Hayır, Turkcell'den AVEA'ya geçmedim. Başlığın bununla ilgisi yok. Yukarıdaki kilo ticker'ımdan da görüleceği üzere tam 10 kilo 200 gr. vermiş bulunuyorum. Kendimle gurur duyuyorum. Ustelik de ortopedist bana "bir sure yuruyus yapma, topugunda bir stres fraktürü var gibi" dediği halde yani, doğru dürüst egzersiz yapmadan. Yaşasın!!!!
Ben küçükken Vikingler diye bir çizgi dizi vardı. Orada bir tip sürekli havaya sıçrayıp, ayaklarını yan tarafta birbirine vurup, "Helal Olsun!" diye bağırırdı. Şu anda ben de öyle yapıyorum. Happy Dance modundayım, ağzım kulaklarımda fiyonk olmuş, otuziki dişim trampet çalıyor:)))
Ben biraz daha sevineyim, sonra yeni blog yazım üzerinde çalışacağım. Tutumluluğun yanısıra, iş ararken edindiğim/edineceğim tecrübeleri de buradan paylaşmaya başlayacağım.
Bu arada iyi dileklerini gönderen SugibiOl'a teşekkür ederim. Bu ara yorumlarınızla bana destek olursanız çok mutlu olurum.
6 Mart 2008 Perşembe
Bloga Daha Fazla Vakit Ayırabileceğim....
Nasıl mı? Eh artık dün tepem atıp da istifa ettigime gore bütün günler bana ait. Bir yandan iş ararken bir yandan da blogla ilgileneceğim işte.
Biliyorum, biliyorum a. İş bulmadan istifa etmek kötü bir fikirdir, b. Ekonomi kötüye giderken istifa etmek daha kötü bir fikirdir, c. İstifa edip de birikimlerden yemek çok kötü bir fikirdir.
Ve fakat bazen kötü fikirler de uygulanabilir, öyle değil mi? Umarım bu seferki arayışım çok uzun sürmez. Çünkü birikimlerimi tırtıklamak istemiyorum.
Neyse bugün ruhumu da arındıracak birşey yaptım. Evdeki evrakları temizleyip, dosyalanması gerekenleri ayırdım. Atılacakları attım. Şu satırları yazarken bu işlerin yarısından fazlasını tamamlamıştım. Bir mola alıp, bu yazıyı yazıyorum. Sonra dönüp, işimi bitireceğim. Yarın temizlik var. Evim de dosyalarım da temiz olunca kendimi çok daha iyi hissedeceğim.
Hayırlısı bakalım....
Biliyorum, biliyorum a. İş bulmadan istifa etmek kötü bir fikirdir, b. Ekonomi kötüye giderken istifa etmek daha kötü bir fikirdir, c. İstifa edip de birikimlerden yemek çok kötü bir fikirdir.
Ve fakat bazen kötü fikirler de uygulanabilir, öyle değil mi? Umarım bu seferki arayışım çok uzun sürmez. Çünkü birikimlerimi tırtıklamak istemiyorum.
Neyse bugün ruhumu da arındıracak birşey yaptım. Evdeki evrakları temizleyip, dosyalanması gerekenleri ayırdım. Atılacakları attım. Şu satırları yazarken bu işlerin yarısından fazlasını tamamlamıştım. Bir mola alıp, bu yazıyı yazıyorum. Sonra dönüp, işimi bitireceğim. Yarın temizlik var. Evim de dosyalarım da temiz olunca kendimi çok daha iyi hissedeceğim.
Hayırlısı bakalım....
4 Mart 2008 Salı
Yine Sosyal Güvenlik Sistemi, Yine Emeklilik
Okuyucularımdan biri dünkü yorumunda şöyle demiş: “Genel olarak samimi söyleyeyim bazen "yahu cocuk mocuk yok, tek gelir, tabii ki bu kadar iyi para biriktirilir" diye düsünmüyor da degilim ama...”
Doğru, çoluk çocuk yok tek, başıma yaşıyorum. İyi kazandığımı söyleyebilirim, daha iyisi olmaz mi, olur elbet, bulursak ne ala. Buna mukabil çocuk olsa bile iki maaş bir maaştan iyidir diye düşünüyorum. Sadece kendi gelirinize yaslandığınız zaman, hayat o kadar da kolay değil. Hatta endişe verici olduğunu söyleyebilirim.
Aynı okuyucumun hobiler konusundaki fikirlerine aynen katılıyorum. Benim yazmak dışında bir hobim var sayılamaz. Üstelik bu konuda iyi olup olmadığımı, devamlı yazıp, yazamayacağımı da bilmiyorum. Blog bunu ölçmek için iyi olabilir. Aslında blogda yazdığım gibi yazıları bir gazeteye yazabilsem ne kadar iyi olurdu. Haftada birkaç gün dahi olsa, yazılarım daha büyük bir çoğunluğa ulaşabilirdi.
Neyse, tekrardan Sosyal Güvenlik meselesine geri dönmek istiyorum. Yine bugün Akşam gazetesinde Ali Tezel’in ve Deniz Gökçe’nin birer yazısı var. Ali Tezel’in yazısı, biraz Deniz Gökçe’ye yanıt gibi yazılmış ve belli konularda doğru noktalara parmak basıyor gibi ama yazıda sosyal güvenlik sistemindeki açığa ilaç olacak birşey de bulamadım doğrusu. Ali Tezel bu reformu belli ki desteklemiyor ama alternatifi olarak ne öneriyor? Şili’de çöken BES’ten bahsediyor ama onun neden çöktüğünü söylemiyor. Böyle olunca ben de merak edip google’ladım. Bu konuda bir sürü döküman var, bir tanesi de şu. Yazıdan da anlaşılacağı üzere, bu işin çöküşünün sebepleri yine insan faktörü. İnsanlar kazançlarını doğru beyan etmemiş ve gereken katılım payını yatırmaktan kaçınmışlar, bu sistemin ödeyeceği minimum ile iktifa etme uyanıklığına kaçmışlar. Fon yöneticileri çuvallamışlar, ekonominin değişen durumuna göre tedbir alamamışlar. BES firmaları müşteri kapmak için olmadık yöntemlere başvurmuşlar, ve yüksek yönetim giderleri almışlar. Sisteme katkıda bulunanlar bu konulara ilgi ve tepki gösterseydi bence böyle olmazdı. Diğer problemleri makaleden siz de okursunuz. Esasında tam bir çöküş de sözkonusu değil. Yapısal bazı düzenlemeler yapıldığına dair yazılar da var. Tabii bu makale ve yazarına da ne kadar güvenebiliriz bilmiyorum ama insanlar kendi kaderlerine sahip çıkmazlarsa, sistemleri sorgulayıp, yolunda gitmeyen şeyleri yakalayıp, düzeltmezlerse ve de kurnazlık etmeye kakışırlarsa, her türlü problemle karşılaşmaları kaçınılmaz oluyor. Başka ülkelerde yaşananlardan ders alıp, doğru kurgulamaları yapmak mümkün değil mi?
