz diger ticker da benim tasarruf hedeflerimle ilgili. Her ayin son gunu bir Net Worth hesaplamasi yapiyorum, bu ticker'i da ayda bir guncelleyecegim.

Geri geldim ben...

Uzun bir aradan sonra geri dondum, blogumu ozlemisim. Les Chemins de la Liberte Ozge Hanim beni mimlemis, haberim yokmus. Kendimi en iyi anlatan dortlugu yazmami ve de baskalarini mimlememi istemis. Dortluk nispeten kolay da baskalarina takilmayayim diyorum. Bu blog tamamen anonim ve hicbir yakinim ya da arkadasim bu blogu bilmez.

Sadede yani dortluk konusuna gelelim dedim ama beni anlatan sey biraz daha uzun:)
Hoy Lu-Lu / Orhan Veli

İsterim benim de acaip isimleri
Hiç duyulmamış zenci arkadaşlarım olsun.
Onlarla Madagaskar limanlarından
Çin'e kadar yolculuk yapmak isterim.
İsterim içlerinden bir tanesi
Vapurun güvertesinde yıldızlara karşı
"Hoy Lu-Lu" şarkısını söylesin her hece.

Ve bir gün ansızın bir tanesine
Rastgelmek isterim
Paris'te...

BLOG TATILI: Kasim sonu gorusmek uzere

Bir sure icin yazilara ara veriyorum. Kasim sonu gibi donus yapacagim.

Yorumlari da bir sure icin iptal ettim. Yorumcularda terbiye hudutu asimi oldu.Bana gore ters fikirleri yayinlamak gibi bir politikam olsa da uc-bes kendini bilmezin terbiyesizliklerini ve bolucu orgut propagandalarini yayinlamak istemedim. Hatta gormek de istemiyorum, bu nedenle yorum bolumunu toptan kaldirdim ama donuste blogu yeniden duzenleyip, tekrar yorumlara acik hale getirecegim.

Bu sure zarfinda tasarruf ve ekonomi konusunda biraz arastirma yapip, yeni yazilarimda kullanmak niyetindeyim.

Ben yokken sakin Yeni Yil Alisveris ve Tuketim cilginligina kapilmayin. Herkese tutumlu ve bol kazancli bir ay dilerim.

T'Pol

Alternatif Yatirim: 2 (Return on Investment)

Iki hafta once sagligima yatirim yapmaya basladigimdan bahsetmistim. Once detayli bir check-up'dan gectim, sonra da bir dahiliye uzmani ve diyetisyenle birlikte calisarak, diyet ve egzersiz programina basladim.

Start-up maliyeti umursamiyorum zira, bu programa baslasam da baslamasam da check-up yaptiracak ve bir doktora gidecektim. Zaten check-up'in onemli bir kismini saglik sigortam karsiladi. O nedenle sadece diyetisyen icin odedigim ucreti ve verdigim kilo miktarini dikkate alacagim. Cok aykiri ve pahali yiyecekler sozkonusu olmadigindan ve de zaten butcemdeki mutfak masraflarini iyi ayristiramadigimdan bunu da onemsemeyecegim.

Bugun itibariyle:
Odenen ucret: 85 YTL
Kaybedilen kilo: 2,5

Yani verdigim her kilo 34 YTL'ye mal olmus. Bence hic de fena degil:) Tabii, normal kiloma yaklastikca bu deger artacak. Bir grafik yaratip, bloga eklemeyi dusunuyorum. Neyse, kendime kocaman bir aferin veriyor ve isimin basina donuyorum.

Dizel mi? Benzinli mi? Binek mi? Arazi Araci mi?

Gecenlerde bir arkadasim otomobil alacakti ama benzinli mi dizel mi alsin bir turlu karar verememisti. Kolay bir karar degil, ozellikle de benzinli ve dizel araclar arasindaki fiyat farki eskisi gibi fazla olmayinca. Ben de arkadasima uzman birilerine danismasini soyledim ama, kendi tecrubemden yola cikarak sunlari da soyledim: Araci kac yil elinde tutmayi dusunuyor, yilda ne kadar km yapiyor? Ses problem mi? Ikinci el degeri cok onemli mi? Standart bakim dizel ve benzinli araclarda farkli mi? Bu konu da cok onemli. Bazilari dizel araclarin bakiminin ve onariminin daha pahaliya geldigini soyluyor ama buradaki haklilik payi nedir bilmiyorum.

Amerikalilarin "Big Ticket Purchase" dedigi ev, otomobil alimi gibi konular hakikaten uzerinde iyi dusunulup, hesap yapilmasi gereken konular. Ornegin dizel araclardaki ses yalitimi eskisine gore cok daha iyi belki ama gecenlerde kullandigim kiralik bir aractaki ses beni cok rahatsiz etti. Her gun bu ses cekilmez diye dusundum. Ote yandan da tasarruflu olmasi cok kritik bir konu. Bu durumda butce kaygisi varsa, sese katlanmak gerekecek.

