Sağlığınız ve Bütçeniz

Kahvaltı tüm doktor ve diyetisyenlere göre en önemli ve atlanmaması gereken bir öğün. Hatta en kuvvetli gıdayı bu öğünde almak çok faydalı.

Bugün işe gelirken, işyerine gitmekte olan ve ellerinde etraftaki çeşitli simitçi, büfe ya da pastanelerden alınmış kahvaltı paketleri olan insanlar dikkatimi çekti. Özellikle börek ve poğaça ile kahvaltıyı alışkanlık edinmiş kişiler fena halde yanlış yapıyorlar. Simit veya peynirli bir tost ya da sandviç o kadar kötü seçenekler değil. Fakat poğaça ve böreklerin lezzeti tıka basa yağlı olmalarından geliyor. Bunlar zaman zaman tüketilmesi gereken ve her gün öğünlerinden birinin parçası olmaması gereken yiyecekler.

Tasarruf ve tutumluluk açısından baktığımızda da, ortalama bir pastaneden alacağınız poğaça ya da börekler 2-4 YTL arası tutar. Eğer her gün kahvaltınızı satın alıyorsanız, ortalama buna 3 YTL harcıyorsunuz diyelim ve de ayda 22 gün çalıştığınızı varsayalım: Ayda 66 YTL, yılda 792 YTL eder. Az mı çok mu siz karar verin. Üstelik, pastane tipi iki poğaça veya iki dilim börekte en az 25-50 gr katı yağ vardır. 1gr yağ 9 kalori olduğuna göre sizi birkaç saat bile tok tutmayacak iki poğaçanın sadece yağından 450 kaloriyi bir nefeste almanız sözkonusu. Günde ekstra 500 kalori alırsanız, haftada yarım kilo alabilirsiniz. Üstelik bu kahvaltı sizin için çok da doyurucu olmaz. Beyaz un kan şekeri dengeniz için zararlıdır. Çabucak yeniden acıkırsınız.

Onun yerine kahvaltınızı kendiniz hazırlasanızdiyorum. Mesela çeyrek ekmek içine domatesli beyaz peynirli bir sandviç yediğinizi farz edelim. Ekmek 38 kuruş ama yuvarlak hesap olsun, çeyrek ekmek 10 kuruş, kilosu 10 YTL olan beyaz peynirden 50 gr ve bir de kilosu 2,5 YTL civarı olan domates'ten 100 gr. diyelim*. 85 kuruşa, yaklaşık 300-325 kalorilik bir kahvaltı etmiş olursunuz. Ekmeği kepekli tüketmeniz daha sağlıklı tabii. Her durumda evde hazırlayacağınız kahvaltınız daha ucuz ve sağlıklı olacaktır. Yaratıcı olmaya çalışın. Yumurtalı ve zeytinli bir sandviç de yapabilirsiniz. Ya da seviyorsanız reçelli belki.

*Fiyatları internetten aldım. Peynir ve domates fiyatları sizin alışveriş yaptığınız yerlerde farklı olabilir.

Isınma Üzerine

Yurtdışında yaşarken dikkatimi çeken konulardan biri de Amerikalilar’ın evlerini çok az ısıtmasıydı. Zaten çocukken bizler kadar sarıp, sarmalanmadıklarından, bizler kadar üşümüyorlar ama evde kalın eşofman, üstüne kalın bir kazak giyip dolaşıyorlar. Arkadaşımın evinde kaldığım odanın 15-16 derece olduğunu ve yatarken donduğumu bilirim. Genellikle çarşafın altına elektrikli battaniye koyuyorlar ve yatağı ısıtıp, ondan sonra uyuyorlar. Tabii bunun sebebi aslında maddi. Kocaman bahçe içinde evlerde yaşamanın bedeli ağır. Bu kocaman evleri ısıtmak da oldukça pahalıya geliyor. Bu nedenle dikkatli davranıyorlar.

Benim yaşadığım sitede ise daireler birbirinden bağımsız olarak elektrikle ısınıyordu. Sıcağı çok sevmediğim için, ben de evi kendime göre 22-23 derecede falan tutup, mutlu mesut yaşıyordum.

Şu anda oturduğum evim de bir sitede ve merkezi şekilde ısınıyor. Ama ne ısınmak! Bu yıla kadar kışın ortasında bile evde şortla dolaşmak mümkündü. Defalarca yönetimi uyardım, bana “sizin daireniz konumu nedeniyle iyi ısınıyor”dan başlayıp, “insanlar evlerinin sıcak olmasını istiyor”a uzanan türlü bahaneler ürettiler. Her ne olduysa bu yıl, ısı makul bir seviyede ve hatta soguk günlerde üşümek dahi mümkün.