Sinek küçüktür ama mide bulandırır derler ya benimki de o hesap, şimdi BES yüzünden ben de rahatsız olacağım. Acaba bizdeki BES de bu Şilidekiler gibi olur mu filan diye düşünüp, duracağım. Gayrimenkul’den şaşmamak lazım deyip, gidip paramı bu işlere mi yatırsam acaba? Üstelik devletin SGK’sindan alacagim parayi hesap ederek bir emeklilik birikimi hesapliyordum, şimdi onu da hesaba almamak lazım. Verirlerse bonus kabul ederim, vermezlerse başımın çaresine bakmalıyım. Yandık yani… Üstelik bir de ileriki yaşlarda ciddi sağlık problemleri olursa? İyice yandık…
Doğru, çoluk çocuk yok tek, başıma yaşıyorum. İyi kazandığımı söyleyebilirim, daha iyisi olmaz mi, olur elbet, bulursak ne ala. Buna mukabil çocuk olsa bile iki maaş bir maaştan iyidir diye düşünüyorum. Sadece kendi gelirinize yaslandığınız zaman, hayat o kadar da kolay değil. Hatta endişe verici olduğunu söyleyebilirim.
Aynı okuyucumun hobiler konusundaki fikirlerine aynen katılıyorum. Benim yazmak dışında bir hobim var sayılamaz. Üstelik bu konuda iyi olup olmadığımı, devamlı yazıp, yazamayacağımı da bilmiyorum. Blog bunu ölçmek için iyi olabilir. Aslında blogda yazdığım gibi yazıları bir gazeteye yazabilsem ne kadar iyi olurdu. Haftada birkaç gün dahi olsa, yazılarım daha büyük bir çoğunluğa ulaşabilirdi.
Neyse, tekrardan Sosyal Güvenlik meselesine geri dönmek istiyorum. Yine bugün Akşam gazetesinde Ali Tezel’in ve Deniz Gökçe’nin birer yazısı var. Ali Tezel’in yazısı, biraz Deniz Gökçe’ye yanıt gibi yazılmış ve belli konularda doğru noktalara parmak basıyor gibi ama yazıda sosyal güvenlik sistemindeki açığa ilaç olacak birşey de bulamadım doğrusu. Ali Tezel bu reformu belli ki desteklemiyor ama alternatifi olarak ne öneriyor? Şili’de çöken BES’ten bahsediyor ama onun neden çöktüğünü söylemiyor. Böyle olunca ben de merak edip google’ladım. Bu konuda bir sürü döküman var, bir tanesi de şu. Yazıdan da anlaşılacağı üzere, bu işin çöküşünün sebepleri yine insan faktörü. İnsanlar kazançlarını doğru beyan etmemiş ve gereken katılım payını yatırmaktan kaçınmışlar, bu sistemin ödeyeceği minimum ile iktifa etme uyanıklığına kaçmışlar. Fon yöneticileri çuvallamışlar, ekonominin değişen durumuna göre tedbir alamamışlar. BES firmaları müşteri kapmak için olmadık yöntemlere başvurmuşlar, ve yüksek yönetim giderleri almışlar. Sisteme katkıda bulunanlar bu konulara ilgi ve tepki gösterseydi bence böyle olmazdı. Diğer problemleri makaleden siz de okursunuz. Esasında tam bir çöküş de sözkonusu değil. Yapısal bazı düzenlemeler yapıldığına dair yazılar da var. Tabii bu makale ve yazarına da ne kadar güvenebiliriz bilmiyorum ama insanlar kendi kaderlerine sahip çıkmazlarsa, sistemleri sorgulayıp, yolunda gitmeyen şeyleri yakalayıp, düzeltmezlerse ve de kurnazlık etmeye kakışırlarsa, her türlü problemle karşılaşmaları kaçınılmaz oluyor. Başka ülkelerde yaşananlardan ders alıp, doğru kurgulamaları yapmak mümkün değil mi?
Sinek küçüktür ama mide bulandırır derler ya benimki de o hesap, şimdi BES yüzünden ben de rahatsız olacağım. Acaba bizdeki BES de bu Şilidekiler gibi olur mu filan diye düşünüp, duracağım. Gayrimenkul’den şaşmamak lazım deyip, gidip paramı bu işlere mi yatırsam acaba? Üstelik devletin SGK’sindan alacagim parayi hesap ederek bir emeklilik birikimi hesapliyordum, şimdi onu da hesaba almamak lazım. Verirlerse bonus kabul ederim, vermezlerse başımın çaresine bakmalıyım. Yandık yani… Üstelik bir de ileriki yaşlarda ciddi sağlık problemleri olursa? İyice yandık…
3 Mart 2008 Pazartesi
Sosyal Güvenlik Sistemi ve Emeklilik
Bugunku Aksam Gazetesinde Deniz Gökçe’nin Sosyal Güvenlik üzerine dünden devam etmekte olan bir yazisi var. Güzel bir yazı. Tavsiye ederim.Son günlerde birçok gazetede bu konuyla ilgili yazılar bulabilirsiniz. Kimisi hala olaya romantik taraftan bakmayı yeğliyor ve emekli olmanın zorlaştığından dem vuruyor. Oysa, devletin sosyal güvenlik sistemine güvenerek emekli olma hayali kuranlara zaten gecmiş olsun demek lazım. Ortada verebilecekleri para yok ki versinler.Yıllar önce komşumuzda bakıcı olarak çalışan 50 yaşlarında Moldovyalı bir hanım vardı. Eşinin devletten emekli olduğunu ve 15 USD olan emekli maaşını devletin ödeyemediğini, mecburen oğlunun ve kendisinin yurtdışında çalışmak zorunda kaldıklarını anlatmıştı. Bir arkadaşımın oğluna bakan yine aynı yaşlarda Ukraynalı bir hanım da üniversite mezunu emekli bir bankacıydı. Eşi de savcı emeklisi olan bu hanım ve eşi Türkiye’de çalışıp, geride bıraktıkları 3 çocuklarına para gönderiyorlardı. Bizde de ileride durum bundan farklı olmayacak diye korkuyorum.
