Teknoloji ve buna bağlı olarak ilgi alanlarımız hızla değişirken, bizden önceki jenerasyonla algılama, merak etme, hobiler edinme, teknolojiyi takip gibi konularda aramızın açıldığını düşünüyorum.
Örneğin, cep telefonları markaları ne olursa olsun temelde aynı fonksiyonları olan cihazlar. Birini kullanan, en fazla birkaç dakika içinde diğerinde de arama, kayıt, mesaj gönderme gibi temel işlemleri yapabilir. Oysa bizden önceki jenerasyon için bu hiç de kolay olmuyor. Cihazları bozma endişesi ile olsa gerek kurcalamayı sevmiyorlar ve yeni bir cep telefonu onları ilk birkaç gün her çaldığında dehşete düşürmeyi başarabiliyor.
Geçenlerde Internet Explorer ile sorun yaşamaya başladım. Normalde bilgisayar bilgim kullanıcı seviyesindedir, söküp takma işleri yapamam. Program yükleyebiliyorum desem, zaten programlar kendi kendilerini yüklüyorlar. Biraz arandıktan sonra kullandığım toolbarların sorun çıkardığına kanaat getirip, Explorer ayarlarımı orijinal haline getirdim ve sorundan kurtuldum. Benden 20 yaş küçük biri çok daha kısa sürede sorunu çözebilir, sistemin yedeğini alıp, belki de tüm Windows’u yeniden kurabilirdi. Allahtan meraklıyım ve internetten her şeyi bulabiliyorum. Mesela sistemimi yedeklemek istiyorum, internetten ücretsiz yazılımlar ve bu işi nasıl yapacağım konusunda bir sürü kaynak buldum. Haftaya bu işi yapacağım. Tanıdığım birçok yaşıtım ve hatta bizden gençler bile bununla uğraşmayı seçmeyebilir. Oysa gençlerden ve onların gündeminden geri kalmaktan, yeni teknolojileri anlayamamaktan Domuz Gribinden korkar gibi korkuyorum. Bilgisayarlar hayatımıza çıkmamak üzere girdiler. Her aradığım konuya saniyeler içinde ulaşmaya, bankacılık işlemlerimi kendim yapmaya, dünyayla bağlantımı bilgisayarla sağlamaya o kadar alıştım ki, bir gün laptopumdan uzak olsam rahatsızlık duyuyorum.
Yeniliklere, siyasete, ekonomiye, teknolojiye, gündeme ilgisi az olan insanların yaşlandıkça algılamalarında problem yaşadıklarını, yaşlılıkla ilişkili demans gibi hastalıklara daha yatkın olduklarını bizzat gözlemliyorum. Yeni meraklar edinmek ve bilmediğiniz şeyleri öğrenmeye çalışmak beyni daha uzun yıllar sağlıklı kılıyormuş, haberiniz olsun…
Bu blogdaki yazilari bloguma link vererek ya da blogu referans gostererek kullanabilirsiniz.
T'POL
20 Mayıs 2009 Çarşamba
19 Mayıs 2009 Salı
Erkekler alışverişe meraklı değil mi? Haydi canım!
Bir arkadaş toplantısında baktım ki erkekler kadınları daha fazla para çarçur etmekle suçlayıp kendilerinin alışveriş merakı olmadığını öne sürüyorlar.
Ben de kadınım diye kadınları savunacak değilim ve zaten prensip olarak kadın, erkek ayrımcılığı yapmam. Her iki cinsi de “insan” olarak tek bir kategoride değerlendirmeyi daha anlamlı bulurum. (Bana erkek gibi araba kullandığımı söyleyip, akıllarınca iltifat edenlere de acayip kıl olurum!) Tarih boyunca bu iki cins arasındaki farklar o kadar fazla didiklenmiş ve vurgulanmış ki, benzerlikler gözden kaçmış.
Hatalı harcama alışkanlıkları konusuna geri dönecek olursak, herkesin bir zaafı vardır demek gerek. Kadınlarda bu genellikle evle ilgili ıvır zıvır, ayakkabı başta olmak üzere giyim ve süs eşyaları, erkeklerde ise cep telefonu, maymun iştahlı hobileri tatmin edecek ıvır zıvır, pahalı saatler veya otomobiller olabiliyor. Daha başka bir sürü kategori de var elbet: Kahveye gitmek, kumar oynamak, yeni teknolojinin ürünleri vs. vs. Sonuç aynı: Gelirimizi dengeli bir şekilde harcamıyoruz, gereksiz borca giriyoruz.
Özetle erkeklerin dükkan dükkan gezmeyi sevmemesi parayı boşa harcamaması anlamına gelmiyor. Kimse sütten çıkmış ak kaşık değil. Bilmem anlatabildim mi?
Ben de kadınım diye kadınları savunacak değilim ve zaten prensip olarak kadın, erkek ayrımcılığı yapmam. Her iki cinsi de “insan” olarak tek bir kategoride değerlendirmeyi daha anlamlı bulurum. (Bana erkek gibi araba kullandığımı söyleyip, akıllarınca iltifat edenlere de acayip kıl olurum!) Tarih boyunca bu iki cins arasındaki farklar o kadar fazla didiklenmiş ve vurgulanmış ki, benzerlikler gözden kaçmış.
Hatalı harcama alışkanlıkları konusuna geri dönecek olursak, herkesin bir zaafı vardır demek gerek. Kadınlarda bu genellikle evle ilgili ıvır zıvır, ayakkabı başta olmak üzere giyim ve süs eşyaları, erkeklerde ise cep telefonu, maymun iştahlı hobileri tatmin edecek ıvır zıvır, pahalı saatler veya otomobiller olabiliyor. Daha başka bir sürü kategori de var elbet: Kahveye gitmek, kumar oynamak, yeni teknolojinin ürünleri vs. vs. Sonuç aynı: Gelirimizi dengeli bir şekilde harcamıyoruz, gereksiz borca giriyoruz.
Özetle erkeklerin dükkan dükkan gezmeyi sevmemesi parayı boşa harcamaması anlamına gelmiyor. Kimse sütten çıkmış ak kaşık değil. Bilmem anlatabildim mi?
18 Mayıs 2009 Pazartesi
Uzay Yolu Filmi Üzerine
Filmi izlemeyenler okumasın bu yazıyı, ona göre…
Öncelikle temel olarak filmi beğendiğimi söylemeliyim. Chris Pine, William Shatner’i çok iyi gözlemlemiş, birkaç yerde neredeyse tıpatıp Shatner’in mimiklerini yaptı. Kirk’ün gençliğine kesinlikle yakışmış. Hatta fazla yakışıklı bir Kirk olmuş ama bunun bir zararı yok tabii.
Spock rolünde Zachary Quinto da oldukça başarılıydı. Ama, orijinal Spock çok daha “cool” bir arkadaştı. Hala da öyle. Leonard Nimoy’u yeniden Spock olarak görmek hoş oldu.
McCoy konusunda kararsızım. Orijinal McCoy’u çok severdim, belki ondan. Scotty de rolüne çok uygun bir seçim olmuş ama Chekhov komikti. Orijinal seride de aksanı vardı (yurtdışındayken orijinallerin tekrarını izlemiştim) ama anlaşılan gençliğinde aksanı çok daha feciymiş. Bir de orijinal Chekhov kesinlikle sarışın değildi. Sulu ise tam oturmamış. Orijinal Sulu’yu oynayan George Takei’nin havası farklıydı. Uhura orijinal seride belki de o yıllarda kadınlar pek öne çıkmadığı için hep geri plandaydı. Yeni ve iddialı Uhura’yı daha çok beğendim.
Alternatif Gerçeklik kavramına sığınmasalar birçok şeyi açıklamak zor olabilirdi, film de muhtemelen yavan olurdu.