Yine Amerika’da yaşadığım dönemde çalışma arkadaşım olan Türk ekibin çoğunun 3-7 yaş arası çocukları vardı. Uzaktan bahçede kartopu oynayan çocuklara baktığımda hangisi Türk, hangisi Amerikalı anında ayırtedebiliyordum. Kafasında şapka, elinde eldiven olmayan yakası bağrı açık çocuklar Amerikalı, gözlerine kadar şapka indirilmiş, burnuna kadar atkı bağlanmış, paltonun içine 3-5 kat ilave edildiği için kollarını kapatamayan çocuklar Türk.
Büyüklerden gelen bir alışkanlıkla Amerikalı bir dostun 2,5 yaşındaki kızına “ayağına terlik giy, yoksa karnın ağrır” dediğim zaman arkadaşım çok şaşırmıştı. Çıplak ayağın karın ağrıttığını hiç duymamış! Aynı şekilde üşüyünce hasta olunmadığı konusunda da çok netler. Mikroplar, bakteriler ve virüsler adamı hasta eder, soğuk değil. Tamamen kültürel bir konu bu. Çok ilginç…

Aslında herşeyde olduğu gibi bu konuda da itidalli olmak ve doğruları bilmek lazım. Örneğin kışın ince katlar halinde giyinmek gerek fakat, teninize pamuklu giymek iyi bir fikir değil. Pamuklu teri çeker belki ama sizi de buz gibi yapar. Onun yerine teri emen ve ısınızı düşürmeyen yeni nesil kumaşlarla yapılmış hafif bir şey giymek daha akıllıca. Bunları “Thermal” iç çamaşırı adıyla satıyorlar. Ama bunu sentetik malzemeye büyük düşmanlık besleyen anneme anlatamazsınız.Yün iç çamaşırları hakkında bilgim yok zira beni kaşındırdıkları için onları giyemiyorum. Yaşadığınız ve çalıştığınız ortamlarda 24 derecenin üstündeki ısılar çok da sağlıklı değil. Üstelik hava soğuk diye kapıyı bacayı kapatmak, evi havalandırmamak da büyük hata. Mikroplar havasız ortamları daha çok tercih ediyorlarmış. O nedenle evlerimizi havalandırmamız çok önemli.

Doğal olarak konuyu maddiyata ve tasarrufa da bağlamam lazım. Çok ısınmak, çok para harcamakla eş anlamlı. Enerji fiyatlarının yükselmekte olduğu şu günlerde tutumlu olmak adına yapabileceğiniz çok şey var. Örneğin yalıtım önemli bir konu. Pencere kenarlarından, kapı altlarından ısı kaybetmeyi önlemek gerek. Bunun için ucuz çözümler var. Eğer şanslı biriyseniz ve herkesin hayalindeki bahçeli eve sahip olabilecekseniz, mutfak, banyo, yer döşemeleri gibi konulara öncelik tanımaktansa, en çok parayı ısı yalıtımına ayırmak gerekli. Bu sayede yazın serin, kışın da sıcak kalabilirsiniz.

“Param var kardeşim ben evi 30 derece seviyorum” diyecek kişilere hayatta başarılar diliyorum. Gün olur devran döner, daha evvel gereksiz ölçüde ısınmak için savurganca harcadığınız parayı ekmek almak için dahi bulamayabilirsiniz.

Patron Şirketi mi? Kurumsal mı? Yine mi?

20 sene iş hayatının içinde şu soruyla kaç defa karşılaştım kimbilir. Bu tamamen kişilik meselesi. Ben Kurumsal'dan yanayım zira politik birisi değilim. Doğru bildiğimi "çat" diye söylemek, sözümü esirgememek bende genetik özellikler. Rahmetli babam da böyleydi, sevgili annem de böyledir. İdare-i maslahat yapamıyorsanız, hakkaniyet ve adalet tutkunuz varsa, patron şirketinde çalışmaya kalkıp, kafayı kırmayın. Daha gençken çok fevri birisiydim ve pire için değil yorgan, ev yakmışlığım vardır. İnsan gençken köşelidir biraz. Sonra köşeler biraz yuvarlanır ama temel özellikleriniz ve kırmızı çizgileriniz vardır ve olmalıdır da...

Tabii hayat her zaman insanın önüne doğru işi çıkartmayabiliyor. Belki faturaları ödemek, masaya yemek koyabilmek ya da şu an benim gibi tasarrufunu yememek için bazen kişiliğinden ödün vermemek kaydıyla statükoyu korumak gerekebilir. Bu durumda yapılacak iş, bıkmadan usanmadan çevrenizi yoklamak, güvenilir kafatası avcıları vasıtasıyla iş aramaya devam etmektir.