Merak ettiğim husus şu: acaba 2020’den sonraki yıllarda emekli olacak yaştaki kişiler bu gelişmelerin bugün ne kadar farkında? Artık dedelerimiz gibi emekli olurken alacağımız ikramiye ile bir ev alıp, sonra da mutlu mesut yaşayamayacağımızı kaç kişi düşünüyor? Benim dedem emekli olduğunda aldığı ikramiyeyle, kendisine ait bir araziye müstakil ev yaptırmıştı. Babam ise emekli olduğunda aldığı ikramiyeyle ufacık bir yazlık apartman dairesi alabilmişti. Ben emekli olduğumda son işyerimde ne kadar çalıştıysam, o kadar kıdem tazminatı alabileceğim, onunla da bir otomobil almaya bile imkan olmayacak zira, hiçbir işyerinde çok uzun çalışmıyorum. İşi sevsem bile bir süre sonra ya kariyer gelişimi imkanı olmadığı için, ya keyfi, kurumsallıktan uzak uygulamalardan dolayı ya da gelirimi artırabilmek için yeni bir işe geçmek durumunda kalıyorum. Eğlenceli değil. Benim için bile...
Takip ettiğim bazı Amerikalıların blog sitelerinde, bakıyorum da 65’ten evvel emeklilik hayali kuranların tamamı agresif bir şekilde para biriktiren insanlar. Geçenlerde bir bayanın 60 yaşın emekli olmasi için çok erken olduğunu yazdığını gördüm. Bana sorarsanız 60 yaş çok erken değil ama hoşlandığım bir işim varsa ve sağlığım da müsaitse neden çalışmayayım? Benim derdim ilerleyen yaşlarda 9-6 kısırdöngüsünden kurtulmak ve 7-8 sene sonra daha esnek çalışabilmek.
Uzun süre çalışmanın maddi faydalarının ötesinde bence sağlık üzerinde de fevkalade olumlu etkileri var. Gençlerle çalışmak insanları dinamik kılıyor, algıları daha açık, ilgi alanları daha çeşitli oluyor. Bizim ülkemizde insanlar çok genç yaşlarda emekli olup, “ihtiyar” moduna geçip, hayatları bitmiş gibi davranıyorlar. Hatırlıyorum da 50’li yaşlarında babaannem ve anneannem, içinde ufacık pembe çiçekleri olan lacivert ya da kahverengi sabahlık kumaşlarına bile “genç işi” deyip, pek yüz vermezlerdi. Oysa ben 60 yaşımda da büyük ihtimalle yine penye t-shirt, blue jean ve spor ayakkabı ile dolaşıyor olacağım. İhtiyar moduna geçmeyi reddediyorum. Keyif benim değil mi? :)
Merak ettiğim husus şu: acaba 2020’den sonraki yıllarda emekli olacak yaştaki kişiler bu gelişmelerin bugün ne kadar farkında? Artık dedelerimiz gibi emekli olurken alacağımız ikramiye ile bir ev alıp, sonra da mutlu mesut yaşayamayacağımızı kaç kişi düşünüyor? Benim dedem emekli olduğunda aldığı ikramiyeyle, kendisine ait bir araziye müstakil ev yaptırmıştı. Babam ise emekli olduğunda aldığı ikramiyeyle ufacık bir yazlık apartman dairesi alabilmişti. Ben emekli olduğumda son işyerimde ne kadar çalıştıysam, o kadar kıdem tazminatı alabileceğim, onunla da bir otomobil almaya bile imkan olmayacak zira, hiçbir işyerinde çok uzun çalışmıyorum. İşi sevsem bile bir süre sonra ya kariyer gelişimi imkanı olmadığı için, ya keyfi, kurumsallıktan uzak uygulamalardan dolayı ya da gelirimi artırabilmek için yeni bir işe geçmek durumunda kalıyorum. Eğlenceli değil. Benim için bile...
Takip ettiğim bazı Amerikalıların blog sitelerinde, bakıyorum da 65’ten evvel emeklilik hayali kuranların tamamı agresif bir şekilde para biriktiren insanlar. Geçenlerde bir bayanın 60 yaşın emekli olmasi için çok erken olduğunu yazdığını gördüm. Bana sorarsanız 60 yaş çok erken değil ama hoşlandığım bir işim varsa ve sağlığım da müsaitse neden çalışmayayım? Benim derdim ilerleyen yaşlarda 9-6 kısırdöngüsünden kurtulmak ve 7-8 sene sonra daha esnek çalışabilmek.
Uzun süre çalışmanın maddi faydalarının ötesinde bence sağlık üzerinde de fevkalade olumlu etkileri var. Gençlerle çalışmak insanları dinamik kılıyor, algıları daha açık, ilgi alanları daha çeşitli oluyor. Bizim ülkemizde insanlar çok genç yaşlarda emekli olup, “ihtiyar” moduna geçip, hayatları bitmiş gibi davranıyorlar. Hatırlıyorum da 50’li yaşlarında babaannem ve anneannem, içinde ufacık pembe çiçekleri olan lacivert ya da kahverengi sabahlık kumaşlarına bile “genç işi” deyip, pek yüz vermezlerdi. Oysa ben 60 yaşımda da büyük ihtimalle yine penye t-shirt, blue jean ve spor ayakkabı ile dolaşıyor olacağım. İhtiyar moduna geçmeyi reddediyorum. Keyif benim değil mi? :)
27 Şubat 2008 Çarşamba
Bir yorumcum demiş ki...