Gelelim beğenmediğim birkaç detaya:
1. Kirk’ün annesi doğum yaptıktan sonra babası bebeğin cinsiyetini soruyor. İnsaf! Yıllardır ultrason diye bir şey var. Gerçi bazı günümüz anne-babaları da sürpriz olsun diye öğrenmiyorlar deyip buna göz yumabiliriz sanırım.
2. Bir sahnede silahların denizaltılardaki torpidolar gibi doldurulmasını anlayabilmiş değilim. 23. yüzyıldan bahsediyoruz.
3. Romulanların gemisi de Babylon-5 dizisindeki Shadow’ların gemilerine benziyordu. Çinlilerin Mercedes kopyalaması gibi olmuş.
4. Kırmızı maddenin ufacık bir miktarı koca gezegenleri yok edebilirken, koskoca kırmızı madde topunun oluşturduğu kara delikten ufacık geminin kurtulması saçma olmuş. En azından patlamadan evvel uzaklaşmış falan olsalardı daha inandırıcı olabilirdi.
5. Bu arada delici aleti durdurmak için Vulcan atmosferine muazzam bir süratle giren 3 kişinin cayır cayır yanması gerekirdi ama ne hikmetse bir şeycik olmadı.
6. Her iki geminin kaptanının da silahsız olarak Romulan gemisine gitmeyi kabul etmesi çok Picardvari olmuş.
7. Asla bir Yıldız Filosu askeri başka bir Yıldız Filosu askerini ne idüğü belirsiz bir gezegende bırakmazdı, hele Spock bunu hiç yapmazdı.
8. Kaptan Pike filmin başında Kirk’e Yıldız Akademisini 4 yılda bitirebileceğini, 8 yılda kaptan olabileceğini söylüyor ama 3 yıllık eğitim ve bir hayli disiplinsizlik sonrası çat diye Kirk’ü kaptan yapıyorlar. Evet dünyayı kurtardı ama kaptan olmak bu kadar kolay mı?
Yine de en favori filmim First Contact, en favori serim de ST: Next Generation. Tam trekkie sayılmam demiştim di mi? Yani yanlış anlaşılmak istemem, o bakımdan.
Öncelikle temel olarak filmi beğendiğimi söylemeliyim. Chris Pine, William Shatner’i çok iyi gözlemlemiş, birkaç yerde neredeyse tıpatıp Shatner’in mimiklerini yaptı. Kirk’ün gençliğine kesinlikle yakışmış. Hatta fazla yakışıklı bir Kirk olmuş ama bunun bir zararı yok tabii.
Spock rolünde Zachary Quinto da oldukça başarılıydı. Ama, orijinal Spock çok daha “cool” bir arkadaştı. Hala da öyle. Leonard Nimoy’u yeniden Spock olarak görmek hoş oldu.
McCoy konusunda kararsızım. Orijinal McCoy’u çok severdim, belki ondan. Scotty de rolüne çok uygun bir seçim olmuş ama Chekhov komikti. Orijinal seride de aksanı vardı (yurtdışındayken orijinallerin tekrarını izlemiştim) ama anlaşılan gençliğinde aksanı çok daha feciymiş. Bir de orijinal Chekhov kesinlikle sarışın değildi. Sulu ise tam oturmamış. Orijinal Sulu’yu oynayan George Takei’nin havası farklıydı. Uhura orijinal seride belki de o yıllarda kadınlar pek öne çıkmadığı için hep geri plandaydı. Yeni ve iddialı Uhura’yı daha çok beğendim.
Alternatif Gerçeklik kavramına sığınmasalar birçok şeyi açıklamak zor olabilirdi, film de muhtemelen yavan olurdu.
Gelelim beğenmediğim birkaç detaya:
1. Kirk’ün annesi doğum yaptıktan sonra babası bebeğin cinsiyetini soruyor. İnsaf! Yıllardır ultrason diye bir şey var. Gerçi bazı günümüz anne-babaları da sürpriz olsun diye öğrenmiyorlar deyip buna göz yumabiliriz sanırım.
2. Bir sahnede silahların denizaltılardaki torpidolar gibi doldurulmasını anlayabilmiş değilim. 23. yüzyıldan bahsediyoruz.
3. Romulanların gemisi de Babylon-5 dizisindeki Shadow’ların gemilerine benziyordu. Çinlilerin Mercedes kopyalaması gibi olmuş.
4. Kırmızı maddenin ufacık bir miktarı koca gezegenleri yok edebilirken, koskoca kırmızı madde topunun oluşturduğu kara delikten ufacık geminin kurtulması saçma olmuş. En azından patlamadan evvel uzaklaşmış falan olsalardı daha inandırıcı olabilirdi.
5. Bu arada delici aleti durdurmak için Vulcan atmosferine muazzam bir süratle giren 3 kişinin cayır cayır yanması gerekirdi ama ne hikmetse bir şeycik olmadı.
6. Her iki geminin kaptanının da silahsız olarak Romulan gemisine gitmeyi kabul etmesi çok Picardvari olmuş.
7. Asla bir Yıldız Filosu askeri başka bir Yıldız Filosu askerini ne idüğü belirsiz bir gezegende bırakmazdı, hele Spock bunu hiç yapmazdı.
8. Kaptan Pike filmin başında Kirk’e Yıldız Akademisini 4 yılda bitirebileceğini, 8 yılda kaptan olabileceğini söylüyor ama 3 yıllık eğitim ve bir hayli disiplinsizlik sonrası çat diye Kirk’ü kaptan yapıyorlar. Evet dünyayı kurtardı ama kaptan olmak bu kadar kolay mı?
Yine de en favori filmim First Contact, en favori serim de ST: Next Generation. Tam trekkie sayılmam demiştim di mi? Yani yanlış anlaşılmak istemem, o bakımdan.
17 Mayıs 2009 Pazar
Uzay Yolu ve ben...
Kendine T’Pol ismini mahlas olarak seçen birinin vizyona yeni giren Uzay Yolu filmini açılış günü seyretmesi gerekirdi ama arkadaşlarımla birlikte izleyebilmek için düne kadar bekledim.
Esasında tam olarak bir “trekkie” sayılmam; “Qapla” dışında Klingonca bilmiyorum, evde küçük “Enterprise” maketlerim yok, hatta bir Enterprise mürettebat t-shirt’üm bile yok. Kütüphanemde 6-7 tane Star Trek kitabım ve bir de Klingon “Day of Honor” üzerine birkaç hikayeden oluşan ansiklopedi boyutlarında bir kitabım var. Tüm versiyonlar içindeki en favori kaptanım Jean Luc Picard yani Patrick Stewart. Mumya müzesinde onun mumyasıyla çekilmiş bir resmim var. En sevdiğim film de sanırım "First Contact". Hepsi bu…
Blogumu oluştururken galiba DigiTürk’te Uzay Yolu’nun versiyonlarından biri oynuyordu ve mahlas olarak aklıma T’Pol geliverdi. Fiziken kendisine benzemeyi çok isterdim ama alaka sıfır:) hatta -5 falan da denebilir. Bazı zamanlar kendimi gerçekten uzaydan gelmiş gibi hissettiğim de oluyor hani. Vulcan'lılar kadar mantıklı olmayı da isterdim doğrusu.
Temel olarak Uzay Yolu dizilerinin tüm versiyonlarını severek izledim ve fırsat bulsam yine izlerim. Gemideki hayat tarzı tam bana göre. Kamaralarda gereksiz hiçbir şey yok. Üniforma giyildiği için giysi problemi sıfır. Herkesin görevi ve acil durumlardaki görev yerleri belli. Performansına göre rütbesi yükseltiliyor, kahramanlıkları ödüllendiriliyor. “Food Replicator” sayesinde istediğiniz yemeği birkaç saniyede hazırlatabiliyorsunuz. Şişman kimse olmadığına göre kalori içeriği filan da kontrollü olsa gerek.