Deneme surusu yapmadan otomobil almaya kagit ustunde karar vermemek lazim. Bir baska arkadasim, uzun zamandir uzaktan cok begendigi bir araci deneme surusu yapmadan, ani bir kararla aldi. O gun bugundur cok pisman. Zira uzaktan albenili olan otomobil, Istanbul trafiginde kullanimi, park edilmesi zor bir arac, vergisi yuksek, ustelik de binek tipi araclar kadar konforlu degil ve arkadasimin bir onceki otomobiline gore bircok aksesuari da eksik. O aksesuarlari da almak isteseydi, bu sefer arac butcesinin cok ustunde bir fiyata mal olacakti.

Anahtar konu bence hem gereksinimler hem de toplam sahip olma maliyetinin uygun bir noktada kesismesi. Bizim insanimiz toplam sahip olma maliyeti kavramina oldukca uzaktir. Genellikle isine gelen ozellikleri on planda tutarak duysgusal karar alma egilimindedir. Rasyonel kararlara sozkonusu olan mal otomobil ise oldukca az rastlanir. En cok da otomobile yatirim diyenlere aciyorum. Ne yatirimi?

Kredi kullanacaksaniz bankalara dikkat edin!

Kredi kullanmanin bazen kacinilmaz oldugu buyuk alimlarda cok dikkatli olmak gerek. Dun ev sahibi olmaya kalkistigimda kisa sure icin de olsa Euro cinsinden borclandigimi yazmistim. Eger bu krediyi 3 ayda kapatacak durumda olmasaydim bu is hayatimin ciddi hatalarindan biri olurdu. Asagida yazacaklarim 2004 yilina ait gozlemlere dayaniyor. Bankalar eger web sitelerindeki bilgileri detaylandirmislarsa ve hesaplama araclarini duzenlemislerse bunu bilemem fakat, dikkat edilmesi gereken seyler var.

Oncelikle Euro cinsinden kazanmadigim icin Euro cinsinden borclanmamam gerekirdi zira bu ciddi bir kur riski tasimak anlamina geliyor. Ancak TL faizler cok yuksek seyrediyordu ve ben krediyi kisa surede kapamayi hesapliyordum. Bu bilginin isiginda Finans'tan anladigini dusundugum (kendisi CFO'dur) bir arkadasimin yonlendirmesiyle USD yerine Euro borca girdim. Bunu yapmadan evvel de cogu kisi gibi bankalarin internet sitelerinde kullanima sunduklari Hesaplama Araclarindan faydalandim. Oysa bankalarin cesitli adlar altinda aldigi bazi masraflar (dosya masrafi vs.) ve zorunlu olarak yaptirdiklari Hayat Sigortasi masraflari bu araclarda yer almiyordu. Web sitelerinde bunlardan kisaca ve bazen farkli yerlerde bahsedilse dahi, tutarlari veya nasil hesaplanacaklari aciklanmiyor(du).

Tum yaptigim arastirmalarda her ay sabit belli bir miktar Euro odeyecegimi dusunurken cok yanilmisim zira faiz uzerinden %5 tutarinda BSMV ve %15 tutarinda KKDF kesintisi varmis. Buna mukabil, bankanin hesaplama araci da, bankadaki yetkililerin elime verdikleri sabit odeme plani da bunlari icermiyordu.

Ayrica bankaya dogrudan doviz hesabimdan otomatik odeme talimati verdigim halde yine de doviz alis/satisi islemi yapmis gibi Kambiyo Muamele Vergisi kesiliyordu.

Tum bunlar daha evvel ongoremedigim masraflardi. Hatta ustalikla saklandiklarini dahi dusunuyorum. Bana her islemi tamamladiktan sonra son dakika elime tutusturduklari sozlesmede bunlar bir sekilde vardi ama ortalama bir vatandasin anlayabilecegi sekilde yazilmamisti. Sozlesme okumaya alisik biri olarak bunlari gorup sorguladigimda, bankadaki yetkilinin onlarin sabit odeme plani icinde olduklarini soylemis olmasi da hayli ilginctir. Ayrica daha kredi basvurusu yaptigimda onceden incelemek icin sozlesmeden bir ornek istedigimde, sozlesmeyi ancak gerekli meblaglar ve odeme plani cikinca basabileceklerini soyleyerek vermemislerdi. Buradaki taktik vatandasa detayli inceleme firsati birakilmamasi esasina dayaniyor herhalde. Oysa herhangibir baska sozlesmenin isim, adres ve odeme plani gibi kisisel detaylarini kapatarak bir kopyasini vermeleri mumkundu. Neden basiretimin baglandigini ve daha israrci davranmadigimi hatirlamiyorum tam olarak. Esasinda biraz ugrasmak ve belki Tuketici Dernegine sikayette falan bulunmak gerekirdi ama ilk kez ev sahibi olmanin verdigi heyecan ve yapilmasi gereken onlarca is nedeniyle bununla ugrasmayi o zaman beceremedim.

Bu isleri daha evvel yapmis kisilere danisarak ya da eger bankaci tanidiklariniz varsa onlardan bu detaylari ogrenerek kendinizi guvenceye alabilir, belirsiz riskleri bertaraf etmis olursunuz.