"Sürekli para biriktirmeden bahsediyorsunuz. Şu an yaşım 25 biraz geç kalmama rağmen anlattıklarınızı yaşamıma uygulamaya çalışıyorum. Ama sizin şu an ne kadar biriktirdiğinizi ve hedefinizin ne kadar olduğunu da merak etmiyor değilim. Amacım sizinle yarışmak değil ama :) insan merak ediyor işte...."
Anonimity konusu nedeniyle net rakamlarimi paylasmaktan kaciyorum ama, biriktirmem gereken minimum tutari nasil hesapladigimi izah edebilirim:
Bugunun kosullarinda emekli olsaydim, ayda kac paranin beni rahat ve huzurlu kilacagini hesapladim. Bu kisiden kisiye degisecek bir rakam. Bu rakamdan emekli oldugumda devletten alacagim emekli maasini dustum. www.alitezel.com sitesinden bu rakami bulabilirsiniz. Sonra da herhangibir bankanin hesaplama aracina girip, elde ettigim rakamin iki katini aylik faiz olarak alabilmek icin ne kadar ana paraya ihtiyacim olduguna baktim. Bu rakami bir kenara koydum.
Sonra, su anda rahat gecinmek icin gereksinim duydugum rakami hesapladim. Bunu yaparken su an odedigim BES, Hayat Sigortasi gibi rakamlari hesaba katmadim. Sadece gecinme parasini hesap ettim. Amerikalilarin bir teorisine gore, emeklilik icin yillik gecinme paranizin erkekseniz 10, bayansaniz 12 katini bir kenara koymaniz gerek. Bunu da hesapladim. Onu da bir kenara yazdim.
Bundan sonra da, kac yasinda emekli olmak istedigime bir karar verdim. Yasam beklentimi hesaplamak icin de Internetten buldugum bazi araclardan yararlandim.
Faizlerin dusecegini varsayarak, %8-10 gibi bir faiz oranini benimseyerek, ilk iki etapta hesapladigim rakamlarin ortalamasinin, emeklilik sonrasi yasam beklentim boyunca yetip yetmeyecegini hesaplamaya calistim.
Biraz karisik anlattim galiba, ornekle aciklayayim bir de:
Diyelim ki T'Pring 35 yasinda ve rahat bir emekli hayati yasamak icin ayda 2,500 YTL'ye gereksinim duyacak. Yaklasik kac para emekli maasi alacagini Ali Tezel'in sitesinden hesapladi ve 1000 YTL emekli maasi alacagini buldu. Bu durumda, 1500 YTL'den fazla faiz geliri elde etmesi icin gereken bir rakami biriktirmesi gerek. (Ben beklenmedik giderler de olusabilir diye dusunerek, bunun iki katini hesapladim). Garanti Bankasi sitesi bugunun kosullarinda ayda 3,000 YTL elde etmek icin 300,000 YTL paraniz olmasi gerektigini soyluyor. Bu ilk buldugumuz rakam.
T'Pring bugunun kosullarinda 3,000 YTL ile rahat yasiyor. 3,000X12X12 ki bu da 432,000 YTL eder. Bu da ikinci rakamimiz.
Faizlerin ileride dusecegini varsayarak, T'Pring 300,000 ile 432,000 YTL arasi bir parayi biriktirirse, emeklilikte sıkıntı çekmez diyebiliriz. Tabii bu bugunun parasiyla boyle. Enflasyona gore bu rakamlari duzeltmek gerek. 20 yil boyunca ayda 500 YTL tasarruf edip, ortalama %10 faiz elde eden biri 378,000 YTL biriktirebilir. T'Pring 35 degil de 25 yasinda olsaydi, ayda sadece 150 YTL tasarruf ile 30 yilda 325,000 YTL biriktirebilirdi. Demek ki, genc yasta cok daha ufak da olsa tasarruf etmek bile iyi sonuc verebiliyor. Hele simdi faizler yuksekken biraz daha fazla biriktirmeye cabalamak, ilerisi icin cok ciddi yatirim demektir.
Benim su anda %25'ini biriktirebilmis oldugum rakam da mutevazi bir sekilde hesaplanmis bir meblag. Bunu biriktirince hemen kosa kosa emekli olmayi dusunmuyorum elbette zira bu rakama 5-6 yilin icinde ulasacagimi tahmin ediyorum. 47 yas emekli olmak icin son derece erken. Minimum 56-60 yasa kadar calismayi istiyorum. Tabii benimle calismayi isteyen olursa:)
Anonimity konusu nedeniyle net rakamlarimi paylasmaktan kaciyorum ama, biriktirmem gereken minimum tutari nasil hesapladigimi izah edebilirim:
Bugunun kosullarinda emekli olsaydim, ayda kac paranin beni rahat ve huzurlu kilacagini hesapladim. Bu kisiden kisiye degisecek bir rakam. Bu rakamdan emekli oldugumda devletten alacagim emekli maasini dustum. www.alitezel.com sitesinden bu rakami bulabilirsiniz. Sonra da herhangibir bankanin hesaplama aracina girip, elde ettigim rakamin iki katini aylik faiz olarak alabilmek icin ne kadar ana paraya ihtiyacim olduguna baktim. Bu rakami bir kenara koydum.
Sonra, su anda rahat gecinmek icin gereksinim duydugum rakami hesapladim. Bunu yaparken su an odedigim BES, Hayat Sigortasi gibi rakamlari hesaba katmadim. Sadece gecinme parasini hesap ettim. Amerikalilarin bir teorisine gore, emeklilik icin yillik gecinme paranizin erkekseniz 10, bayansaniz 12 katini bir kenara koymaniz gerek. Bunu da hesapladim. Onu da bir kenara yazdim.
Bundan sonra da, kac yasinda emekli olmak istedigime bir karar verdim. Yasam beklentimi hesaplamak icin de Internetten buldugum bazi araclardan yararlandim.
Faizlerin dusecegini varsayarak, %8-10 gibi bir faiz oranini benimseyerek, ilk iki etapta hesapladigim rakamlarin ortalamasinin, emeklilik sonrasi yasam beklentim boyunca yetip yetmeyecegini hesaplamaya calistim.
