Bekarlar için Evde Yemek Yapma Kılavuzu (1)

Çok fazla okuyucum yok, olanlar da sanırım genç ve bekar. Eminim dışarıda yemek yemek çok pahalıya geliyordur. Birkaç dakikada gövdeye indirebileceğiniz ancak besin değeri açısından manasız bir fast food menüye vereceğiniz parayla evde en az iki öğün yemek yersiniz, üstelik de sağlıklı ve kaliteli yemiş olursunuz. Dışarıda şöyle düzgün bir yemek ise muhtemelen haftalık yiyecek bütçenize yaklaşabilir. Şaka yapmıyorum, hesap edin, görün.

Erkeklerin kız arkadaşları için yemek yapmaları kadınlara çok cazip gelen bir davranıştır. Flört hafife alınabilecek konu değil ama çok pahalıya patlayabilir. Bazı yemekleri evde hazırlayıp, sunmak hem cüzdana hem de romantizme katkı olur. Hanımların da iyi yemek yapabileni malum kültürümüzde pek makbuldür, söylemeye bile gerek yoktu ama…Bu tüyoyu da vermiş olayım. Bu durumda tutumlu ve sağlıklı menüler için bildiğim bazı şeyleri paylaşayım istedim.

Öncelikle bir mutfakta bulunması gerekenlerden bahsetmek istiyorum ama tercih sizin.

- Düdüklü tencere (Bu bizim ailemizin vazgeçilmezidir. Herkesin evinde en az bir tane bulunur. Biraz pahalı da olsa, senelerce kullanılabildiği, gazdan ve yemeği pişme süresinden önemli ölçüde tasarruf ettirebildiği için kendini kısa sürede amorte eden bir yatırımdır. Genel kanının aksine son derece güvenlidir. Temizliğini iyi yaptığınız, buhar çıkışlarını tıkayan birşey olmadığına dikkat ettiğiniz ve de 2/3’ten fazla doldurmadığınız müddetçe patlaması sözkonusu değildir. Büyük mağazaların indirimli zamanlarını kollayıp, bir tane edinmenizi şiddetle tavsiye ederim. Markalı, havalı ve pahalı olmaları gerekmiyor. Lastiksiz olanları hem daha ucuz hem de daha pratiktir. Pişme süresini önemli ölçüde kısaltan, yiyeceklerin besin değerlerini kaybetmeden pişiren, hijyenik bir gereçtir).
- 1 ya da 2 Teflon Tava (bunun mutlaka kaliteli olanını almakta fayda var. Uzun dayandıkları için verdiğiniz paraya acımayın. Tahta kaşık ve spatulalarla kullanın, ömrünü uzatın. Yemek ısıtmak için de kullanabilirsiniz. Bunun için tavanıza uygun büyüklükte kapak alın. Kapaklar ve tavalar standart boylardadır. Kapağı ucuzundan ayrıca alabilirsiniz).
- Çelik tencere (tabanı kalın olmalı, kapağının fazla buharı tahliye edebilen ufak bir deliği bulunmalı)
- Fırın (Setüstü mini fırın da olsa bir fırınınızın olması çok faydalıdır. Buna para harcamak istemiyorsanız, tanıdıklarınıza ve aile büyüklerinize söyleyin, er ya da geç mutlaka eski fırınını yenilemek isteyen ve eskisini size verecek birisi çıkar.)
- Pişirme kağıdı ve buzdolabı poşetleri
- Kapaklı, buzluğa girebilen ve tercihan fırında kullanılabilen ufak cam kaplar (bunlar fazla pişirdiğiniz yemekleri buzlukta saklamak için)
- Kaliteli ve elinizde rahat hissettiğiniz birkaç keskin bıçak. Ben soğan ve et gibi şeyleri tahtada rahat doğradığım için sapık katillerin kullandığı o kocaman bıçaklardan bir tane, sebzeler için bir delilik anımda aldığım çok pahalı bir sebze bıçağı (buna ihtiyacınız olmaz:) ve iki tane de ufak ama keskin bıçak kullanıyorum. Diğerleri fuzuli geliyor ama ucuza kaliteli bir set bulursanız alın.
- 2 adet Kesme Tahtası (Bir tane sebze ve kırmızı et için, bir tane de tavuk, hindi için. Ayrı tahtalar kullanmak ve bunların temizliğine dikkat etmek çok önemli. Beyaz etlerle zehirlenmek çok kolaydır).

