İnsanlar ve insansılar…

Ben bu işlerden pek anlamam antropologlar daha iyi bilir ama sanirim, insana şimdi Homo Sapien diyoruz. Bundan önceki evrelerden biri de Homo Erectus yani iki ayağı üzerinde yürüyebilen ilkel insan. Benim zannımca, insanlar hop diye hep beraber bir safhadan ötekine geçmemişler. Bazı bölgelerde şartlar daha erken gelişim için uygun olmuş fakat zamanla bu ayrımlar ortadan kalkmış…… mı acaba?

Bence hala aramızda Homo Erectus safhasını aşamamış arkadaşlar var. Evet, konuşabiliyorlar, okuyabiliyorlar ama kısıtlı. Üniversite bitirip de noktalama işareti, büyük harf vs. kullanmadan yazı yazabilen insanlar var. Buraya bir örnek koymak isterdim ama olmaz. Belki üstünden bir müddet geçerse, bir ara yazarım. Yani, ibretlik bir durum. Tabii esas bu arkadaşa ilkokul diploması verenleri bulup, bir temiz sopalamak lazım ama, yok, olmuyor işte.

Mesela bana gecen gun bir e-posta mesajı geldi. Baktım, baktım önce anlam veremedim sonra jeton düştü. Vatandaş Mart 2007’de yolladığım mesaja ancak yani, Aralik 2007’de yanıt veriyor. Yani… yazık bana be…

Öte yandan bir gerizekalı da sistemden çıkan raporun, kendi kayıtları kadar doğru olmadığını söyleyip, bununla övünüyor. Pekiyi salakçığım, o bilgileri sisteme işleyen kim? Ha? Daha komiği sonradan anladik ki, Excel tablosuna bilgi işleyince ERP sisteminin otomatik olarak onu algıladığını ve hata yaptığını sanıyor. Muhtemelen bu vatandaş sistemin böyle kendi içinde yaşayan canlı bir varlık olduğunu ve kendisi iş yapınca, sistemin de onu kendiliğinden algılayıp, o işi doğru bir şekilde kendi kendine kaydedeceğini falan zannediyor. Keşke, keşke öyle olsaydı. O zaman oturduğu vakit sandalye ile temas eden bölgesine ayak izi bırakmak için çoğumuz birbirimizi yerdik…

Sinirlenmenin faydası olmadığına karar verdikten sonra kendimi daha iyi hissedeceğimi düşünmüştüm. Öyle olmadı…

Mevsimlik Meyve-Sebze, Sağlık ve Tasarruf

Ben küçükken sebze ve meyvelerin mevsimi vardı. Hatta sınavlarda soru olarak bile çıkardı. Bahar gelip de ilk fasulye, bamya pazara geldiğinde fiyatları el yakardı, “turfanda çok pahalı” derlerdi. Sonra her nasılsa, bu mevsim olayı tarihe karıştı. Yazın karnabahar, kereviz bulunabilirken, kışın da patlıcan, domates eksik olmuyor. Son dönemlerde sebze-meyvelerin mevsimine uygun zamanlarda yenmesi gerektiğine dair sanıyorum bilimsel bazı gerçeklere dayalı haberler dolaşıyor. Mevsimi dışında yenen sebze-meyvenin sağlığa uygun olmadığı inancı yaygınlaşıyor. Bunun bütçeye de bir katkısı var. Mevsimin dışında olan ürünler ya sera malı, ya da ithal ediliyor. Dolayisiyle, fiyatları da daha pahalı. Oysa mevsime uygun ürünlerin fiyatları çok daha makul.

Son dönemde diyete başladım ya, diyetisyenim de hem bol meyve-sebze öneriyor hem de protein açısından zengin mercimek, nohut, kuru fasulye gibi yiyecekleri. Bir yerlerde de karnabahar, kereviz, lahana gibi sebzelerin özellikle kış aylarında tüketiminin kanser önleyici bir etkisi olduğunu okumuştum. Ben bu sebzeleri bazı insanların aksine çok severim. Kararında acılı bir kapuska özellikle soğuk havalarda insanın içini ısıtan güzel bir yemektir. Ispanak da favorilerim arasındadır. Ispanağı acı tadı gitsin diye biraz haşlayıp, suyunu iyice sıktıktan sonra bol soğanla kavurup, sarmısaklı veya sade yoğurt ile tüketmek çok hoşuma gider. Bazıları buna yumurta da kırarlar ama benim yumurta ile pek aram yok. Geçenlerde istediğim gibi ıspanak bulamayınca, bu kavurmayı pazı yaprakları ile yaptım. Muhteşem oldu demek zorundayım Üstelik pazıyı ıspanak gibi haşlamaya gerek de yok.