Biraz karisik anlattim galiba, ornekle aciklayayim bir de:
Diyelim ki T'Pring 35 yasinda ve rahat bir emekli hayati yasamak icin ayda 2,500 YTL'ye gereksinim duyacak. Yaklasik kac para emekli maasi alacagini Ali Tezel'in sitesinden hesapladi ve 1000 YTL emekli maasi alacagini buldu. Bu durumda, 1500 YTL'den fazla faiz geliri elde etmesi icin gereken bir rakami biriktirmesi gerek. (Ben beklenmedik giderler de olusabilir diye dusunerek, bunun iki katini hesapladim). Garanti Bankasi sitesi bugunun kosullarinda ayda 3,000 YTL elde etmek icin 300,000 YTL paraniz olmasi gerektigini soyluyor. Bu ilk buldugumuz rakam.
T'Pring bugunun kosullarinda 3,000 YTL ile rahat yasiyor. 3,000X12X12 ki bu da 432,000 YTL eder. Bu da ikinci rakamimiz.
Faizlerin ileride dusecegini varsayarak, T'Pring 300,000 ile 432,000 YTL arasi bir parayi biriktirirse, emeklilikte sıkıntı çekmez diyebiliriz. Tabii bu bugunun parasiyla boyle. Enflasyona gore bu rakamlari duzeltmek gerek. 20 yil boyunca ayda 500 YTL tasarruf edip, ortalama %10 faiz elde eden biri 378,000 YTL biriktirebilir. T'Pring 35 degil de 25 yasinda olsaydi, ayda sadece 150 YTL tasarruf ile 30 yilda 325,000 YTL biriktirebilirdi. Demek ki, genc yasta cok daha ufak da olsa tasarruf etmek bile iyi sonuc verebiliyor. Hele simdi faizler yuksekken biraz daha fazla biriktirmeye cabalamak, ilerisi icin cok ciddi yatirim demektir.
Benim su anda %25'ini biriktirebilmis oldugum rakam da mutevazi bir sekilde hesaplanmis bir meblag. Bunu biriktirince hemen kosa kosa emekli olmayi dusunmuyorum elbette zira bu rakama 5-6 yilin icinde ulasacagimi tahmin ediyorum. 47 yas emekli olmak icin son derece erken. Minimum 56-60 yasa kadar calismayi istiyorum. Tabii benimle calismayi isteyen olursa:)
Etiketler:
Maddi Konular,
Tasarruf ya da Para Biriktirme,
Yatirim
Biraz uzak kaldim ama...
Geçtiğimiz Pazartesi'den bu yana yeni bir yazı yazacak fırsat olmadı.
Alışveriş
Kredi kartından Nakit Çekimi
Sosyal Güvenlik Reformu
Borsadaki Yatırımlarım
üzerine bazı yazılar yazmaya niyetim vardı ama Sevgili Ekonomix benden önce davranıp, Kredi kartından Nakit Avans Kullanımı üzerine süper bir yazı yazmış. Tavsiye ederim.
Alışveriş
Kredi kartından Nakit Çekimi
Sosyal Güvenlik Reformu
Borsadaki Yatırımlarım
üzerine bazı yazılar yazmaya niyetim vardı ama Sevgili Ekonomix benden önce davranıp, Kredi kartından Nakit Avans Kullanımı üzerine süper bir yazı yazmış. Tavsiye ederim.
18 Şubat 2008 Pazartesi
Yeni mezun bir çalışan olsaydım... (2)
Dün başladığım yazıya devam ediyorum:
6. Kendinize Bireysel Emeklilik Sigortasi yaptırın. Neden mi?
a. Yeni mezun olacak kişiler çok uzun seneler çalışmak zorundalar. Onlar emekli oldugunda SGK sistemi ne halde olacak şimdiden bilmek güç ama bilebildiğimiz kadarıyla hiç de iyi durumda olmayacak.
b. İnsanin kendi kendine para biriktirmesi disiplin gerektiriyor. Bu çok zorlayıcı olabilir.
c. BES’te biriken toplam paranizin %25’i vergiden muaf, kalani da eğer sistemde 56 yaşına kadar kalırsanız sadece %10 vergiye tabi. Bu avantajı başka şekilde elde edemezsiniz.
d. Bu tür birikimlerde önemli olan her ay ayırabileceğiniz meblağ değil, sistemde ne kadar uzun süre kaldığınızdır. Gençseniz, avantaj sizde.
e. Gençken nispeten riskli bir portföy seçip, borsadaki çalkantılara kulak tıkarsanız ve uzun vadeli düşünürseniz bu sistem size çok şey kazandırabilir.
f. Her ay belli bir para doğrudan BES'e gideceği için, o parayı harcama riskiniz de olmaz.
Tabi, BES yaptırırken dikkat etmeniz gereken unsurlar var. Aylık fon idare ücreti ya da komisyon adı altında sizden ne kadar para kesilecek buna bakın. Genellikle bireysel bir girisimle BES yaptırmak isterseniz, karşınıza %8 gibi bir oran çıkar ki, bu çok fazla. O nedenle Emeklilik şirketlerini izleyin, promosyonlarını takip edin ve iyi koşullarda giriş yapmaya bakın.
7. Borsa’ya uzun vadeli yatırım yapın. Ufak ufak da olsa, güvenilir, büyüyeceği tahmin edilen hisse senetlerine yatırım yapın ama Borsa’da OYNAMAYIN! Kısa vadeli kazançlara tamah etmeye başladığınızda, tüyo alıp işlem yaptığınızda birikimlerinizi kaybetmeniz ve adeta kumar gibi yıkıcı bir alışkanlık edinmeniz gayet kolaydır. Hisse senetlerini alın ve 25 yıl unutun. Alım satımlarda vergi, stopaj, komisyon oranlarını iyi bilin. Kısa vadeli işlemlerden uzak durun. Ben bugün 20’li yaşlarımda olsam, Bankacılık, Enerji, Sigorta sektörlerine yatırım yapardım.