Neyse burada aslında karmakarışık kafamdan çıkartıp, yazılı hale getirmeye çalıştığım şey şu: Öncelikleri iyi analiz etmek gerekli. Bugün benim önceliğim 2016'ya kadar kendimi güvence altına alacak parayı biriktirmek ve daha rahat çalışabilmek. Bu hedefe ulaşmaya çabalarken mevcut tasarrufumdan para harcamamalıyım. Öfkeyle yapacağım bir hareket belki beni 1 yıl geriye götürür. O halde bunu yapmamalıyım. Pekiyi hoşuma gitmeyen ve beni kızdıran duruma bir tepki verdim mi? Evet. Bu tepki hislerimi belli edecek ölçüde güçlü, karşımdakini rencide etmeyecek kadar da ölçülüydü. Üstelik bu sefer kan beynime sıçramadı, yüzüm de kıpkırmızı olmadı. Hatta yerime döndükten sonra baktım, tansiyonum da pek fena değildi. Demek ki gerçekten belli bir ölçüde olgunlaşmışım ben. Tabii öyle birşey olabilir ki, karşımdakinin üstüne atlayabilirim. Fakat işyerinde bu ölçüde tepkimi çekecek bir vukuatın olmasını da fazla beklemiyorum doğrusu.

Borsa

Malum Borsa'ya çekinerek yaklaşan birisiyim ama bir yandan da belli miktar yatırımı buraya yönlendirmekten geri durmuyorum.

Son günlerde borsa hizla aşağı doğru gidiyor. Bakalim nereye kadar gidecek? Şu sıra alım yapmıyorum, bekliyorum. Tabii elimdeki portfoy de zararda fakat bunun bir önemi yok. Sonuçta uzun vadeli yatırım yapıyorum, buraya koyduğum para da kolay kolay el atmamı gerektirecek bir meblağ değil. Yani, umarım:)

Hah! Hiçbirşey elimden kurtulamaz!

Evet kilomla mücadelemi ben kazandim. Gecen hafta aldigimiz tedbirler sayesinde takıldığım yerden kurtuldum ve ilk hedefime sadece 300 gr. kaldı. Haftaya yeni bir hedef ve yeni bir "ticker" koyacağım bloguma.

Bugün kendimi ödüllendirmem lazım. Ne yapsam? Ne yapsam?

Sigorta Sektörü konusunda bir soru

Sevgili Eko-Mühendis sigortacılık sektörü konusunda ne düşündüğümü sormuş. Açıkcası benim portföyümde AVIVA hisse senetleri var. Hatta borsa düştükçe ufak ufak alım yapmaya devam edip, ortalama maliyetimi düşürmeye niyetliyim. Galiba fon büyüklüğü olarak da en büyük AVIVA.

Bu konuda çok bilgili olmasam da beni sigorta sektörüne yatırım yapmaya özendiren 2 şey var: 1. Yeni nesil sigorta sektörüne farklı bakıyor. Özellikle de SGK'nin gelecek performansının hiç de iyi olmayabileceğini gören genç insanlar Bireysel Emeklilik Sistemine yöneliyorlar. 2. Yabancı sigorta oyuncuları ülkemize gelip, şirket satın alıyorlar, demek ki bu sektörde potansiyel görüyorlar.

Birkaç arkadaşımın sigorta sektöründe çalışması nedeniyle sektörün bazı sorunlarını da biliyorum. Örneğin, verimlilik konusuna henüz el atılmamış. Çok az şirket IT altyapısına düzgün yatırım yaparak, verimlilik sağlamaya çalışıyor. Sektör çalışanlarının eğitim seviyesi çok iyi değil. Performans odaklı değerlendirme sistemlerinin olmayışı ve geleneksel iş yapış biçimlerine sıkı sıkıya bağlı olmak gibi değişim gerektiren sorunlarla boğuşuyorlar. Bir de rekabet sağlıklı değil. Birbirlerinin elinden iş kapmak için rekabeti öldüren uygulamaları var. Bunu teyid eden bir demeç okudum geçenlerde ama kimdi ve hangi gazeteydi hatırlamıyorum. Mevcut acente yapısı konusunda bilgim yok ama sanki gereğinden fazla acente varmış gibi geliyor bana. Yani, önümüzdeki dönem buralarda yapılacak iyileştirmelerle bu firmaların karlılıklarını artıracaklarını düşünüyorum ve büyümek için de ülkemizde ciddi potansiyel gördüklerini tahmin ediyorum.

Ben sigorta işine biraz daha Batılılar gibi bakıyorum ve "bana birşey olmaz" demektense, tedbir alıyorum. Çok küçük primler sayesinde rahat uyumak mümkün. AVIVA dışında henüz yatırım yaptığım bir hisse olmadı. Okuyuculardan da bu konuda görüş belirtecek olan olursa sevinirim.

Takıntılarım

Genellikle takıntılı insanlar etraflarını rahatsız eden kontrolcü tipler gibi algılanırlar ama bazen takıntılı biri olmanın bana fayda sağladığını keşfettim.