Yukarıdakiler elinizin altında ise korkmayın, evde yemek yapmak hem eğlenceli, insanı dinlendiren bir aktivitedir, hem de cüzdan dostudur. Bir sonraki bölümde el altında bulundurulması gereken besinlerden söz edeceğim.

2007 Kritiği

2007 yılı benim için ilginç başladı. 2,5 aylık bir süre için çalıştığım ve bu kısıtlı süredeki deneyimlerimin tek başına bütün bir kitap olabileceği tuhaf işyerinden ayrılıp, daha evvelden sahibini tanıdığım ve geçmişte iş yaptığım başka bir işyerine transfer oldum. Benim için ilginç, kariyerim için önemli bir adım oldu. İş hayatım açısından enteresan bir yıl oldu diyebilirim.

Tasarruflarım açısındansa çok iyi bir yıl oldu. Öncelikle bu yıl daha ciddi bir şekilde para biriktirmeye ve tutumlu davranmaya odaklandım. Bu sayede annemin ani şekilde karşısına çıkan bir fırsatı değerlendirmesine yardımcı olma şansı buldum. Ailemiz için önemli bir yatırımı yapabildik ve sonuçlarından çok memnunuz.

Kariyer hedeflerimi tekrar gözden geçirdim. Bunu tasarruf hedeflerimle bir arada değerlendirme fırsatı buldum.:
• 2013 yılı SSK’dan emekli olacağım yıl. Yani devlet bana ayda (www.alitezel.com sitesinden hesaplattığım kadarıyla) 1100 YTL ödemeye başlayacak. 26 sene çalışıp, en üst seviyeden prim ödemenin mükafatı bu.
• 1999 yılında başlattığım Hayat Sigortası’nı 15 yıla kadar uzatacağımı düşünüyorum. Bu da 2014 yılı başına tekabül ediyor.
• 2014 yılında Bireysel Emeklilik Sisteminde ödeme yapmam gereken asgari 10 yılım da dolmuş olacak.
• Eğer hesaplarımda yanılmıyorsam, toplam tasarrufum emekli olmadan evvel biriktirmeyi planladığım rakama ulaşacak ya da kötü ihtimalle %10-15 civarında eksik kalacak.
Bu veriler ışığında 2014-2015 yılları benim için artık yavaşlayabileceğim, part-time çalışabileceğim ve yapacağım işleri seçebileceğim yılların başlangıcı olabilir. Pekiyi ben o yıllarda bu şekilde çalışabilmek için kendime nasıl yatırım yapmalıyım, hangi konularda kendimi geliştirmeliyim? Muhtemelen danışmanlık yapabilir, eğitim verebilirim. İşte şimdi bu konuya odaklanmanın ve kararlar almanın zamanı.

Aklımda belli bir konu var ama bunun için akademik bir girişimde mi bulunsam, yoksa akredite organizasyonlardan sertifikalar mı alsam diye düşünüyorum. İleride üniversitelerde ders verebilme ihtimali doğsun diye belki Lisansüstü bir derece almak daha iyi bir fikir olabilir. 40 yaşından sonra Lisansüstü mü? Neden olmasın? Şu sıralar bu konuyu ciddi şekilde araştırmaya giriştim. Hayırlısı bakalım…

Sağlığım açısından bu yıl bir çeşit aydınlanma yılı oldu. Yıllardır üzerimde biriktirdiğim ve taşıdığım fazla kilolarımdan kurtulmaya karar verdim ve bu konuda somut adımlar attım. Kilolarım henüz sağlığıma zarar vermemişken bunu yapmanın getirisini ileride daha da çok hissedeceğime inanıyorum.

Ailemle ve dostlarımla ilişkilerim açısından da bu yıl iyi bir yıldı. Herkesin keyfi, neşesi ve sağlığı yerinde. Umuyorum ki daha uzun yıllar böyle olsun.

2008’in bana, sevdiklerime, bu blogun okuyucularına ve tüm iyi insanlara huzur, sağlık, hedefleri gerçekleştirme fırsatı ve şansı getirmesini ümit ediyorum.