8. Kredi Kartınızı dikkatle kullanın ve ASLA faize düşmeyin. Çok ihtiyacınız olduğunda, ödeyebileceğiniz miktarda parayı kredi olarak almanız bile çoğu kredi kartının faizine oranla daha ehven olacaktır. Tüketici kredisi kullanırsanız, bu mobilya almak, tatile çıkmak gibi sebepler için olmasın. Faizi yüksek bu kredilere zor durumların dışında rağbet etmemek gerek.
9. Elinize beklemediğiniz bir para geçerse (hediye, ikramiye vs. gibi) birazını harcayın, çoğunu tasarruflarınıza ekleyin. Haydan gelen huya gider demeyin.
10. Sağlığınıza dikkat edin. Sağlıklı bir birey zor zamanlarda bile ekmeğini taştan çıkartabilir ve hayatını devam ettirebilir. Sigara içiyorsanız, hemen bırakın. Havaya savurduğunuz para bir kenara, hayatınızın kalitesi ve süresinden ödün vermeyin. Kilonuza, yaşam formunuza ve fiziksel aktiviteye dikkat edin.
11. Evlenmek için acele etmeyin. Dar bir çevreden eş seçmeyin. Doğru eş seçimi yapmazsanız, boşanma gibi sıkıntılı bir süreci yaşamanın yanısıra, birikimlerinizden de olursunuz. Evlenmeyi seçeceğiniz kişinin sizin değerlerinize uzak olmamasına dikkat edin. Siz tasarruf edip, ileriki yaşlarda güzel bir hayat için çalışırken eşiniz gereksiz harcamalar yapabilen biri olmamalı. Erkekseniz, maçoluk edip, eşinizi evde oturtmayın. İki gelir, bir gelirden her zaman daha iyidir. Kadınsanız, maço bir erkekle evlenip, evde oturmayın. Ekonomik özgürlük, eve katkı, topluma ve ekonomiye katkı, önemli ve feda edilmemesi gereken prensiplerdir.
12. Evlenirken dört dörtlük bir ev döşemek için gırtlağa kadar borçlanıp, sonra da en tatlı zamanları borç ödemek ve gerilmekle geçirmeyin. Evliliğin kırılgan ilk yıllarını strese sokmayın. Ben ailemden ayrı yaşamaya başladığım zaman evimde, iki yatak, bir koltuk, bir mutfak masası ve dört sandalyesi, annemin eski çamaşır makinesi (hala onu kullanıyorum), yurtdışında yaşarken aldığım TV (hala onu da kullanıyorum) ve biraz mutfak eşyasından başka hiçbirşey yoktu. Bu minimal tarzı 3 yıl devam ettirdim. Yemek masası, büfe ve iki kanepeden oluşan salon eşyalarımı yalnız yaşamaya başladıktan 4 yıl sonra aldım. Ama o arada galiba iki kere Amerika’ya tatile gittim. Benim için eşyadan ziyade güzel anılar önemlidir. Sizin öncelikleriniz farklı olabilir ama hiçbirşeye gerektiğinden fazla değer atfetmeyin.
13. Komşularınızla ya da akranlarınızla aşık atmayın, kendinizi başkalarıyla mukayese etmeyin. Şık eşyaları ve havalı arabası olan arkadaşınızın sizden daha mutlu olduğunu düşünmeyin. Her koyun kendi bacağından asılır. Belki onun başka gelirleri vardır, belki de haciz memurları kapısına dayanma üzeredir. Yüzeysel şeylere önem vermeyin.
14. Çocuk sahibi olmak için acele etmeyin. Evlendiyseniz, birkaç seneyi eşinizi daha iyi tanımaya ve birlikte tasarruf yapmaya ayırın. Çocuk sahibi olduğunuzda aklınızı kaçırmayın ve ona sahip olamadığınız herşeyi satınalmaya kalkmayın. Ona güvenli bir gelecek ve iyi bir eğitim sunmanız, akülü araba ya da bebek evi almanızdan daha önemlidir. Çocuğunuza yeteri kadar ve kaliteli zaman ayırmanız büyük paralar harcamanızı gerektirmez.
15. Mutlaka kenarda kolayca nakite dönebilecek(mesela likit fonda) bir miktar paranız olsun. Acil bir durumda kredi kartına sarılmanız gerekmesin. Gerekse dahi ertesi ay tamamını ödeyebilecek durumda olun. Minimum 1000 YTL’yi, mümkünse daha fazlasını bu şekilde kenarda tutun. Bu rakam gelire ve kişiye göre değişebilir elbet.
16. Hayatın tadını çıkartmayı unutmayın. Gençlik ele bir daha geçmez. Yaşadığınız yerde bedavaya ya da ucuza çıkartabileceğiniz etkiniklere katılın. Müzelere gidin, çay bahçelerinde keyif yapın, yanınıza sandviçler ve içecek alıp, uzun yürüyüşlere çıkın, şehrinizi tanıyın. Devlet Tiyatrolarının gösterilerine gidin. Bütçeniz dahilinde ve para biriktirerek ulaşabileceğiniz aktivitelere katılın, tatillere çıkın ama borçla tatile gitmeyin. Yakında bankalar yine promosyona başlar, yaz tatiline şimdi çıkın kışın ödeyin diye. Bunlara itibar etmeyin. Tatilin illa 5 yıldızlı bir yerde yapılması bir zorunluluk değildir. Çoğu tatil köyünde faydalanmayacağınız bir sürü hizmet için para ödersiniz. Üstelik yerli turistler için bu mekanlar gayet pahalıyken, yabancı turistler son derece ucuza kalabiliyorlar. Hal böyle olunca entellektüel seviyesi ve sosyal statüsü sizinle ilgisi bile olmayan ve hoşlanmayacağınız bir güruhla tatil yapmak işkenceye dönüşebilir. Paranızla rezil olmayın.