Yine soğuk havalarda iç ısıtan doyurucu bir yemek de esasında bir Meksika yemeği olan “Chili”. Ben bunu her türlü fasulye ile hatta bazen nohut ile dahi yapıyorum. Internette envai çeşit tarif var, benimki oldukça basit. Kuru fasulye ve nohut gibi şeyleri hazırlaması vakit aldığı için bunu tüketeceğimden fazla miktarda ıslatıp, düdüklü tencerede haşlıyorum. Soğuduktan sonra ikişer porsiyona bölüp, buzdolabının derin dondurucu bölmesine atıyorum. Böylece canım chili istediğinde malzemem hazır oluyor. Önce orta boy bir soğanı yemeklik doğrayıp, hafifçe kavuruyorum, sonra domates sosu ve haşlanmış kurulukları ilave ediyorum. Karabiber, tatlı kırmızı biber ve “chili” tozu ekliyorum. Ben bol baharatlı sevdiğim için, chili konusunda cömert davranıyorum. Kısa süre kaynatıp, lezzetlerin biraraya gelmesini sağladıktan sonra biraz suluca hazırladığım bu yemeği afiyetle mideye indiriyorum.

Bu diyet olayında anladım ki, yemeklerin miktarı kadar kalitesi de önemli. Eskiden şişmanlatır diye düşünüp yemediğim badem, fındık ve ceviz gibi şeyleri şimdi her gün yiyorum. Fakat işlenmiş yiyeceklerden uzak duruyorum. Peynir ve tam ekmek yiyebilirim ama pizza ya da peynirli börek derseniz iş değişiyor. Gıdaları doğal formlarına yakın tüketmek gerekiyor. Hayatımda ilk kez 7 hafta hiç bozmadan diyet yaptım. Bozmaya niyetim de yok. Hareketi de artırabilsem, tam süper olacak ama sanırım tüm alışkanlukları birden değiştirmek biraz zor. Yemek ve su içme konusunu hallettim, sırada egzersiz var.

Bakkalları koruyalım, marketleri pazar günleri açmayalım…mı? Niye?

Ne zamandir yazacağım, fırsatım olmadı. Yıllardır “zavallı” bakalların şehrin her köşesinde açılan “kötü yürekli, şeytani” süpermarketlerden neler çektiğini dinleriz. Hükümet de bakkalların şövalyeliğine soyunup, yasa çıkartmaya hazırlanıyormuş. Efendim, süpermarketler saat 22:00’ye kadar açık olmayacakmış, 20:00 dedin mi kapanacakmış, Pazar günleri de tümden kapalı olacaklarmış. Yani bu benim gibi genellikle geç saatlere kadar çalışan, Cumartesi de yarım gün çalışan insanları mahalle bakkalına gitmeye mi zorlayacak? 3 liraya alacağım şeyi, mahalle bakkalından 5 liraya alacağım, öyle mi? Üstelik de bakkal efendinin satması işine gelen markayı alacağım, çünkü muhtemelen benim kullandığım marka dükkanda bulunmayacak. Yok ya! Bir kere serbest piyasa ekonomisinden bahsederken bu yapılmaz. Benzer şeyler Wal-Mart için de söylendi. Geçenlerde Jack ve Suzy Welch’in kitabında da okudum. Wal-Mart’in insan kaynaklari politikalarını eleştirip, bir de üstüne bakkal, nalburiye vs. gibi küçük işletmelerin kapanmasına sebep olduğunu söyleyenlere Jack Welch, eskiden sözü geçen küçük işletmelerde çalışanların da doğru düzgün hakları olmadığını, esas parayı sadece ilgili işletme sahibinin kazandığını söylüyordu. Kentin golf klübüne üye olanlar yine çalışanlar değil, işletme sahipleridir şeklinde bir saptama yapmış, hoşuma gitti. Eğer yasal düzenlemeler olmazsa hiçbir ticaret erbabı, çalışanların haklarını filan düşünmez. Karın tokluğuna çalıştırabileceği insanlar olduğunu bilse, patronlar hepimizi kapının önüne koyup, o insanları işe alırlar. Bakkal, nalbur ya da Süpermarket işletmecisi fark etmez. Bir yılı dolmadan insanları işten çıkartıp, tekrar işe alan ve böylece tazminat ödeme yükümlülüğünden kurtulan nice büyük işletme var. Mesai saatleri kanunla belirtilmiş olduğu halde personel servislerini erken getirip, geç kaldırarak, çalışma saatlerini esneten işverenler de var. Çalışan hakları başka birşey ve yasalarla güvence altına alınmalı. Hulusi Kentmen tipi patronlar yok maalesef. Neyse o ayri bir konu ama benim esas kizdigim, belli bazı işkollarına kayırıcı yaklaşımların olması.