İnsanlar ve insansılar…

Ben bu işlerden pek anlamam antropologlar daha iyi bilir ama sanirim, insana şimdi Homo Sapien diyoruz. Bundan önceki evrelerden biri de Homo Erectus yani iki ayağı üzerinde yürüyebilen ilkel insan. Benim zannımca, insanlar hop diye hep beraber bir safhadan ötekine geçmemişler. Bazı bölgelerde şartlar daha erken gelişim için uygun olmuş fakat zamanla bu ayrımlar ortadan kalkmış…… mı acaba?

Bence hala aramızda Homo Erectus safhasını aşamamış arkadaşlar var. Evet, konuşabiliyorlar, okuyabiliyorlar ama kısıtlı. Üniversite bitirip de noktalama işareti, büyük harf vs. kullanmadan yazı yazabilen insanlar var. Buraya bir örnek koymak isterdim ama olmaz. Belki üstünden bir müddet geçerse, bir ara yazarım. Yani, ibretlik bir durum. Tabii esas bu arkadaşa ilkokul diploması verenleri bulup, bir temiz sopalamak lazım ama, yok, olmuyor işte.

Mesela bana gecen gun bir e-posta mesajı geldi. Baktım, baktım önce anlam veremedim sonra jeton düştü. Vatandaş Mart 2007’de yolladığım mesaja ancak yani, Aralik 2007’de yanıt veriyor. Yani… yazık bana be…

Öte yandan bir gerizekalı da sistemden çıkan raporun, kendi kayıtları kadar doğru olmadığını söyleyip, bununla övünüyor. Pekiyi salakçığım, o bilgileri sisteme işleyen kim? Ha? Daha komiği sonradan anladik ki, Excel tablosuna bilgi işleyince ERP sisteminin otomatik olarak onu algıladığını ve hata yaptığını sanıyor. Muhtemelen bu vatandaş sistemin böyle kendi içinde yaşayan canlı bir varlık olduğunu ve kendisi iş yapınca, sistemin de onu kendiliğinden algılayıp, o işi doğru bir şekilde kendi kendine kaydedeceğini falan zannediyor. Keşke, keşke öyle olsaydı. O zaman oturduğu vakit sandalye ile temas eden bölgesine ayak izi bırakmak için çoğumuz birbirimizi yerdik…

Sinirlenmenin faydası olmadığına karar verdikten sonra kendimi daha iyi hissedeceğimi düşünmüştüm. Öyle olmadı…

Mevsimlik Meyve-Sebze, Sağlık ve Tasarruf

Ben küçükken sebze ve meyvelerin mevsimi vardı. Hatta sınavlarda soru olarak bile çıkardı. Bahar gelip de ilk fasulye, bamya pazara geldiğinde fiyatları el yakardı, “turfanda çok pahalı” derlerdi. Sonra her nasılsa, bu mevsim olayı tarihe karıştı. Yazın karnabahar, kereviz bulunabilirken, kışın da patlıcan, domates eksik olmuyor. Son dönemlerde sebze-meyvelerin mevsimine uygun zamanlarda yenmesi gerektiğine dair sanıyorum bilimsel bazı gerçeklere dayalı haberler dolaşıyor. Mevsimi dışında yenen sebze-meyvenin sağlığa uygun olmadığı inancı yaygınlaşıyor. Bunun bütçeye de bir katkısı var. Mevsimin dışında olan ürünler ya sera malı, ya da ithal ediliyor. Dolayisiyle, fiyatları da daha pahalı. Oysa mevsime uygun ürünlerin fiyatları çok daha makul.

Son dönemde diyete başladım ya, diyetisyenim de hem bol meyve-sebze öneriyor hem de protein açısından zengin mercimek, nohut, kuru fasulye gibi yiyecekleri. Bir yerlerde de karnabahar, kereviz, lahana gibi sebzelerin özellikle kış aylarında tüketiminin kanser önleyici bir etkisi olduğunu okumuştum. Ben bu sebzeleri bazı insanların aksine çok severim. Kararında acılı bir kapuska özellikle soğuk havalarda insanın içini ısıtan güzel bir yemektir. Ispanak da favorilerim arasındadır. Ispanağı acı tadı gitsin diye biraz haşlayıp, suyunu iyice sıktıktan sonra bol soğanla kavurup, sarmısaklı veya sade yoğurt ile tüketmek çok hoşuma gider. Bazıları buna yumurta da kırarlar ama benim yumurta ile pek aram yok. Geçenlerde istediğim gibi ıspanak bulamayınca, bu kavurmayı pazı yaprakları ile yaptım. Muhteşem oldu demek zorundayım Üstelik pazıyı ıspanak gibi haşlamaya gerek de yok.