Para biriktirme konusu bende bir takıntı halini almadan evvel bu kadar düzenli ve hesaplı şekilde bu işle uğraşmıyordum. Ne zaman Excel’de harcamalarımı kontrol etmeye başladım ve bütçe yapmaya başladım o zaman bu konuya ciddiyetle eğilir oldum. Şimdi Net Değer, Nakit Akışı, BES ve Hayat Sigortamı takip ettiğim bir dosyam var. Bunun yanında bu blog sitesinde birikimlerimin kaba bir çizelgesini paylaşıyorum. Kendime hedefler koyuyorum, yapmam gereken harcamaları bütçeliyorum, tüm bunları ve herşeyi günlük olarak takip ediyorum. Adeta bir takıntı halini aldı ama o gün bugündür bu konuda ciddi ve somut adımlar atabildim. Eğer harcamalarımı aylık olarak Nakit Akış tablomda izlemeseydim, kira ödemelerine ne kadar çok para harcadığımı ve adeta parayı sokağa savurduğumu belki de fark etmeyecektim. Ev fiyatlarını izlemeye başlamasaydım, ev almak için uygun zamanın geldiğini fark etmeyecektim.

Kilo verme konusu da böyle. 2004 Mayıs’ından beri kendimden memnun değildim ve aralıklarla da olsa o zamandan bu zamana kadar kilomu bir grafikte izliyordum ve sonunda öyle bir gün geldi ki bu izleme işini seyirci olarak değil de aktif olarak yapma niyeti ciddi bir hal aldı. Bu hafta sonu itibariyle tam 3 aydır diyetisyen ve doktor kontrolünde perhiz yapıyor olmuş olacağım. Hayatı boyu kilolarıyla sorunu olan bir kişi için hele de bu bir ilkse, bence büyük başarı ( tam burada yazıya ara verip, kendi omzumu sıvazladım). Fakat yine bu konudaki başarıyı bu işi de takıntı haline getirerek sağladım.

Şimdi de en zorlandığım konu olan egzersiz konusunu yine grafikler ve blog ile ve günlük olarak takip ederek çözmeye çabalıyorum. Demek ki bu takıntılar bende işe yarıyor.

Fakat bu takıntıları absürd bir boyuta taşıyıp, bulimia hastalığına yakalanacağımı ya da cimri birisi haline geleceğimi düşünmenizi istemem. Cimrilik bir yana harcamalarımı kontrol altına aldığımdan beri çok daha büyük bir düzen ve özenle bağış yapıyorum, sevdiklerimi sevindirecek jestler yapıyorum ve güzel tatillere çıkıyorum. Kilo verme konusuna sağlığım açısından bakıyorum ve genel sağlığımı bozacak hiçbirşey yapmam zira esas korkum ve fobim, başkalarına muhtaç hale gelmektir.

Sadece bunlar da değil. Mesela yıllar boyunca uçakla seyahat etmekten büyük zevk aldım. Her uzun yolculuk benim için keyifle beklenecek bir olaydı. Günün birinde Avrupa’da bir yere giderken çok kötü bir türbülans deneyimi yaşamamla beraber, uçmaktan tırsmaya başladım. Mecbur olduğum için uçuyordum ama eskisi gibi rahat değildim. Bu korkunun beni ele geçirmesine izin veremeyeceğimi biliyordum zira seyahat etmek benim için çok önemli. Hal böyle olunca bu sefer uçuş korkusunu yenmeyi takıntı haline getirdim. Internetten www.askcaptainlim.com sitesini buldum. Burada yığınlarla bilgi ve benim gibi uçuş korkusu yaşayanların sorduğu sorulara, Captain Lim’in verdiği akıllı, bilimsel ve rahatlatıcı cevaplar var. Her uçuş öncesi bu siteye göz gezdirerek, kendimi rahatlatmaya çalıştım. National Geographic kanalında yayınlanan Uçak Kazası Raporu programlarını izleyerek, uçak kazalarının ne kadar nadir yaşandığını, bir kazanın olabilmesi için ne kadar çok sayıda unsurun bir araya gelmesi gerektiğine yoğunlaştım, uçuşlarımdan 2 saat kadar evvel havaalanına giderek, inen kalkan uçakları izledim ve kendimi bu konuda duyarsızlaştırmaya çalıştım. Bir süre gerçek bir takıntı halinde bunlarla uğraştım ve sonunda yani 3 yıl içinde uçuş korkumu yendim. Şimdi sadece internetten türbülans hava haritasına bakıyorum ve uçacağım hatta türbülans olacaksa, bunu önceden bilmeyi yeğliyorum. Fark ettim ki, beklediğim bir zorlukla karşılaşmak beni rahatsız etmiyor. Rahatsız eden beklenmedik aksilikler.

İşte böyle… Takıntılarım ve ben…