Üstelik Federasyon post-kapitalist bir düzen içinde görünüyor. Yani para yok, maddi şeylere ihtiyaç yok. İnsanlığın o günleri görebileceğinden şüpheliyim ama yine de kafamı birkaç yüzyıl sonra yeniden canlandırılmak için dondurtmayı düşünüyorum. (Şaka şaka!)
Küçükken bir kere babama “keşke para diye bir şey olmasa, herkes yeteri kadar şey üretmek için çalışsa, herkese yetecek yiyecek ve iş olsa, kimse fakir ya da zengin olmasa” demiştim. Herhalde en fazla 7-8 yaşlarındaydım. Rahmetli de gülerek “Oooo bizim kız, sosyalizmi de komünizmi de aşmış!” demişti. Acaba sonra beni İşletme okumam için teşvik etmesi bundan mıdır, bilemiyorum.
Neyse film konusundaki kritiklerimi yarına sakladım. Burada okuyabilirsiniz…
Esasında tam olarak bir “trekkie” sayılmam; “Qapla” dışında Klingonca bilmiyorum, evde küçük “Enterprise” maketlerim yok, hatta bir Enterprise mürettebat t-shirt’üm bile yok. Kütüphanemde 6-7 tane Star Trek kitabım ve bir de Klingon “Day of Honor” üzerine birkaç hikayeden oluşan ansiklopedi boyutlarında bir kitabım var. Tüm versiyonlar içindeki en favori kaptanım Jean Luc Picard yani Patrick Stewart. Mumya müzesinde onun mumyasıyla çekilmiş bir resmim var. En sevdiğim film de sanırım "First Contact". Hepsi bu…
Blogumu oluştururken galiba DigiTürk’te Uzay Yolu’nun versiyonlarından biri oynuyordu ve mahlas olarak aklıma T’Pol geliverdi. Fiziken kendisine benzemeyi çok isterdim ama alaka sıfır:) hatta -5 falan da denebilir. Bazı zamanlar kendimi gerçekten uzaydan gelmiş gibi hissettiğim de oluyor hani. Vulcan'lılar kadar mantıklı olmayı da isterdim doğrusu.
Temel olarak Uzay Yolu dizilerinin tüm versiyonlarını severek izledim ve fırsat bulsam yine izlerim. Gemideki hayat tarzı tam bana göre. Kamaralarda gereksiz hiçbir şey yok. Üniforma giyildiği için giysi problemi sıfır. Herkesin görevi ve acil durumlardaki görev yerleri belli. Performansına göre rütbesi yükseltiliyor, kahramanlıkları ödüllendiriliyor. “Food Replicator” sayesinde istediğiniz yemeği birkaç saniyede hazırlatabiliyorsunuz. Şişman kimse olmadığına göre kalori içeriği filan da kontrollü olsa gerek.
Üstelik Federasyon post-kapitalist bir düzen içinde görünüyor. Yani para yok, maddi şeylere ihtiyaç yok. İnsanlığın o günleri görebileceğinden şüpheliyim ama yine de kafamı birkaç yüzyıl sonra yeniden canlandırılmak için dondurtmayı düşünüyorum. (Şaka şaka!)
Küçükken bir kere babama “keşke para diye bir şey olmasa, herkes yeteri kadar şey üretmek için çalışsa, herkese yetecek yiyecek ve iş olsa, kimse fakir ya da zengin olmasa” demiştim. Herhalde en fazla 7-8 yaşlarındaydım. Rahmetli de gülerek “Oooo bizim kız, sosyalizmi de komünizmi de aşmış!” demişti. Acaba sonra beni İşletme okumam için teşvik etmesi bundan mıdır, bilemiyorum.
Neyse film konusundaki kritiklerimi yarına sakladım. Burada okuyabilirsiniz…
16 Mayıs 2009 Cumartesi
Okuyuculara Teşekkür
Genellikle yorum bırakan ya da mail atan az sayıda okuyucum var. Onlara ve sessiz okuyucuların tümüne çok teşekkür ederim. Bu blogu devam ettirebilmemin en büyük sebebi okunduğunu bilmek.
Bir okuyucum "keşke teşekkür etmekten fazlasını yapabilsek" demiş. Blogumu sevdiklerinizle paylaşmanız ve de kendi fikirlerinizi yorumlarda daha sık paylaşmanız benim için yeterli.
Herkese iyi bir hafta sonu diliyorum. Hava çok ısındı birden, sık sık su içmeyi unutmayın, sağlıklı kalın...
Bir okuyucum "keşke teşekkür etmekten fazlasını yapabilsek" demiş. Blogumu sevdiklerinizle paylaşmanız ve de kendi fikirlerinizi yorumlarda daha sık paylaşmanız benim için yeterli.
Herkese iyi bir hafta sonu diliyorum. Hava çok ısındı birden, sık sık su içmeyi unutmayın, sağlıklı kalın...
15 Mayıs 2009 Cuma
41 Tutumluluk İpucu
1. En fazla kullandığınız ampulleri enerji tasarruflu CFL ampullerle değiştirin.
2. Bulaşık ve çamaşır makinenizi tam dolmadan çalıştırmayın.
3. Tıraş olurken, diş fırçalarken, duşta sabunlanırken suyu sürekli akıtmayın.
4. Boş zamanınızda yürüyüşe çıkmak isterseniz bunu açık havada, parklarda bahçelerde, deniz kıyısında yapın, AVM’ler gezinti için uygun yerler değildir.
5. Giysi satın alırken evdeki gardrobunuzdaki renklerle uyumlu alım yapmaya özen gösterin.
6. Makarna haşladığınız suyla ve uygun yemek artıkları ile çorba yapın.
7. Bayat ekmekleri atmayın, mutlaka değerlendirin. Tutumlu Ol blogunda zamanında şöyle bir yazı çıkmıştı. Hiçbir şey yapamıyorsanız ekmek kırıntılarını kuşlara verin.
8. Alışveriş ederken mutlaka fiyat mukayesesi yapın.
9. Yemeklerde daha bol sebze, daha az et kullanın.
10. Meyve sebzeyi mevsiminde alın, turfandayken ya da mevsimi dışında tüketmeyin.
11. Diş macununu reklamlarda gösterildiği kadar değil mercimek kadar kullanın. (Diş doktorum özellikle öyle tavsiye etti).
12. Diş fırçanızın ultra-galaktik özellikleri olması gerekmez. Ucuz, yumuşak fırçalarla dişetlerini dişlerin üstüne itmek ister gibi hareketlerle dişinizi fırçalayın ve mutlaka diş ipi kullanın. (Bu da Diş Doktorumun tavsiyesi).
13. Şampuanların üstünde yazan, “köpürtün, durulayın, tekrarlayın” talimatına uymayın. Güzelce bir kez saçı şampuanlamak yeterli olur.
14. Her gün öğle yemeğini dışarıda yemeyin en az haftada iki kez evden yemek götürmeyi deneyin.
15. İşyerinde masanızın çekmecesinde uygun atıştırmalıklar bulundurun.
16. Bütçe yapın ve buna uyun.
17. Her harcamanızı kaydedin ve ay sonunda ya da 15 günde bir bunları inceleyerek alışveriş davranışlarınızı anlamaya çalışın.
18. Kağıt ürünleri, deterjanlar, şampuanlar gibi şeyler için maksimum ayda bir kez toplu alışveriş yapın. Et, meyve ve sebze için de haftada bir defadan daha fazla markete gitmeyin.