17. Ebeveynlerinizin sağlıklarına gösterdikleri özeni, maddi durumlarını, para harcama alışkanlıklarını ve tasarruf alışkanlıklarını gözlemleyin. Bu çok hassas bir konu. Onların işine burnunuzu sokuyor havası yaratmak ya da miras avcısı gibi algılanmak istemezsiniz. Ama, sırf savurgan oldukları için ya da sıhhatlerine dikkat etmedikleri için yaşlandıklarında onların maddi yükünü omuzlamak zorunda kalmak sözkonusu olabilir. En azından bu olasılığın farkında olmanız bile önemlidir. Zira bazı durumlarda ebeveynlerin davranışını değiştiremeyebilirsiniz. İlerideki hayatınızda sizleri nelerin bekleyebileceğini bilmek son derece kritik olabilir. En basitinden kendi örneğimi vereyim. Annem hem kendi emekli maaşı olan hem de vefat eden babamdan dul maaşı alan birisi. Parası kendisine yetiyor ve hatta tasarruf bile yapabiliyor. Şimdilik tek başına yaşayabilecek kadar sağlığı yerinde ama gün gelecek evde tek başına olması beni ve kardeşimi rahatsız edecek. O aşamada yanında yatılı birisinin olmasını istediğimizi kardeşimle konuştuk. Böyle birisinin masrafını anneme yüklemek istemeyeceğimiz için biz iki kardeş bu konuyu ve masrafını üstleneceğiz. Yani ileride benim için şu anda bütçemde olmayan bir kalem olacak. Bunu bilmem önemli.
18. Emeklilik için ne kadar erken yaşta planlamaya ve tassarufa başlarsanız, o kadar kafanız rahat olur ve daha ufak tasarruflarla bunu başarabilirsiniz. Geciktiğiniz her yıl sizin daha fazla parayı tasarruf etmenizi gerektirecektir. Ben bu konuya şöyle 25 yaş civarında uyansaydım, bugün şu andaki tasarrufumun muhtemelen 3 katını biriktirmiş olabilirdim.
Geçmişe bakıp "keşke" demenin bir yararı yok elbet. O nedenle Sinyor’un Ingilizcesiyle diyorum ki "ay dont luk bek, ay luk front":))
6. Kendinize Bireysel Emeklilik Sigortasi yaptırın. Neden mi?
a. Yeni mezun olacak kişiler çok uzun seneler çalışmak zorundalar. Onlar emekli oldugunda SGK sistemi ne halde olacak şimdiden bilmek güç ama bilebildiğimiz kadarıyla hiç de iyi durumda olmayacak.
b. İnsanin kendi kendine para biriktirmesi disiplin gerektiriyor. Bu çok zorlayıcı olabilir.
c. BES’te biriken toplam paranizin %25’i vergiden muaf, kalani da eğer sistemde 56 yaşına kadar kalırsanız sadece %10 vergiye tabi. Bu avantajı başka şekilde elde edemezsiniz.
d. Bu tür birikimlerde önemli olan her ay ayırabileceğiniz meblağ değil, sistemde ne kadar uzun süre kaldığınızdır. Gençseniz, avantaj sizde.
e. Gençken nispeten riskli bir portföy seçip, borsadaki çalkantılara kulak tıkarsanız ve uzun vadeli düşünürseniz bu sistem size çok şey kazandırabilir.
f. Her ay belli bir para doğrudan BES'e gideceği için, o parayı harcama riskiniz de olmaz.
Tabi, BES yaptırırken dikkat etmeniz gereken unsurlar var. Aylık fon idare ücreti ya da komisyon adı altında sizden ne kadar para kesilecek buna bakın. Genellikle bireysel bir girisimle BES yaptırmak isterseniz, karşınıza %8 gibi bir oran çıkar ki, bu çok fazla. O nedenle Emeklilik şirketlerini izleyin, promosyonlarını takip edin ve iyi koşullarda giriş yapmaya bakın.
7. Borsa’ya uzun vadeli yatırım yapın. Ufak ufak da olsa, güvenilir, büyüyeceği tahmin edilen hisse senetlerine yatırım yapın ama Borsa’da OYNAMAYIN! Kısa vadeli kazançlara tamah etmeye başladığınızda, tüyo alıp işlem yaptığınızda birikimlerinizi kaybetmeniz ve adeta kumar gibi yıkıcı bir alışkanlık edinmeniz gayet kolaydır. Hisse senetlerini alın ve 25 yıl unutun. Alım satımlarda vergi, stopaj, komisyon oranlarını iyi bilin. Kısa vadeli işlemlerden uzak durun. Ben bugün 20’li yaşlarımda olsam, Bankacılık, Enerji, Sigorta sektörlerine yatırım yapardım.
8. Kredi Kartınızı dikkatle kullanın ve ASLA faize düşmeyin. Çok ihtiyacınız olduğunda, ödeyebileceğiniz miktarda parayı kredi olarak almanız bile çoğu kredi kartının faizine oranla daha ehven olacaktır. Tüketici kredisi kullanırsanız, bu mobilya almak, tatile çıkmak gibi sebepler için olmasın. Faizi yüksek bu kredilere zor durumların dışında rağbet etmemek gerek.
9. Elinize beklemediğiniz bir para geçerse (hediye, ikramiye vs. gibi) birazını harcayın, çoğunu tasarruflarınıza ekleyin. Haydan gelen huya gider demeyin.
10. Sağlığınıza dikkat edin. Sağlıklı bir birey zor zamanlarda bile ekmeğini taştan çıkartabilir ve hayatını devam ettirebilir. Sigara içiyorsanız, hemen bırakın. Havaya savurduğunuz para bir kenara, hayatınızın kalitesi ve süresinden ödün vermeyin. Kilonuza, yaşam formunuza ve fiziksel aktiviteye dikkat edin.
11. Evlenmek için acele etmeyin. Dar bir çevreden eş seçmeyin. Doğru eş seçimi yapmazsanız, boşanma gibi sıkıntılı bir süreci yaşamanın yanısıra, birikimlerinizden de olursunuz. Evlenmeyi seçeceğiniz kişinin sizin değerlerinize uzak olmamasına dikkat edin. Siz tasarruf edip, ileriki yaşlarda güzel bir hayat için çalışırken eşiniz gereksiz harcamalar yapabilen biri olmamalı. Erkekseniz, maçoluk edip, eşinizi evde oturtmayın. İki gelir, bir gelirden her zaman daha iyidir. Kadınsanız, maço bir erkekle evlenip, evde oturmayın. Ekonomik özgürlük, eve katkı, topluma ve ekonomiye katkı, önemli ve feda edilmemesi gereken prensiplerdir.
