Kazancınızdan Az Parayla Yaşamak / Living Below Your Means

Yaklaşık 20 yıldır iş hayatının içindeyim. Daha gençken öyle zamanlar oldu ki kazancım ancak aylık masraflarımı karşılıyordu ya da ben öyle sanıyordum. O zamanlar nedendir bilmem para biriktirmek gibi bir derdim de yoktu. Belki yüksek enflasyon nedeniyle para biriktirmek akıl karı değildi, belki de parayı harcamak hoşuma gidiyordu, tam olarak hatırlamıyorum. Bilinç dışı bir dönem sanki.

Şu anda kazandığım paranın tamamnını harcamak gayet kolay. Evet kazancım iyi çok şükür ama kazancımı hatta fazlasını harcayıvermek hiç de zor değil. Mesela 17 yıllık televizyonumun yerine bir LCD TV alabilirim, koltuk takımını değiştirebilirim, geçenlerde kuyumcu vitrininde görüp de beğendiğim bir çift küpeyi alabilirim, cep telefonumu yenileyip, şu havalı Blacberry’lerden bir tane alabilirim, her hafta kuaföre gidebilirim, evde hiç yemek pişirmeyebilirim, planladığım bazı harcamalar için aylarca beklemeden, bunları bir çırpıda kredi kartımla halledebilirim. İşte kazancımdan fazlası uçtu bile! Üstelik yapılabilecekler bitmedi daha. Bir müzik seti, bir iPod daha bir sürü şey var alacak.

Yukarıda saydıklarımı yapınca, insanlar hayat standardımın oldukça yüksek olduğunu düşünebilirler ama esasında borçlu durumda olurum. Şu anda mütevazi bir yaşam sürerken, ciddi oranda para biriktiriyorum ve gerçekte bu sebeple hayat standardım yüksek. Beni sinir eden bir işe katlanmak zorunda değilim mesela. Bu nedenle de iş yerimde rahat ve kendim gibi davranabiliyorum. Eleştirilecek birşey varsa, çekinmeden fikrimi ortaya koyabiliyorum, müdanaam yok kimseye. Bu benim için çok önemli bir özgürlük. Eğer işimi kaybedecek olursam, paniğe kapılmadan iş aramak için uzun süre dayanabilirim. Tabii bu tasarruflarımdan yememe neden olur ve asla böyle olsun istemem ama bu durum beni yıkmaz.

Kazandığınızdan azıyla yaşamayı becermeniz sizi orta vadede özgür kılar. Kazancınız azsa, çoğaltmanın yollarını arayın. İkinci bir işte çalışmak ayıp değil. Ders verin, çocuk bakın, part-time tezgahtarlık yapın, internetten satış yapın ya da daha iyi koşullar sağlayabilecek bir iş arayın. Nasıl ki şirketler sürekli ve sürdürülebilir büyüme için çaba gösteriyorlar, düşünün ki, siz de tek kişilik bir şirketsiniz, ona göre davranın. Hedefiniz sürekli ve sürdürülebilir büyüme olsun.

2008 Hedefleri ya da New Year Resolutions

Her sene yılbaşında insanlar bazı kararlar alırlar. “Daha çok spor yapacağım”, “Daha çok kitap okuyacağım”, “Kilo vereceğim”, vs. vs.

Ben de kendimce bazı kararlar aldım, onları burada paylaşayım:

1. Bu sene BES ve Hayat Sigortası hariç Net Değerimi %40 oranında artıracağım. (Bu agresif bir hedef ama yapılabilir, böylece emeklilik için biriktirmem gerekenin %35’ini biriktirmiş olacağım).
2. Sonbaharda iki haftalık güzel bir Amerika tatili yapacağım. (Bunu geçen yıldan beri hayal ediyorum, umarım sağlık vs. tarzı bir aksilik çıkmaz da yapabilirim).
3. Diyete ve spora devam edeceğim. (Bu konuda Kurban Bayramı ve Yılbaşında biraz sapıttım ama yola devam, moral bozmadan yavaş yavaş ama kararlı bir şekilde…)
4. Evdeki ıvır zıvırı azaltacağım ve organize olacağım. (90 metrekare, 2 oda bir salon evimde çok fazla ıvır zıvır var. Çekmeceler dolu, dolaplar tıkış tıkış, kutular desen onlar da öyle. Anlamıyorum bu birikenler nedir? Üstelik ne arasam bulamıyorum yani bir düzen de yok. Öncelikle bana hediye gelen ama kullanmadığım anlamsız nesnelerden kurtulmanın bir yolunu bulmam gerek. Sonra kütüphanenin ve evrakların elden geçmesi şart. En fazla 1 yıllık banka evrağı ve kredi kartı slibi tutmayı planlıyorum. Daha eskilerine ihtiyacım olmaz, değil mi? Yeni bir kütüphane almam lazım ama bir türlü gönlümün istediği gibi birşey bulamıyorum. Mutfağı ise düşünmeye bile korkuyorum. Bu konuyu detaylı planlamam gerek).
5. Daha az TV seyredip, daha çok kitap okuyacağım. (Internet kullanımını azaltmak da istiyorum ama dilim varmıyor. Geçenlerde 4 kitap almıştım, henüz birini bitirmedim. Ustelik Noel sonrası indiriminde Amazon’dan ısmarladıklarım da yolda).