19. Markete giderken mutlaka listeniz olsun. Buzdolabının kapağına tutturacağınız bir kağıda eksilenleri yazarsanız, market listeniz hazırlanmış olur.
20. Yiyeceklerin son kullanma tarihlerine dikkat ederek, uygun zamanlarda tüketin. Tarihi geçtiği için hiçbir şeyi çöpe atmayın.
21. Sebze yıkamak için kullandığınız suyu bir kaba aktarıp, evdeki ya da balkondaki bitkilerinizi bununla sulayın.
22. Duşlarınızı kısa kesin. Uzun uzun suyun altında kalmaktan ben de hoşlanırım ama…
23. Telefonda gereksiz sohbetlerden kaçının. Aynı şehirde oturduğunuz dostlarınızla telefonda görüşmek yerine yüz yüze sohbet etmek için imkan yaratın.
24. Ufak tefek tamirat işlerini yapabilmek için beceri edinmeye çalışın. Düğme dikmek, etek bastırmak, ilik açmak, fermuar dikmek, matkap kullanmak, alçı çekmek, basit montaj işlerini yapmak gibi konularda becerilerinizi geliştirin.
25. Sabah kahvaltılarınızı evde yapmaya ya da evden götürmeye çalışın. Hem daha sağlıklı hem de daha ucuza kahvaltı etmiş olursunuz.
26. Marketlerdeki promosyonlara kanmayın. Paket içeriğini diğer promosyonsuz ürünlerle mukayese edin.
27. Deterjan teknolojisi o kadar gelişti ki, kullanacağınız ucuz (açıkta satılan menşei belli olmayanlar hariç) ürünler de aynı işi görecektir. Örneğin ben marketin kendi ürünü olan çok ucuz bir deterjan ve yine marketin kendi markasıyla sattığı bebe deterjanından aldım. Paspas, kilim, temizlik bezleri gibi şeyleri en ucuz deterjanla, tenime giydiğim eşyaları ise bebe deterjanıyla yıkıyorum. Kıymetli siyah ve renkli giysiler için aldığım sıvı deterjanlar da çok uzun süre dayanıyor.
28. Kola, gazoz gibi şeylerin tüketimini azaltın. Bunları her gün tüketmeyin, bol bol su için. Sağlığınız için de en yararlısı bu. Bir taşla iki kuş!
29. Fırını yaktığınızda birden fazla şey pişirmeye gayret edin. Isıyı boşa vermeyin.
30. Kombili bir evde oturuyorsanız, pencere ve kapılarınızın yalıtımına dikkat edin, gereksiz kaçakları önleyin. Kışın evde çorap, eşofman, kalın bir kazak giyerek ısıyı birkaç derece azaltabilirsiniz.
31. Merkezi ısıtılan bir apartmanda oturuyorsanız, komşularınızı yatlım konusunda dikkatli olmaya ikna edin. Hatta yalıtım malzemesini topluca alıp bölüşerek tasarruf edin. Komşuları evde biraz kalınca giyinmeye ikna edin. (Ben bunu yapamadığım için hem kışın evde şortla gezmek durumunda kalıyorum hem de eşek yüküyle doğalgaz parası veriyorum).
32. Komşularınız ya da yakın arkadaşlarınızla belli ürünleri toptan alıp bölüşmeyi düşünebilirsiniz. Özellikle kalabalık aileler un, kuru gıdalar, tuvalet kağıdı vs. gibi malzemeleri çok tükettikleri için buradan tasarruf edebilirler.
33. Bekarsanız, üşenmeyin birkaç basit yemeği pişirmeyi öğrenin.
34. Bir şey alırken birden fazla işe hizmet edecek olup olmadığını düşünün. Sarımsak ezeceği, muz askısı (maalesef budala günlerimden kalma bir tane bende var), yumurta beyazını sarısından ayırma zamazingosu tarzı şeylere para vermeyin.
35. Bir şeye ihtiyacınız olduğunu düşündüğünüzde yaratıcı olup bunu evdeki malzemelerden (kalemlik yerine bir bardak ya da kupa, hazır hurç yerine eski çarşaflardan yapacağınız bir bohça, hazır banyo lifi yerine artık yünlerden öreceğiniz bir lif vs.) sağlamaya çalışın. Olmuyorsa, bunun gerçek bir ihtiyaç olup olmadığını düşünmek için kendinize zaman tanıyın.
36. Çeşit çeşit temizlik malzemesine para vermeyin. Sirke, karbonat çözümü size göre değilse bile bir çeşit yüzey temizleyici, elde bulaşık deterjanı ve çamaşır suyu evinizi temizlemek için yeterli olur. Benim evimde lavabolar, küvet ve pimapenler için amonyaklı bir yüzey temizleyici, yerleri ve halıları silmek için elde yıkamaya yönelik ucuz bir bulaşık deterjanı ve tuvalete dökmek için de marketin ucuz çamaşır suyu kullanılır. Ne yer silmek için, ne de cam silmek için ayrı bir tür fısfıs almıyorum.
37. Kışın özellikle teninize giymediğiniz eşyaları hemen çamaşıra atmak yerine havalandırın ve tekrar giyin. Eğer yeteri kadar temiz biriyseniz, giysileriniz de fazla kirlenmez.
38. Eskiyen havlularınızdan temizlik bezi yapabilir ya da bunları tutacak bezleri için dolgu malzemesi olarak kullanabilirsiniz.
39. Domatesin bol ve ucuz olduğu dönemlerde, domates sosu yapıp, kış için buzluğa atın.
40. Haftada bir kez basit ve ucuz bir yemek yapın (makarna ve salata mesela).
41. Ayakkabılarınızı mümkünse iki gün üst üste giymeyin ve çıkarınca tozunu silip, kalıba koyun. Böylece ömürlerini uzatmış olursunuz.
2. Bulaşık ve çamaşır makinenizi tam dolmadan çalıştırmayın.
3. Tıraş olurken, diş fırçalarken, duşta sabunlanırken suyu sürekli akıtmayın.
4. Boş zamanınızda yürüyüşe çıkmak isterseniz bunu açık havada, parklarda bahçelerde, deniz kıyısında yapın, AVM’ler gezinti için uygun yerler değildir.
5. Giysi satın alırken evdeki gardrobunuzdaki renklerle uyumlu alım yapmaya özen gösterin.
6. Makarna haşladığınız suyla ve uygun yemek artıkları ile çorba yapın.
7. Bayat ekmekleri atmayın, mutlaka değerlendirin. Tutumlu Ol blogunda zamanında şöyle bir yazı çıkmıştı. Hiçbir şey yapamıyorsanız ekmek kırıntılarını kuşlara verin.
8. Alışveriş ederken mutlaka fiyat mukayesesi yapın.
9. Yemeklerde daha bol sebze, daha az et kullanın.
10. Meyve sebzeyi mevsiminde alın, turfandayken ya da mevsimi dışında tüketmeyin.
11. Diş macununu reklamlarda gösterildiği kadar değil mercimek kadar kullanın. (Diş doktorum özellikle öyle tavsiye etti).
12. Diş fırçanızın ultra-galaktik özellikleri olması gerekmez. Ucuz, yumuşak fırçalarla dişetlerini dişlerin üstüne itmek ister gibi hareketlerle dişinizi fırçalayın ve mutlaka diş ipi kullanın. (Bu da Diş Doktorumun tavsiyesi).
13. Şampuanların üstünde yazan, “köpürtün, durulayın, tekrarlayın” talimatına uymayın. Güzelce bir kez saçı şampuanlamak yeterli olur.
14. Her gün öğle yemeğini dışarıda yemeyin en az haftada iki kez evden yemek götürmeyi deneyin.
15. İşyerinde masanızın çekmecesinde uygun atıştırmalıklar bulundurun.