Eğer süpermarketler daha bol çeşidi, daha ucuza sunabiliyorsa, neden bakkalları koruyoruz ki? Bu anlamsız durum yasalaşırsa, ne yapacağımı söyleyeyim. Stoklanabilecek, akıp, kokmayacak şeyleri stoklayacağım geri kalanı da sanal marketlerden internet ortamında sipariş verip, işyerimde teslim etmelerini sağlayacağım. Böylece sırf uzun saatler çalışmaktan ötürü, süpermarketin kapanışına yetişemediğim için gidip de mahalle bakkalının insafına teslim olmayacağım. Tasarruf edelim, ileride daha kaliteli bir hayatimiz olsun derken, gidip bakkaldan alisveris etmek büyük lüks olur.

Alışveriş merkezleri ve bunların içindeki süper-hiper marketler biz çalışanlar için bulunmaz nimet. Bir seferde her işimizi görüp, çıkabiliyoruz. Geçen hafta ben kuaföre gittim, kendime çorap ve kitap, bir arkadaşımın bebeğine oyuncak aldıktan sonra da süpermarketten haftalık alışverişimi yaptım ve 3 saatin içinde evime döndüm. Daha bol çeşidi ve kaliteyi daha ucuza alabiliyoruz. Alıştığımız bu rahatlığı biz tüketicilerden almaya kimin ne hakkı var? Yıllar geçtikçe belli işler yok oluyor, başka iş kolları ortaya çıkıyor. Mesela bileycilik mesleği öldü, bileyciler işsiz kaldı diye lazer tırtıklı bileylenmek gerektirmeyen bıçakların üretimini de mi bırakacağız? Ya da bakırcılar işsiz kalmasın diye alüminyum, çelik ya da teflon tencerelerden de vazgeçelim oldu olacak. Değişim ve dönüşüm kaçınılmaz. Birileri artık bunu kafalarına soksalar iyi olur.

Belki birileri de çıkıp tüketicileri örgütleyip, “Süpermarketimi rahat bırakın!” kampanyası falan yapar artık.

Güncel Analiz ve bir Deneme

Güncel Analiz blogu severek takip ettigim bloglar arasinda. Bu blogun yazarlarindan Balan Bey ile bir deneme yapiyoruz. Kendisi borsa konusunda oldukca deneyimli birisi. Bense bu isten hic anlamadigi icin borsadan beklentisi sadece uzun vadeli olabilecek bir kucuk yatirimciyim. Balan bey bana kendi taktigini ogretiyor. Bunun icin de iki hisse secti, o hisselere yatirim yaptik. Bu denememizi Guncel Analiz Blogundan takip etmek mumkun....

Küresel Isınma ve Ben

Bu Küresel Isınma işine çok bozuluyorum. Zira bütün hayalim, emekli oldugumda yani asgari 10-15 sene sonra, artık vakit bulabileceğim için kışın bol bol kayağa gitmekti. Tabii, küresel ısınma, ille bütün kürenin ısınması anlamına gelmiyor, mevsimlerin değişmesi, bazı bölgelerin daha fazla soguga maruz kalması ama öte yandan da bazı bölgelerin kuraklığa mahkum olması anlamına geliyor. Görünen o ki, bizim memleketimiz de kuraklaşacak yerler arasında. Bazılarına göre ise, küresel ısınma diye birşey yok ve dünya zaman zaman bu tür ısınma ve kuraklaşma dalgaları yaşıyor, sonra da tekrar herşey değişiyor, yani bazı “cycle”lar sözkonusu. Hal böyleyse, iyi. Yok değilse gitti benim emeklilik hayallerim!

Ticari hale getirilmis, somurulmekte olan ozel gunler, tatiller...(2)

Gecen yazıda konuya bir girizgah yapmıştım. Bu yazı ile de toparlayayım istiyorum.

Uyanık Amerikalı tüccarlardan bizimkilere de bulaşan duygu sömürüsü fikri sayesinde insanlar daha büyük suçluluk duyup, bütçelerini aşan hareketler yapabiliyorlar. Sevgililer Gününde küçücük bir pırlanta yüzük (!?), bayramlarda bir kutu çikolata, bol bol cep telefonu ile arama, okullar kapanırken biricik cocugunuza bisiklet ya da bilgisayar vs. gibi basit görünen mesajlarla milleti gaza getiriyorlar.