Bekarlar için Evde Yemek Yapma Kılavuzu (3)

Bekarlar için Evde Yemek Yapma Kılavuzu (3)

Şimdi temel bazı püf noktalarından bahsedelim:

1. Izgara et pisirirken, eti önceden tuzlamayın. Tuz etin sertleşmesine sebep olur. Eti biraz tatlandırmak istiyorsanız, kimyon, karabiber veya kekik ile ovabilirsiniz.
2. Makarna suyuna mutlaka tuz koyun, ama bunu su kaynadıktan sonra yapın.
3. Yeteri kadar protein almak ama et yemek istemiyorsanız, kuru fasulye, nohut, barbunya ve mercimek gibi kuru malzemelere ağırlık verebilirsiniz.
4. Sağlık açısından etin en yağsız kısımlarını alın, lezzet için pişirirken biraz sıvı yağ katın. Böylece doymuş yağları minimize etmiş olursunuz.
5. Sosis, sucuk, salam gibi şarküteri ürünlerini çok az ve nadir tüketin. Hem sağlığınız, hem de cebiniz için doğru olan budur.
6. Buzlukta kavrulmuş kıyma bulundurmak ciddi zaman tasarrufu sağlar. Bunu ufak porsiyonlara bölüp, buzdolabı poşetlerinde saklarsanız, yemek pişireceğiniz vakit, kalıp şeklinde donmuş bir kilo kıyma ile uğraşmazsınız.
7. Buzlukta saklayacağınız şeylerin su kaybedip, lezzet değiştirmesini istemezsiniz. Bu nedenle buzdolabı poşetine koyduğunuz malzemenin ağzını sıkıca kapatmadan evvel, içinde kalan havayı mümkün mertebe boşaltın. Et hariç malzemeler için ben bir pipetle havayı çekiyorum. Bunu bir blogda okumuştum.
8. Hindi herkes tarafından henüz sevilmese de son derece sağlıklı bir et alternatifidir. Özellikle sebze yemeklerine katarak kullanırsanız, hem tadına daha kolay alışırsınız, hem de sağlıklı bir besin almış olursunuz.
9. Kuru malzemeyi bir gece önceden ıslatmak ve uzun pişirmek gerektiğinden, işte size ipucu: 1. Bir miktar kuru malzemeyi bir hafta sonu gece ıslatın, ertesi sabah düdüklüye atın ve haşlayın. Soğuyunca porsiyonlara bölün (benim için 1 porsiyon, 1 su bardağı kadar) ve buzdolabı poşetlerine koyun. 2.Konserve olan haşlanmış kurulukları kullanın. Bunların suyunu süzüp, birkaç kez sudan geçirmenizi tavsiye ederim.
10. Türk yemeklerinin önemli bir bölümü için ilk adım şudur: SOĞANI KÜP KÜP DOĞRA, BİRAZ YAĞ VE TUZLA HAFİFÇE SOTELE, SALÇA YA DA DOMATES SOSU İLAVE ET. Bu başlangıçtan sonra ister haşlayıp hazırladığınız kurulukları, ister yıkayıp doğradığınız sebzeleri, ister herhangibir çeşit eti bu karışıma ekleyin, her halukarda bir sulu yemek pişirmiş olacaksınız. Düdüklü tencere kullandığınızda sebzeler 10-15 dakikada, et yemekleri de etin tipi, miktarı ve ne büyüklükte doğrandığına bağlı olarak 25-45 dk. arasında pişer.
11. Çorba süper bir yemektir ve kuralı yoktur. Anneniz nasıl pişirirse pişirsin, aklınıza yatan malzemeleri ekleyip, çıkartabilir, duruma göre bir gün öncesinden artan yemekleri dahi kullanabilirsiniz. Burada yaratıcılığınız ve damak zevkinize güvenin.
12. Tencere yemekleri için de kesin tarifler aramayın. Daha sulu, daha kuru, az salçalı, çok salçalı, nasıl isterseniz öyle pişirin. 1kg. fasulye için bir orta boy soğan olmazsa olmaz diye kurallar yoktur. Göz kararı, damak zevki ve evdeki malzeme miktarı önemlidir. Benim tariflerimde size tuzun, biberin miktarı dikte edilmez. Ölçünüz kendi tercihinizdir.
13. Tavuk, hindi gibi kümes ürünleri konusunda çok dikkatli olun. Bunlara çiğken dokunduğunuzda, tahtada doğradığınızda, mutlaka ellerinizi sabunla çok iyi yıkayın, çiğ kümes hayvanına dokunmuş bıçağı deterjanla ve sıcak suyla temizlemeden başka şey kesmekte kullanmayın. Ayrı bir tahta kullanmanızı önermiştim, tahtayla işiniz biter bitmez bunu da ya makineye koyun ya da sıcak su ve deterjanla iyice temizleyin. Kümes hayvanı zehirlenmesi çok tehlikeli ve ölümcül olabilir. 5 yıl önce bBir arkadaşım akletmeseydi ve beni zorla Acil’e kaldırmasaydı, şu anda bu blogu okuyor olmayacaktınız. Sıcak havalarda beyaz etlere özellikle dikkat. Dışarıda yerken daha da çok dikkat.
14. Ekmek çabuk bayatlıyorsa ve kolay tüketemiyorsanız, ekmeği dilimleyin ve yarısını bir buzdolabı poşetine koyup, buzluğa atın. Sadece buzdolabı kısmına koyarsanız, dışarıda olduğundan da çabuk bayatlar. Bilimsel bir nedeni de vardı ama hatırlamıyorum. Kalan ufak ekmek parçaları ve bayat parçaları ufalayıp, buzdolabı poşetinde buzlukta saklarsanız, köfte yapmakta kullanabilirsiniz. Lütfen ekmek atmayın. Beni üzmeyin.