16. Bütçe yapın ve buna uyun.
17. Her harcamanızı kaydedin ve ay sonunda ya da 15 günde bir bunları inceleyerek alışveriş davranışlarınızı anlamaya çalışın.
18. Kağıt ürünleri, deterjanlar, şampuanlar gibi şeyler için maksimum ayda bir kez toplu alışveriş yapın. Et, meyve ve sebze için de haftada bir defadan daha fazla markete gitmeyin.
19. Markete giderken mutlaka listeniz olsun. Buzdolabının kapağına tutturacağınız bir kağıda eksilenleri yazarsanız, market listeniz hazırlanmış olur.
20. Yiyeceklerin son kullanma tarihlerine dikkat ederek, uygun zamanlarda tüketin. Tarihi geçtiği için hiçbir şeyi çöpe atmayın.
21. Sebze yıkamak için kullandığınız suyu bir kaba aktarıp, evdeki ya da balkondaki bitkilerinizi bununla sulayın.
22. Duşlarınızı kısa kesin. Uzun uzun suyun altında kalmaktan ben de hoşlanırım ama…
23. Telefonda gereksiz sohbetlerden kaçının. Aynı şehirde oturduğunuz dostlarınızla telefonda görüşmek yerine yüz yüze sohbet etmek için imkan yaratın.
24. Ufak tefek tamirat işlerini yapabilmek için beceri edinmeye çalışın. Düğme dikmek, etek bastırmak, ilik açmak, fermuar dikmek, matkap kullanmak, alçı çekmek, basit montaj işlerini yapmak gibi konularda becerilerinizi geliştirin.
25. Sabah kahvaltılarınızı evde yapmaya ya da evden götürmeye çalışın. Hem daha sağlıklı hem de daha ucuza kahvaltı etmiş olursunuz.
26. Marketlerdeki promosyonlara kanmayın. Paket içeriğini diğer promosyonsuz ürünlerle mukayese edin.
27. Deterjan teknolojisi o kadar gelişti ki, kullanacağınız ucuz (açıkta satılan menşei belli olmayanlar hariç) ürünler de aynı işi görecektir. Örneğin ben marketin kendi ürünü olan çok ucuz bir deterjan ve yine marketin kendi markasıyla sattığı bebe deterjanından aldım. Paspas, kilim, temizlik bezleri gibi şeyleri en ucuz deterjanla, tenime giydiğim eşyaları ise bebe deterjanıyla yıkıyorum. Kıymetli siyah ve renkli giysiler için aldığım sıvı deterjanlar da çok uzun süre dayanıyor.
28. Kola, gazoz gibi şeylerin tüketimini azaltın. Bunları her gün tüketmeyin, bol bol su için. Sağlığınız için de en yararlısı bu. Bir taşla iki kuş!
29. Fırını yaktığınızda birden fazla şey pişirmeye gayret edin. Isıyı boşa vermeyin.
30. Kombili bir evde oturuyorsanız, pencere ve kapılarınızın yalıtımına dikkat edin, gereksiz kaçakları önleyin. Kışın evde çorap, eşofman, kalın bir kazak giyerek ısıyı birkaç derece azaltabilirsiniz.
31. Merkezi ısıtılan bir apartmanda oturuyorsanız, komşularınızı yatlım konusunda dikkatli olmaya ikna edin. Hatta yalıtım malzemesini topluca alıp bölüşerek tasarruf edin. Komşuları evde biraz kalınca giyinmeye ikna edin. (Ben bunu yapamadığım için hem kışın evde şortla gezmek durumunda kalıyorum hem de eşek yüküyle doğalgaz parası veriyorum).
32. Komşularınız ya da yakın arkadaşlarınızla belli ürünleri toptan alıp bölüşmeyi düşünebilirsiniz. Özellikle kalabalık aileler un, kuru gıdalar, tuvalet kağıdı vs. gibi malzemeleri çok tükettikleri için buradan tasarruf edebilirler.
33. Bekarsanız, üşenmeyin birkaç basit yemeği pişirmeyi öğrenin.
34. Bir şey alırken birden fazla işe hizmet edecek olup olmadığını düşünün. Sarımsak ezeceği, muz askısı (maalesef budala günlerimden kalma bir tane bende var), yumurta beyazını sarısından ayırma zamazingosu tarzı şeylere para vermeyin.
35. Bir şeye ihtiyacınız olduğunu düşündüğünüzde yaratıcı olup bunu evdeki malzemelerden (kalemlik yerine bir bardak ya da kupa, hazır hurç yerine eski çarşaflardan yapacağınız bir bohça, hazır banyo lifi yerine artık yünlerden öreceğiniz bir lif vs.) sağlamaya çalışın. Olmuyorsa, bunun gerçek bir ihtiyaç olup olmadığını düşünmek için kendinize zaman tanıyın.
36. Çeşit çeşit temizlik malzemesine para vermeyin. Sirke, karbonat çözümü size göre değilse bile bir çeşit yüzey temizleyici, elde bulaşık deterjanı ve çamaşır suyu evinizi temizlemek için yeterli olur. Benim evimde lavabolar, küvet ve pimapenler için amonyaklı bir yüzey temizleyici, yerleri ve halıları silmek için elde yıkamaya yönelik ucuz bir bulaşık deterjanı ve tuvalete dökmek için de marketin ucuz çamaşır suyu kullanılır. Ne yer silmek için, ne de cam silmek için ayrı bir tür fısfıs almıyorum.
37. Kışın özellikle teninize giymediğiniz eşyaları hemen çamaşıra atmak yerine havalandırın ve tekrar giyin. Eğer yeteri kadar temiz biriyseniz, giysileriniz de fazla kirlenmez.
38. Eskiyen havlularınızdan temizlik bezi yapabilir ya da bunları tutacak bezleri için dolgu malzemesi olarak kullanabilirsiniz.
39. Domatesin bol ve ucuz olduğu dönemlerde, domates sosu yapıp, kış için buzluğa atın.
40. Haftada bir kez basit ve ucuz bir yemek yapın (makarna ve salata mesela).
41. Ayakkabılarınızı mümkünse iki gün üst üste giymeyin ve çıkarınca tozunu silip, kalıba koyun. Böylece ömürlerini uzatmış olursunuz.
14 Mayıs 2009 Perşembe
The Simple Dollar'dan Bir Kitap Özeti: Your Money or Your Life
I would like to thank Trent Hamm, the owner of The Simple Dollar for the following book review. He was kind enough to let me translate his review and publish it here.
Bu kitap özeti için The Simple Dollar’ın sahibi Trent Hamm’e teşekkür etmek istiyorum. Özetini tercüme etmemi ve burada paylaşmamı nezaketle kabul etti.
NOT: Tercüman olmadığımı ve anlama sadık kalmaya gayret ettiğimi belirtmek isterim. Bu çeviri eminim çok daha iyi yapılabilirdi.
“Your Money or Your Life yerel kitapçınızda bulabileceğiniz tipik bireysel finans kitaplarından çok farklı bir kitap. Öncelikle, kitapta bireysel zenginliğinizi artırmakla ilgili çok az net bilgi var. Milyoner olmak üstüne yazılmış kitaplar arasında bu oldukça farklı bir yaklaşım.
Pekiyi Your Money or Your Life ne öneriyor? Kitap zengin olmaya odaklanmak yerine, kişinin hayatındaki temel değerlere yakından bakıyor ve hayatı ve parayı bu değerlerle paralelleştiriyor. Buradaki fikir birçok kişinin hayatındaki parasal sorunların esasında hayatlarında net bir yön olmayışından kaynaklanması: insanlar sadece para kazanmak için çalışıyorlar, yaptıklarını çok sevdikleri için değil.