Yine soğuk havalarda iç ısıtan doyurucu bir yemek de esasında bir Meksika yemeği olan “Chili”. Ben bunu her türlü fasulye ile hatta bazen nohut ile dahi yapıyorum. Internette envai çeşit tarif var, benimki oldukça basit. Kuru fasulye ve nohut gibi şeyleri hazırlaması vakit aldığı için bunu tüketeceğimden fazla miktarda ıslatıp, düdüklü tencerede haşlıyorum. Soğuduktan sonra ikişer porsiyona bölüp, buzdolabının derin dondurucu bölmesine atıyorum. Böylece canım chili istediğinde malzemem hazır oluyor. Önce orta boy bir soğanı yemeklik doğrayıp, hafifçe kavuruyorum, sonra domates sosu ve haşlanmış kurulukları ilave ediyorum. Karabiber, tatlı kırmızı biber ve “chili” tozu ekliyorum. Ben bol baharatlı sevdiğim için, chili konusunda cömert davranıyorum. Kısa süre kaynatıp, lezzetlerin biraraya gelmesini sağladıktan sonra biraz suluca hazırladığım bu yemeği afiyetle mideye indiriyorum.

Bu diyet olayında anladım ki, yemeklerin miktarı kadar kalitesi de önemli. Eskiden şişmanlatır diye düşünüp yemediğim badem, fındık ve ceviz gibi şeyleri şimdi her gün yiyorum. Fakat işlenmiş yiyeceklerden uzak duruyorum. Peynir ve tam ekmek yiyebilirim ama pizza ya da peynirli börek derseniz iş değişiyor. Gıdaları doğal formlarına yakın tüketmek gerekiyor. Hayatımda ilk kez 7 hafta hiç bozmadan diyet yaptım. Bozmaya niyetim de yok. Hareketi de artırabilsem, tam süper olacak ama sanırım tüm alışkanlukları birden değiştirmek biraz zor. Yemek ve su içme konusunu hallettim, sırada egzersiz var.

Bakkalları koruyalım, marketleri pazar günleri açmayalım…mı? Niye?

Ne zamandir yazacağım, fırsatım olmadı. Yıllardır “zavallı” bakalların şehrin her köşesinde açılan “kötü yürekli, şeytani” süpermarketlerden neler çektiğini dinleriz. Hükümet de bakkalların şövalyeliğine soyunup, yasa çıkartmaya hazırlanıyormuş. Efendim, süpermarketler saat 22:00’ye kadar açık olmayacakmış, 20:00 dedin mi kapanacakmış, Pazar günleri de tümden kapalı olacaklarmış. Yani bu benim gibi genellikle geç saatlere kadar çalışan, Cumartesi de yarım gün çalışan insanları mahalle bakkalına gitmeye mi zorlayacak? 3 liraya alacağım şeyi, mahalle bakkalından 5 liraya alacağım, öyle mi? Üstelik de bakkal efendinin satması işine gelen markayı alacağım, çünkü muhtemelen benim kullandığım marka dükkanda bulunmayacak. Yok ya! Bir kere serbest piyasa ekonomisinden bahsederken bu yapılmaz. Benzer şeyler Wal-Mart için de söylendi. Geçenlerde Jack ve Suzy Welch’in kitabında da okudum. Wal-Mart’in insan kaynaklari politikalarını eleştirip, bir de üstüne bakkal, nalburiye vs. gibi küçük işletmelerin kapanmasına sebep olduğunu söyleyenlere Jack Welch, eskiden sözü geçen küçük işletmelerde çalışanların da doğru düzgün hakları olmadığını, esas parayı sadece ilgili işletme sahibinin kazandığını söylüyordu. Kentin golf klübüne üye olanlar yine çalışanlar değil, işletme sahipleridir şeklinde bir saptama yapmış, hoşuma gitti. Eğer yasal düzenlemeler olmazsa hiçbir ticaret erbabı, çalışanların haklarını filan düşünmez. Karın tokluğuna çalıştırabileceği insanlar olduğunu bilse, patronlar hepimizi kapının önüne koyup, o insanları işe alırlar. Bakkal, nalbur ya da Süpermarket işletmecisi fark etmez. Bir yılı dolmadan insanları işten çıkartıp, tekrar işe alan ve böylece tazminat ödeme yükümlülüğünden kurtulan nice büyük işletme var. Mesai saatleri kanunla belirtilmiş olduğu halde personel servislerini erken getirip, geç kaldırarak, çalışma saatlerini esneten işverenler de var. Çalışan hakları başka birşey ve yasalarla güvence altına alınmalı. Hulusi Kentmen tipi patronlar yok maalesef. Neyse o ayri bir konu ama benim esas kizdigim, belli bazı işkollarına kayırıcı yaklaşımların olması.