Şimdilik aklıma gelenler bunlar. Bundan sonra haftalık menünüzü planlamak ve malzemeleri boşa vermemek konusunda bir yazı gelecek. Ben yiyeceklerin atılmasına şiddetle karşıyım. Herkesin evinde (en azından blog okuyan herkesin) buzdolabı varken, yiyeceklerin bozulması ve atılması çok üzücü. Üstelik de parayı sokağa atmaktan farkı yok. Aç insanlardan falan söz etmeyeceğim bile. Siz zaten bunları biliyorsunuz.

Bütçe

Bütçe üzerine daha evvel bir seri yazi yazmistim, linkleri şöyle: 1,2,3,4,5,6,7

Giyim ve Mutfak(ve dışarıda yemek) masraflarını bütçelemek de akıllıca bir davranış olabilir ama ben o detaya henüz inemiyorum. Bu 7 yazıda sıralananların dışında "lump sum" standard bir miktar parayı "Harcamalar" kalemi altında tutuyorum. Haftalık olarak harcamalarımı bundan düşüyorum. Excel dosyamın en solunda su kolonlar var, bunları aylık olarak takip ediyorum:

Bir önceki aydan devir
Banka 1
Banka 2

TELEFON
ADSL
AİDAT
SU
AYEDAŞ
İGDAŞ
DOĞALGAZ APT.
CEP
Digitürk
Bağışlar
TEMİZLİK
Hayat Sigortasi
Emeklilik Sigortasi
Sağlık Sigortası
Konut Sigortası
DASK
Kötü Hastalık Sigortası
HARCAMALAR
Kredi Kartı 1
Kredi Kartı 2
Tatil Fonu
Konut Vergisi

Yeni Yılınız Kutlu Olsun!

2008 yılının herkese sağlık, mutluluk, başarı ve bol kazanç getirmesini temenni ediyorum. Yeni yılınız kutlu olsun!