Kitap hayatınızdaki bu gerçeği ortaya koymak için sayısız alışılmadık yönteme başvuruyor. Kitabın önemli bir kısmı değerlerinizi tariflemeye ve bunları gerçek finansal perspektife oturtmaya adanmış, hatta konuyu işinizi bırakmanız gerektiğine kadar götürüyor. Hızlı bir şekilde zengin olma fikri karşısında aforozluk bir yaklaşım ama yine de çok aydınlatıcı.
Kitabın gerçek amacı parayı yönetme biçiminizi değil, parayla olan ilişkinizi yeniden düzenlemek. Biraz “New Age” vari görünebilir, çünkü öyle. Kitap birçok kişi için tam zamanlı çalışmanın en iyi hayat biçimi olmadığını vurguluyor ve herkesin kendisi için en iyi hayat tarzı olarak tanımladığı şeyi aramasını, başkalarının beklenti ya da talepleri doğrultusunda bir hayat yaşamamasını çekinmesizce vurguluyor.
Kitapta pek çok kısa hikaye ile birlikte bir sürü de detay var. Bireysel Finans kitabı olarak uzunca bir kitap ve genel yaklaşımını benimsemeseniz de birçok düşündürücü hususu kapsıyor.
Your Money Or Your Life
Plan paraya bakış açınızı değiştirebilecek bir seri psikolojik balyozla açılıyor. Aşamalar nispeten alışılmadık ama genellikle paranın sizin inandığınız değerini değil de sizin hayatınızdaki gerçek değerini günışığına çıkartıyor.
1. Aşama
Your Money or Your Life daha açılışta ilginç bir yön alıyor. İlk adım kazandığınız tüm parayı kuruş kuruş hesaplayarak geçmişinizle barışmanıza odaklanıyor. Evet, daha ufacıkken çim biçerek para kazandığınız günlere döndürüyor. Kazandığınız tüm parayı bir araya toplatıp, sahip olduğunuz her şeyin değerini borçlarınız hariç ortaya çıkarttırıyor. Sonuç genellikle şaşkınlık verici oluyor ve para ile ilişkiniz konusunda pek çok gerçeği ortaya döküyor.
2. Aşama
Hesaplamayı yapıp da gelirinizin ne kadarını çarçur ettiğinizi açığa çıkartınca (genellikle %100… bir düşünün!), ikinci adım sizi gerçek saat ücretinizi hesaplamaya yöneltiyor. Temel olarak saat ücretinizi alıp, belli bir sürede (bir hafta mesela) ne kadar kazandığınızı hesaplayın. Daha sonra işe gidişte ve diğer işle ilgili aktivitelerde ne kadar zaman harcadığınızı hesaplayın ve arabanızın aşınma payı, dışarıda yenen öğle yemeği ve işle ilgili eğlenceye ayrılan para gibi bu ekstralar için ne kadar para harcadığınızı hesaplayın ve ilk rakamdan çıkartın. Sonuç genellikle şaşırtıcı ölçüde düşük bir saat ücreti oluyor ve elde ettiğiniz gelir gerçekte sadece bu.
3. Aşama
Bu aşama için en azından başlangıçta biraz daha geleneksel denebilir : Tüm gelirinizi ve para harcadığınız her şeyi kaydediyorsunuz.. Your Money or Your Life Kitabı bunu bir rutin haline getirmek için aylar boyunca yapmanızı önerse de ilave bir adım sayesinde birinci ayda bile çoğunlukla birçok gerçek ortaya çıkıyor. Tüm harcamalarınızı listeleyerek, 2. adım’da hesapladığınız “gerçek” saat ücretinizi kullanarak bu harcamalar için ne kadar çalışmanız gerektiğini hesaplıyorsunuz.
Kendimden örnek verecek olursam: Oldukça iyi kazandığımı düşünmeme rağmen gerçek saat ücretimi hesapladığımda sadece saatte 7 dolar olduğunu gördüm. Bu tür bir para için yolun karşısındaki benzin istasyonunda da çalışabilirdim! Bu ücreti bazı rutin harcamalarıma uygulamaya başladığımda bazı şeyleri elde etmek için harcadığım zaman korkutucu bir hal aldı. Yeni laptopuma sahip olmanın bedeli asgari 200 saat çalışmaktı ki, elektrik ve internet masraflarını saymıyorum bile.
4. Aşama
Bu adım esasında hayatınızdaki masrafları değerlendirmeniz için yeni bir filtre: 2. Aşamada Hesapladığınız Hayatınızın Gerçek Maliyeti (harcadığınız extra sürelerin ilave edilmiş olduğu saat ücretiniz eksi ilave masraflar).
Hayatınızdaki her harcama için kendinize şu soruları sorun:
Buna harcadığım hayat enerjisi karşılığında gerçekten bir tatmin ve değer elde edebiliyor muyum?
Hayat Enerjimi bu şekilde kullanmam değerlerim ve hedeflerimle örtüşüyor mu?
Eğer çalışmasaydım bu masraf nasıl değişirdi?
Şaşırtıcı sonuç hayatınızdaki zaman ve para harcamalarınızın para kazanmayı sürdürmeniz için birer araç olduğu gerçeği. Bu masraflar sizin için gerçekten önemli olanı ortaya koymuyorlar.
5. Aşama
Bu aşamada gereken gelir ve masraflarınızı mukayese eden bir şema yapmanız. Bunu bir sayfa grafik kağıdı ya da Excel ile yapabilirsiniz ama esasında yapmanız gereken ay boyunca kuruş kuruş gelirinizi ve harcamalarınızı kayıt altına almanız. Bir kez bunu yaptınız mı hedefiniz bu iki çizginin arasını olabildiğince açmak. Bunu nasıl yapacaksınız?
6. Aşama
Bu aşama harcamalarınızı minimize etmek ve zamanınızın değerini maksimize etmeye odaklanıyor. Basitçe, tutumlu yaşamanız gerek demek. Kitabın oldukça uzun bu bölümü hayatınıza ilave edebileceğiniz basit tutumlu yaşam önerilerini listeleyen çok güzel bir bölüm. Bu bölüm muhtemelen borcunuzu azaltmanıza ve tutumlu yaşamanıza odaklanması açısından diğer bireysel finans kitaplarına en çok benzeyen bölüm.
7. Aşama
Bu aşama temel olarak işinizi ciddi bir şekilde yeniden değerlendirmenizi ve eğer değerlerinizle örtüşmüyorsa bırakmanızı öneriyor. Bu bölümün tamamı daha evvelki bölümlere dayanarak çok iyi bir argüman ortaya koysa da birçok kişi için bu adım çok korkutucu. Kitap esasen yeni bir hayata sıçrama yapabilmek için hazırlanırken mevcut işinizi bir çeşit “yedek tekerlek” gibi kullanmanızı da teşvik ediyor ama hedefiniz zamanınızı hem kişisel hem de profesyonel olarak tatmin olmak için harcamak olmalı.
8. Aşama
Bu aşamada yapmanız gereken başa baş noktasını bulmak yani yatırım gelirlerinizin yaşam masraflarınızı karşılayabileceği noktayı bulmak. Sizin için öncelikli şeyleri bir kere belirlediğinizde ve yaşam masraflarınız gelirinizden düşük olduğunda, kalan parayı yatırıma yönelterek yatırım gelirinizi maksimize etmeye ve tutumlu yaşamaya devam etmelisiniz. Yatırım geliriniz hayatınızdaki harcamalarınızı karşılamaya başladığında hayatınızda ne yapmak istiyorsanız onu yapabilirsiniz. Bu nokta erişmeyi zorlukla hayal edebildiğim bir nokta. Bu aşamada birkaç gönüllü proje yapabilen, evde oturan ve ufak bir ilave gelir (yatırımlarım değerlenmeye devam ederken bir kısım hatta çoğu masraflarımı karşılayan) için blog yazan bir baba olmak beni çok mutlu eder.