Pırlanta işine benim aklım hiç ermiyor zaten. Yanlış anlaşılmasın, şöyle kallavi ve pırıl pırıl bir pırlanta yüzük her kadın gibi benim de hoşuma gider ama bunun kalitelisi ve yeteri kadar büyük olanı 100,000 USD civarında, nasıl sahip olunur? Yanlış okumadınız, hatta belki daha bile pahalıdır. Bu pırlanta denen meretin o kadar farklı kalite seviyeleri var ki, zaten en kaliteli uc-bes tipi bizim memlekete gelmiyor bile. Adeta daha madenden çıkarken kimlere ve nerelere satılacakları belli oluyor. Bizde 10,000 USD’ye satılan yüzükler dahi çok da kaliteli değil. Yani demem o ki, ufacik tefecik kalitesiz bir taş için bütçesini zorlayan insanlara yazık. Altı üstü parlayan bir taş. Üstelik satmaya kalksaniz değerini önemli ölçüde yitiriyor. Hepsi bu. Bu nasıl aşkın, sevginin ölümsüzlük sembolü olabilir ki? Yani bunu eşine ya da sevgilisine alan erkek, başkasına gözucuyla dahi bakmıyor mu, eşinden boşanmıyor mu, fırsatını elde edince aldatmıyor mu? Geçiniz. Akıllı kadın kendi adına hesap açtırıp para biriktirir, üç beş kuruşluk yüzüğe heves etmez.

Çarşıda dolanırken “hediyelik” adı altında satılan pek çok şeyin pek de bir işe yaramadığını fark ediyorum. Sırf hediye almış olmak için alınan, evde kalabalık yapan ıvır zıvır. Bloglardan anladığım kadarıyla, Amerikalıların hepsi kafayı yememiş, bazıları oturup işe yarayacak hediyeler yapıyorlar ya da biraraya getiriyorlar. Sallama çaydan hoşlanan bir büyükkanne için birkaç kutu çay ve güzel bir fincanı süslü bir paket yapıyorlar, ya da ev yapımı kurabiyeleri hediye ediyorlar, elde orulmus bir atki ya da kazak veya karsidakinin ihtiyaci oldugunu bildiginiz birseyler… Buna karşı değilim zira hem bütçeyi zorlamaz, hem de karşıdaki kişinin ihtiyaç ve alışkanlıklarını bilecek kadar ona değer verdiğinizi gösterir. Fakat bazıları için verilen hediyenin maddi değeri çok önemli. Ne kadar yazık! Karşınızdakinin içinden küfrederek ve borca batarak, pahalı ve gösterişli birşey vermesi mi, yoksa içinden gelerek sizin sürekli kullanmayı sevdiğiniz sabunlardan üç-beş tanesini en sevdiğiniz renkten ufak bir havlu ile paket yapıp vermesi mi daha iyi? Üstelik pahalı bir hediye veren kisi bu sefer karşı tarafı baskı altına almış olmuyor mu? Ya karşı taraftaki insanın maddi gücü bu hediyeye karşılık vermeye yetmeyecekse? Ah şu gurur denen illet!

Neyse, artık sadede geliyorum. Önümüz bayram, hemen arkası da yılbaşı. Şu sıralar bankalar coştu, bilmemne kadar alışveriş yapın, şu kadar puan toplayın, bu ay alın 18ayda ödeyin, size özel ihtiyaç kredisi vs. diye çığlık atıp duruyorlar. Yemeyin, gaza gelmeyin. Sevdiklerinizle birlikte olmak ya da kısa bir tatil yapmak en tabii hakkınız ama “ayağınızı yorganınıza göre uzatmak” kaydıyla.

Kredi Kartimdan sevgilerle....

Muhtemelen olabiecek en kotu kredi karti musterilerinden biriyim. Uc tane kredi kartim var. Birini hic kullanmiyorum. Seyahatte falan diger ikisine bir hal olursa diye yedekte tutuyorum. Belki gereksiz ve iki tane de yeter ama nedense bu ucuncuyu iade etmedim bir turlu. Diger iki kredi kartimi ise promosyonlara gore dikkat ederek kullaniyorum. 20 YTL'nin altindaki herseyi kartla aliyorum ve de ayin sonunda hepsini oduyorum. Tabii bu alimlari da butceme gore yapiyorum ve kart bilgilerimi her gun kontrol ediyorum. Dolayisiyle tum promosyonlardan yararlanan ama bankaya hic faiz kaptirmayan kotu bir musteriyim.

Kartlarimdan birinde biriken puanlari hic harcamayip, yurtdisi seyahatlerimde ucak bileti almak icin kullaniyorum. Son bes NY seyahatimde ucak biletine para vermedigimi gururla soyleyebilirim. Diger kartta biriken puanlari da dogrudan ayni bankanin Bireysel Emeklilik Sistemine aktariyorum. Yani kendisini alisverisle odullendirenlerden degilim.

Gecen hafta cep telefonuma soyle bir mesaj geldi: Sn. T'Pol 31 Aralik'a kadar XXXX YTL tutarinda harcama yapin, XX YTL tutarinda puan kazanin. Yok ya? Niye puan kazanmak icin alisveris yapayim ki? Alisveris yaptigimda puan kazanmayi seviyorum, tamam ama bu ikisi birbirinden farkli seyler. Bu SMS olayina ayrica gicik kapiyorum, o konuda da bir yazi var sirada...