Bütçe Zamanı

Bütçe yapmayı seviyorum. Maddi durumum üzerinde bir kontrolümün olduğunu bilmek kendimi iyi hissetmemi sağlıyor. 2008 Bütçesi üzerinde çalışmalarım sürüyor. Bu yıl evde yapmak istediğim bazı işler var, bunlar için rakam belirlemem lazım, bu da fiyat araştırması yapmam gerektiği anlamına geliyor. Öte yandan daha evvelden planladığım seyahatim için bütçem net. Bunun için gereken paranın da yarısı birikmiş durumda. Sağlık Sigortamın yenileme zamanı geldi. Eskiden çalıştığım şirketler bunu sağlarken, şimdi bu konuya kendim para ayırmak zorundayım. Hoşuma gitmiyor ama ne yapalım... Bu seneki sigorta geçen seneye göre 250 YTL daha fazla tutuyor. %10'dan daha fazla bir artış. Nedenini sorgulamakla uğraşacak vaktim yok ama seneye onlara bir surprizim olacak. 1 yılda ciddi şekilde kilo vermiş olacağım için seneye primimi düşürmelerini, kilo vererek riskimi azalttığımı söyleyeceğim. Bakalım işe yarayacak mı?

Bekarlar için Evde Yemek Yapma Kılavuzu (2)

Yalnız yaşayan insanlar genellikle yumurta kapıya sıkışınca alışveriş ederler, gereksiz miktarda ıvır zıvır alıp, bunların bozulmasına, çürümesine ya da kurtlanmasına neden olurlar. Bu nedenle öncelikle şunu söylüyorum: Çok aç ya da çok tokken alışverişe gitmeyin. Elinizde mutlaka listeniz olsun.

Başlangıç için kiler önerim şöyle:
Hepsi maksimum 1’er kiloluk olmak üzere:
Pirinç
Pilavlık Bulgur
Kuru Fasulye, Nohut veya Barbunya (hangilerini seviyorsanız ondan alın, bunlarla uğraşamam diyorsanız hazır pişmiş konserve olanlarından alın ama konserve çok da sağlıklı değil, bunu unutmayın).
Kırmızı Mercimek
Yeşil Mercimek
Birkaç çeşit sevdiğiniz tip makarna (bekarların olmazsa olmaz yemeği)
Konserve doğranmış domates (biliyorum konserve ama kışın lazım)
Ufak kutularda domates sosu (Bundan buzdolabında 5-6 tane olmalı, çabuk çorba yapmak için ve salça yerine, zira salça çok çabuk bozuluyor. İlle salça seviyorsanız ya da yakınlarınız yapıp, size veriyorsa buzdolabı poşetlerine ufak miktarlar halinde koyup, dondurun, bu sayede uzun süre saklayabilirsiniz)
Yağ (ben sağlık nedeniyle sadece zeytinyağı kullanıyorum, seçim sizin)
Birkaç kutu konserve balık. Ton balığını es geçmeyin, süper tariflerim olacak.
Un
Tuz
Toz Şeker
Nane, Kimyon (seviyorsanız), Kekik, Kırmızı Pul Biber, Kara Biber (ve sevdiğiniz diğer baharatlar)
*Baharatları ufak paketler halinde alın zira çok uzun durmaları arzu edilmez. Son kullanma tarihlerine dikkat etmek gerek.

Patates, soğan ve sarmısak çok küçük miktarlarda alınmalı. Ben bunları asla marketlerin paketlediği boyutlarda almamaya çalışıyorum. Patatesi tüketeceğim kadar, bazen sadece 1-2 tane, soğanı maksimum 6-7 tane, sarmısağı da en fazla 2 baş alıyorum ki, bazen iyi planlayamadığım için bunlar bile bozulabiliyor.

Et ve sebze ve meyveyi az miktarda ve taze almaktan yanayım. Etler çiğken buzluğa konunca, bana göre tatları bozuluyor. Buzlukta pişmiş yemek saklarım ama balık hariç çiğ birşey saklamayı sevmiyorum. Sizin bununla ilgili sorununuz yoksa, mesele yok.

Kuru malzemelerin hepsinden hoşlanmıyorsanız, sadece sevdiklerinizi alın. Örneğin ben nohutu ve barbunyayı severim ama kuru fasulye olmasa da olur.

Bir sonraki adım yemek pişirmenin püf noktaları olacak