9. Aşama
Son adım yatırımlarınızın harcamaları çıkarttıktan sonra bile artmaya devam ettiği nokta. Artık daha rahat para harcayabilirsiniz ama dikkatli olmak kaydıyla. Kitap toplam paranızı üçe ayırmanızı öneriyor: Ana para (yatırıma yönlendirdiğiniz meblağ), yastık ya da tampon (bir tasarruf hesabında 6 aylık giderlerinizi karşılayacak para) ve “cache” (nakit fazla). Yastık ya da tampon yatırımlardan gelen gelirle sabit bir seviyede kalmalı ve nakit fazlanız da hayallerinizi gerçekleştirmek için harcayabileceğiniz para: kar amacı gütmeyen bir organizasyon ya da kendi işinizi kurmak, yardım derneklerine vermek ya da daha büyük hayaller için yatırıma devam etmek. Bu noktada hayat sizin.
Kitabı Al ya da Alma
Daha Önsöz’de yazarların kendinize sormanızı istediği sorular var:
- Yeteri kadar paranız var mı?
- Ailenizle ve dostlarınızla yeteri kadar zaman geçiriyor musunuz?
- İşinizden eve hayat dolu bir şekilde mi geliyorsunuz?
- Değeceğini düşündüğünüz aktivitelere katılacak vaktiniz var mı?
- İşten çıkarılsanız bunu bir fırsat olarak görür müydünüz?
- Dünyaya yaptığınız katkıdan memnun musunuz?
- Parayla barışık mısınız?
- İşiniz değerlerinizi yansıtıyor mu?
- 6 ay geçinmenizi sağlayacak kadar tasarrufunuz var mı?
- Hayatınız bir bütün mü? Tüm parçalar-işiniz, masraflarınız, ilşkileriniz, değerleriniz- birbiriyle uyumlu mu?
Eğer bu listeyi okuyup da içinizden birçok defa “hayır” dediyseniz bu kitabı alın. Daha fazla kazanmak için paranızla ne yapmanız gerektiğine rehberlik etmekten çok, bu kitap hayatınızı daha anlamlı hale getirmek için paranızla ne yapacağınıza odaklanıyor ve bunu çok iyi bir şekilde yapıyor. Bu kitabı parayla suçluluk dolu bir ilişkisi olup da bunu gerçekten düzeltmek isteyenlere özellikle öneririm.
Bu kitabın bir yatırım rehberi olmadığını özellikle belirtmek isterim. Eğer amacınız yatırım önerileri almak ya da paranızı maksimize edecek metodlar bulmaksa, bu kitabı almayın.
Kitapta bir hayli “kendinizle iletişime geçin” tarzı New Age stili duygusallık olsa da finansla olan ilişkisi bu bakış açısına güçlü bir değer kazandırıyor. Bu stil bazı okurları uzaklaştırsa da, kitap piyasadaki diğer kişisel finans kitaplarından tam da bu stil nedeniyle farklılaşıyor.
Ben kitabı çok beğendim. Esasında hayatımı değiştirdi. Sizin de beğeneceğinizi umuyorum".
Bu kitap özeti için The Simple Dollar’ın sahibi Trent Hamm’e teşekkür etmek istiyorum. Özetini tercüme etmemi ve burada paylaşmamı nezaketle kabul etti.
NOT: Tercüman olmadığımı ve anlama sadık kalmaya gayret ettiğimi belirtmek isterim. Bu çeviri eminim çok daha iyi yapılabilirdi.
“Your Money or Your Life yerel kitapçınızda bulabileceğiniz tipik bireysel finans kitaplarından çok farklı bir kitap. Öncelikle, kitapta bireysel zenginliğinizi artırmakla ilgili çok az net bilgi var. Milyoner olmak üstüne yazılmış kitaplar arasında bu oldukça farklı bir yaklaşım.
Pekiyi Your Money or Your Life ne öneriyor? Kitap zengin olmaya odaklanmak yerine, kişinin hayatındaki temel değerlere yakından bakıyor ve hayatı ve parayı bu değerlerle paralelleştiriyor. Buradaki fikir birçok kişinin hayatındaki parasal sorunların esasında hayatlarında net bir yön olmayışından kaynaklanması: insanlar sadece para kazanmak için çalışıyorlar, yaptıklarını çok sevdikleri için değil.
Kitap hayatınızdaki bu gerçeği ortaya koymak için sayısız alışılmadık yönteme başvuruyor. Kitabın önemli bir kısmı değerlerinizi tariflemeye ve bunları gerçek finansal perspektife oturtmaya adanmış, hatta konuyu işinizi bırakmanız gerektiğine kadar götürüyor. Hızlı bir şekilde zengin olma fikri karşısında aforozluk bir yaklaşım ama yine de çok aydınlatıcı.
Kitabın gerçek amacı parayı yönetme biçiminizi değil, parayla olan ilişkinizi yeniden düzenlemek. Biraz “New Age” vari görünebilir, çünkü öyle. Kitap birçok kişi için tam zamanlı çalışmanın en iyi hayat biçimi olmadığını vurguluyor ve herkesin kendisi için en iyi hayat tarzı olarak tanımladığı şeyi aramasını, başkalarının beklenti ya da talepleri doğrultusunda bir hayat yaşamamasını çekinmesizce vurguluyor.
Kitapta pek çok kısa hikaye ile birlikte bir sürü de detay var. Bireysel Finans kitabı olarak uzunca bir kitap ve genel yaklaşımını benimsemeseniz de birçok düşündürücü hususu kapsıyor.
Your Money Or Your Life
Plan paraya bakış açınızı değiştirebilecek bir seri psikolojik balyozla açılıyor. Aşamalar nispeten alışılmadık ama genellikle paranın sizin inandığınız değerini değil de sizin hayatınızdaki gerçek değerini günışığına çıkartıyor.
1. Aşama
Your Money or Your Life daha açılışta ilginç bir yön alıyor. İlk adım kazandığınız tüm parayı kuruş kuruş hesaplayarak geçmişinizle barışmanıza odaklanıyor. Evet, daha ufacıkken çim biçerek para kazandığınız günlere döndürüyor. Kazandığınız tüm parayı bir araya toplatıp, sahip olduğunuz her şeyin değerini borçlarınız hariç ortaya çıkarttırıyor. Sonuç genellikle şaşkınlık verici oluyor ve para ile ilişkiniz konusunda pek çok gerçeği ortaya döküyor.
2. Aşama
Hesaplamayı yapıp da gelirinizin ne kadarını çarçur ettiğinizi açığa çıkartınca (genellikle %100… bir düşünün!), ikinci adım sizi gerçek saat ücretinizi hesaplamaya yöneltiyor. Temel olarak saat ücretinizi alıp, belli bir sürede (bir hafta mesela) ne kadar kazandığınızı hesaplayın. Daha sonra işe gidişte ve diğer işle ilgili aktivitelerde ne kadar zaman harcadığınızı hesaplayın ve arabanızın aşınma payı, dışarıda yenen öğle yemeği ve işle ilgili eğlenceye ayrılan para gibi bu ekstralar için ne kadar para harcadığınızı hesaplayın ve ilk rakamdan çıkartın. Sonuç genellikle şaşırtıcı ölçüde düşük bir saat ücreti oluyor ve elde ettiğiniz gelir gerçekte sadece bu.