12. Evlenirken dört dörtlük bir ev döşemek için gırtlağa kadar borçlanıp, sonra da en tatlı zamanları borç ödemek ve gerilmekle geçirmeyin. Evliliğin kırılgan ilk yıllarını strese sokmayın. Ben ailemden ayrı yaşamaya başladığım zaman evimde, iki yatak, bir koltuk, bir mutfak masası ve dört sandalyesi, annemin eski çamaşır makinesi (hala onu kullanıyorum), yurtdışında yaşarken aldığım TV (hala onu da kullanıyorum) ve biraz mutfak eşyasından başka hiçbirşey yoktu. Bu minimal tarzı 3 yıl devam ettirdim. Yemek masası, büfe ve iki kanepeden oluşan salon eşyalarımı yalnız yaşamaya başladıktan 4 yıl sonra aldım. Ama o arada galiba iki kere Amerika’ya tatile gittim. Benim için eşyadan ziyade güzel anılar önemlidir. Sizin öncelikleriniz farklı olabilir ama hiçbirşeye gerektiğinden fazla değer atfetmeyin.
13. Komşularınızla ya da akranlarınızla aşık atmayın, kendinizi başkalarıyla mukayese etmeyin. Şık eşyaları ve havalı arabası olan arkadaşınızın sizden daha mutlu olduğunu düşünmeyin. Her koyun kendi bacağından asılır. Belki onun başka gelirleri vardır, belki de haciz memurları kapısına dayanma üzeredir. Yüzeysel şeylere önem vermeyin.
14. Çocuk sahibi olmak için acele etmeyin. Evlendiyseniz, birkaç seneyi eşinizi daha iyi tanımaya ve birlikte tasarruf yapmaya ayırın. Çocuk sahibi olduğunuzda aklınızı kaçırmayın ve ona sahip olamadığınız herşeyi satınalmaya kalkmayın. Ona güvenli bir gelecek ve iyi bir eğitim sunmanız, akülü araba ya da bebek evi almanızdan daha önemlidir. Çocuğunuza yeteri kadar ve kaliteli zaman ayırmanız büyük paralar harcamanızı gerektirmez.
15. Mutlaka kenarda kolayca nakite dönebilecek(mesela likit fonda) bir miktar paranız olsun. Acil bir durumda kredi kartına sarılmanız gerekmesin. Gerekse dahi ertesi ay tamamını ödeyebilecek durumda olun. Minimum 1000 YTL’yi, mümkünse daha fazlasını bu şekilde kenarda tutun. Bu rakam gelire ve kişiye göre değişebilir elbet.
16. Hayatın tadını çıkartmayı unutmayın. Gençlik ele bir daha geçmez. Yaşadığınız yerde bedavaya ya da ucuza çıkartabileceğiniz etkiniklere katılın. Müzelere gidin, çay bahçelerinde keyif yapın, yanınıza sandviçler ve içecek alıp, uzun yürüyüşlere çıkın, şehrinizi tanıyın. Devlet Tiyatrolarının gösterilerine gidin. Bütçeniz dahilinde ve para biriktirerek ulaşabileceğiniz aktivitelere katılın, tatillere çıkın ama borçla tatile gitmeyin. Yakında bankalar yine promosyona başlar, yaz tatiline şimdi çıkın kışın ödeyin diye. Bunlara itibar etmeyin. Tatilin illa 5 yıldızlı bir yerde yapılması bir zorunluluk değildir. Çoğu tatil köyünde faydalanmayacağınız bir sürü hizmet için para ödersiniz. Üstelik yerli turistler için bu mekanlar gayet pahalıyken, yabancı turistler son derece ucuza kalabiliyorlar. Hal böyle olunca entellektüel seviyesi ve sosyal statüsü sizinle ilgisi bile olmayan ve hoşlanmayacağınız bir güruhla tatil yapmak işkenceye dönüşebilir. Paranızla rezil olmayın.
17. Ebeveynlerinizin sağlıklarına gösterdikleri özeni, maddi durumlarını, para harcama alışkanlıklarını ve tasarruf alışkanlıklarını gözlemleyin. Bu çok hassas bir konu. Onların işine burnunuzu sokuyor havası yaratmak ya da miras avcısı gibi algılanmak istemezsiniz. Ama, sırf savurgan oldukları için ya da sıhhatlerine dikkat etmedikleri için yaşlandıklarında onların maddi yükünü omuzlamak zorunda kalmak sözkonusu olabilir. En azından bu olasılığın farkında olmanız bile önemlidir. Zira bazı durumlarda ebeveynlerin davranışını değiştiremeyebilirsiniz. İlerideki hayatınızda sizleri nelerin bekleyebileceğini bilmek son derece kritik olabilir. En basitinden kendi örneğimi vereyim. Annem hem kendi emekli maaşı olan hem de vefat eden babamdan dul maaşı alan birisi. Parası kendisine yetiyor ve hatta tasarruf bile yapabiliyor. Şimdilik tek başına yaşayabilecek kadar sağlığı yerinde ama gün gelecek evde tek başına olması beni ve kardeşimi rahatsız edecek. O aşamada yanında yatılı birisinin olmasını istediğimizi kardeşimle konuştuk. Böyle birisinin masrafını anneme yüklemek istemeyeceğimiz için biz iki kardeş bu konuyu ve masrafını üstleneceğiz. Yani ileride benim için şu anda bütçemde olmayan bir kalem olacak. Bunu bilmem önemli.
18. Emeklilik için ne kadar erken yaşta planlamaya ve tassarufa başlarsanız, o kadar kafanız rahat olur ve daha ufak tasarruflarla bunu başarabilirsiniz. Geciktiğiniz her yıl sizin daha fazla parayı tasarruf etmenizi gerektirecektir. Ben bu konuya şöyle 25 yaş civarında uyansaydım, bugün şu andaki tasarrufumun muhtemelen 3 katını biriktirmiş olabilirdim.
Geçmişe bakıp "keşke" demenin bir yararı yok elbet. O nedenle Sinyor’un Ingilizcesiyle diyorum ki "ay dont luk bek, ay luk front":))
Etiketler:
Maddi Konular,
Tasarruf ya da Para Biriktirme,
Yasam
Kaydol:
Kayıtlar (Atom)