Eğer süpermarketler daha bol çeşidi, daha ucuza sunabiliyorsa, neden bakkalları koruyoruz ki? Bu anlamsız durum yasalaşırsa, ne yapacağımı söyleyeyim. Stoklanabilecek, akıp, kokmayacak şeyleri stoklayacağım geri kalanı da sanal marketlerden internet ortamında sipariş verip, işyerimde teslim etmelerini sağlayacağım. Böylece sırf uzun saatler çalışmaktan ötürü, süpermarketin kapanışına yetişemediğim için gidip de mahalle bakkalının insafına teslim olmayacağım. Tasarruf edelim, ileride daha kaliteli bir hayatimiz olsun derken, gidip bakkaldan alisveris etmek büyük lüks olur.

Alışveriş merkezleri ve bunların içindeki süper-hiper marketler biz çalışanlar için bulunmaz nimet. Bir seferde her işimizi görüp, çıkabiliyoruz. Geçen hafta ben kuaföre gittim, kendime çorap ve kitap, bir arkadaşımın bebeğine oyuncak aldıktan sonra da süpermarketten haftalık alışverişimi yaptım ve 3 saatin içinde evime döndüm. Daha bol çeşidi ve kaliteyi daha ucuza alabiliyoruz. Alıştığımız bu rahatlığı biz tüketicilerden almaya kimin ne hakkı var? Yıllar geçtikçe belli işler yok oluyor, başka iş kolları ortaya çıkıyor. Mesela bileycilik mesleği öldü, bileyciler işsiz kaldı diye lazer tırtıklı bileylenmek gerektirmeyen bıçakların üretimini de mi bırakacağız? Ya da bakırcılar işsiz kalmasın diye alüminyum, çelik ya da teflon tencerelerden de vazgeçelim oldu olacak. Değişim ve dönüşüm kaçınılmaz. Birileri artık bunu kafalarına soksalar iyi olur.

Belki birileri de çıkıp tüketicileri örgütleyip, “Süpermarketimi rahat bırakın!” kampanyası falan yapar artık.

Güncel Analiz ve bir Deneme

Güncel Analiz blogu severek takip ettigim bloglar arasinda. Bu blogun yazarlarindan Balan Bey ile bir deneme yapiyoruz. Kendisi borsa konusunda oldukca deneyimli birisi. Bense bu isten hic anlamadigi icin borsadan beklentisi sadece uzun vadeli olabilecek bir kucuk yatirimciyim. Balan bey bana kendi taktigini ogretiyor. Bunun icin de iki hisse secti, o hisselere yatirim yaptik. Bu denememizi Guncel Analiz Blogundan takip etmek mumkun....

Küresel Isınma ve Ben

Bu Küresel Isınma işine çok bozuluyorum. Zira bütün hayalim, emekli oldugumda yani asgari 10-15 sene sonra, artık vakit bulabileceğim için kışın bol bol kayağa gitmekti. Tabii, küresel ısınma, ille bütün kürenin ısınması anlamına gelmiyor, mevsimlerin değişmesi, bazı bölgelerin daha fazla soguga maruz kalması ama öte yandan da bazı bölgelerin kuraklığa mahkum olması anlamına geliyor. Görünen o ki, bizim memleketimiz de kuraklaşacak yerler arasında. Bazılarına göre ise, küresel ısınma diye birşey yok ve dünya zaman zaman bu tür ısınma ve kuraklaşma dalgaları yaşıyor, sonra da tekrar herşey değişiyor, yani bazı “cycle”lar sözkonusu. Hal böyleyse, iyi. Yok değilse gitti benim emeklilik hayallerim!