3. Aşama
Bu aşama için en azından başlangıçta biraz daha geleneksel denebilir : Tüm gelirinizi ve para harcadığınız her şeyi kaydediyorsunuz.. Your Money or Your Life Kitabı bunu bir rutin haline getirmek için aylar boyunca yapmanızı önerse de ilave bir adım sayesinde birinci ayda bile çoğunlukla birçok gerçek ortaya çıkıyor. Tüm harcamalarınızı listeleyerek, 2. adım’da hesapladığınız “gerçek” saat ücretinizi kullanarak bu harcamalar için ne kadar çalışmanız gerektiğini hesaplıyorsunuz.
Kendimden örnek verecek olursam: Oldukça iyi kazandığımı düşünmeme rağmen gerçek saat ücretimi hesapladığımda sadece saatte 7 dolar olduğunu gördüm. Bu tür bir para için yolun karşısındaki benzin istasyonunda da çalışabilirdim! Bu ücreti bazı rutin harcamalarıma uygulamaya başladığımda bazı şeyleri elde etmek için harcadığım zaman korkutucu bir hal aldı. Yeni laptopuma sahip olmanın bedeli asgari 200 saat çalışmaktı ki, elektrik ve internet masraflarını saymıyorum bile.
4. Aşama
Bu adım esasında hayatınızdaki masrafları değerlendirmeniz için yeni bir filtre: 2. Aşamada Hesapladığınız Hayatınızın Gerçek Maliyeti (harcadığınız extra sürelerin ilave edilmiş olduğu saat ücretiniz eksi ilave masraflar).
Hayatınızdaki her harcama için kendinize şu soruları sorun:
Buna harcadığım hayat enerjisi karşılığında gerçekten bir tatmin ve değer elde edebiliyor muyum?
Hayat Enerjimi bu şekilde kullanmam değerlerim ve hedeflerimle örtüşüyor mu?
Eğer çalışmasaydım bu masraf nasıl değişirdi?
Şaşırtıcı sonuç hayatınızdaki zaman ve para harcamalarınızın para kazanmayı sürdürmeniz için birer araç olduğu gerçeği. Bu masraflar sizin için gerçekten önemli olanı ortaya koymuyorlar.
5. Aşama
Bu aşamada gereken gelir ve masraflarınızı mukayese eden bir şema yapmanız. Bunu bir sayfa grafik kağıdı ya da Excel ile yapabilirsiniz ama esasında yapmanız gereken ay boyunca kuruş kuruş gelirinizi ve harcamalarınızı kayıt altına almanız. Bir kez bunu yaptınız mı hedefiniz bu iki çizginin arasını olabildiğince açmak. Bunu nasıl yapacaksınız?
6. Aşama
Bu aşama harcamalarınızı minimize etmek ve zamanınızın değerini maksimize etmeye odaklanıyor. Basitçe, tutumlu yaşamanız gerek demek. Kitabın oldukça uzun bu bölümü hayatınıza ilave edebileceğiniz basit tutumlu yaşam önerilerini listeleyen çok güzel bir bölüm. Bu bölüm muhtemelen borcunuzu azaltmanıza ve tutumlu yaşamanıza odaklanması açısından diğer bireysel finans kitaplarına en çok benzeyen bölüm.
7. Aşama
Bu aşama temel olarak işinizi ciddi bir şekilde yeniden değerlendirmenizi ve eğer değerlerinizle örtüşmüyorsa bırakmanızı öneriyor. Bu bölümün tamamı daha evvelki bölümlere dayanarak çok iyi bir argüman ortaya koysa da birçok kişi için bu adım çok korkutucu. Kitap esasen yeni bir hayata sıçrama yapabilmek için hazırlanırken mevcut işinizi bir çeşit “yedek tekerlek” gibi kullanmanızı da teşvik ediyor ama hedefiniz zamanınızı hem kişisel hem de profesyonel olarak tatmin olmak için harcamak olmalı.
8. Aşama
Bu aşamada yapmanız gereken başa baş noktasını bulmak yani yatırım gelirlerinizin yaşam masraflarınızı karşılayabileceği noktayı bulmak. Sizin için öncelikli şeyleri bir kere belirlediğinizde ve yaşam masraflarınız gelirinizden düşük olduğunda, kalan parayı yatırıma yönelterek yatırım gelirinizi maksimize etmeye ve tutumlu yaşamaya devam etmelisiniz. Yatırım geliriniz hayatınızdaki harcamalarınızı karşılamaya başladığında hayatınızda ne yapmak istiyorsanız onu yapabilirsiniz. Bu nokta erişmeyi zorlukla hayal edebildiğim bir nokta. Bu aşamada birkaç gönüllü proje yapabilen, evde oturan ve ufak bir ilave gelir (yatırımlarım değerlenmeye devam ederken bir kısım hatta çoğu masraflarımı karşılayan) için blog yazan bir baba olmak beni çok mutlu eder.
9. Aşama
Son adım yatırımlarınızın harcamaları çıkarttıktan sonra bile artmaya devam ettiği nokta. Artık daha rahat para harcayabilirsiniz ama dikkatli olmak kaydıyla. Kitap toplam paranızı üçe ayırmanızı öneriyor: Ana para (yatırıma yönlendirdiğiniz meblağ), yastık ya da tampon (bir tasarruf hesabında 6 aylık giderlerinizi karşılayacak para) ve “cache” (nakit fazla). Yastık ya da tampon yatırımlardan gelen gelirle sabit bir seviyede kalmalı ve nakit fazlanız da hayallerinizi gerçekleştirmek için harcayabileceğiniz para: kar amacı gütmeyen bir organizasyon ya da kendi işinizi kurmak, yardım derneklerine vermek ya da daha büyük hayaller için yatırıma devam etmek. Bu noktada hayat sizin.
Kitabı Al ya da Alma
Daha Önsöz’de yazarların kendinize sormanızı istediği sorular var:
- Yeteri kadar paranız var mı?
- Ailenizle ve dostlarınızla yeteri kadar zaman geçiriyor musunuz?
- İşinizden eve hayat dolu bir şekilde mi geliyorsunuz?
- Değeceğini düşündüğünüz aktivitelere katılacak vaktiniz var mı?
- İşten çıkarılsanız bunu bir fırsat olarak görür müydünüz?
- Dünyaya yaptığınız katkıdan memnun musunuz?
- Parayla barışık mısınız?
- İşiniz değerlerinizi yansıtıyor mu?
- 6 ay geçinmenizi sağlayacak kadar tasarrufunuz var mı?
- Hayatınız bir bütün mü? Tüm parçalar-işiniz, masraflarınız, ilşkileriniz, değerleriniz- birbiriyle uyumlu mu?
Eğer bu listeyi okuyup da içinizden birçok defa “hayır” dediyseniz bu kitabı alın. Daha fazla kazanmak için paranızla ne yapmanız gerektiğine rehberlik etmekten çok, bu kitap hayatınızı daha anlamlı hale getirmek için paranızla ne yapacağınıza odaklanıyor ve bunu çok iyi bir şekilde yapıyor. Bu kitabı parayla suçluluk dolu bir ilişkisi olup da bunu gerçekten düzeltmek isteyenlere özellikle öneririm.
Bu kitabın bir yatırım rehberi olmadığını özellikle belirtmek isterim. Eğer amacınız yatırım önerileri almak ya da paranızı maksimize edecek metodlar bulmaksa, bu kitabı almayın.
Kitapta bir hayli “kendinizle iletişime geçin” tarzı New Age stili duygusallık olsa da finansla olan ilişkisi bu bakış açısına güçlü bir değer kazandırıyor. Bu stil bazı okurları uzaklaştırsa da, kitap piyasadaki diğer kişisel finans kitaplarından tam da bu stil nedeniyle farklılaşıyor.
Ben kitabı çok beğendim. Esasında hayatımı değiştirdi. Sizin de beğeneceğinizi umuyorum".
Kaydol:
Kayıtlar (Atom)